Digitized by the Internet Archive
in 2011 with funding from
University of Ottawa
http://www.archive.org/details/cataloguscodicum01klos
CATALOGUS CODICUM MANU SCRIP- TORUM, QUI IN BIBLIOTHECA CANO- NICORUM REGULARIUM S. AUGUSTINI CLAUSTRONEOBURGI ASSERVANTUR.
AUCTORE
HERMANNO PPEIFPER,
BIBLK >THECAR10 EMERITO CANONIAE CLAUSTRONEOBURGENSIS,
ET OPERA
Hris, BERTHOLM CERNIK,
AFCHIVARU EIUSDEM CANONIAE.
TOMUS I.
VINDOBOXAE MDCCCCXXII.
SUMPTIBUS CANONIAE CLAUSTRONEOBURGENSIS. VENIT IN LIBRARIA GUILLELMI BRAUMULLER.
JLOtl*
Typis exprossemut Fratrea Stiepel. Keiclienbergeiises.
Praefatio.
E numero insigni codicum manu scriptorum, qui per temporis decursum in monasterio canonicorum regularium s. Augustini Claustroneoburgi circa annum 1106 fundato vel confecti sunt, vel emptione vel donatione in idem monasterium pervenerunt, in bibliotheca canonicorum regularium lauda- torum hodie quoque plus quam 1250 codices asservantur, quorum 260 in sequentibus describuntur. Complures codices, qui prius ad bibliothecam dic- tam pertinebant, nunc in bibliotheca Nationali (antea Palatina) Viennae,* imus in bibliotheca universitatis Argentorati (cod. olim Claustroneoburg. 1141: Magistri Eccardi Sermones in lingua germanica; cod. membran. 132 fol. saeculi XIV.) in tuto sunt, multi codices Claustroneoburgenses, praesertim libri classicorum antiquorum, qui in schola latina coenobii legebantur, perierunt vel ablati sunt, quod valdc dolendum est. Quaedam diplomata nec non monumenta historica canoniae Claustroneoburgensis uti necrologia et rationum libri. imprimis autem catalogi librorum, permittunt, nos ortum et incrementum collectionis huius codicum manu scriptorum contemplari. Saeculis XII., XIII. et XV. in canonia Claustroneoburgensi multi codices scripti et illuminati sunt, ut e comparatione scripturarum et picturarum codicum inter eas ipsas, tum ex annotationibus in codice traditionum canoniae Claustroneoburgensis, quae partim iisdem manibus vel similibus characteribus exaratae sunt atque nonnulli codices bibliothecae, nec non ex libris memoratis rationum** apparet. Tomus praesens inter sollicitudines et angustias belli saevissimi, quod mundus vidit, natus est et ideo defec- tibus variis laborat. Utinam benevolenter excipiatur!
Claustroneoburgi. mense Octobri 1921.
* V. Gottlieb Th., Mittclaltcrlichc Bibliothckskatalogc (Jstcrrcichs, 1. D., S. 89. •• V. Cernik B., Das Schrift- und Duchwesen irn Sliftc Klosterncuburg w&hrend dee 15 Jahrhunderte. Jahrbuch dcs Stiftea Kloaterneuburg V., S. 97—170.
Opera, quibus in descnptione sequente saepius
usi sumus.
Acta Sanctoruni, quotquot toto orbe colun- tur vel a catholicia scripforibus celebrau- tur, quae ex latiuis et graecis aliarumque gentium antiquis monumentis collegit Joannes Bollandus . . . Antverpiae 1043 etc.
Arcliivum Franciscanum historicum. Ad Claras Aquas 1908 etc. Tom. 1—7.
Aschbach, J., Geschichte der Wiener Uni- versitat im erstcn Jahrhundert ilires Be- steheus. Wien 1865. Bd. t u. 2.
Bale, J., Index Britanniae scriptorum . . .
Edited by Reginald Lane Poole. Oxford
1902. Bibliotheca Casinensis seu codicum manu-
scriptorum, qui in tabulario Casinensi
asservantur, series . . . Ex typogr. Casi-
nensi 1873/80. Toin. 1—4. Bibliotheca hagiographica latina antiquae
et mediae aetatis. Ediderunt Socii
Bollandiani. Bruxellis 1898—1911. Tom.
1, 2 et suppl. Buchberger, M., Kirchliches Handlexikon.
Miinchen 1907—1912. ( atalogus codicuin hagiographicorum biblio-
tliecae regiae Bruxellensis. Bruxellis
1886—1889. Tom. 1 u. 2. Catalogus codicum latinorum bibliothecae
regiae Monacensis. Editio II. Monachii
1892/94. Catalogus codicum niauu scriptorum, qui
in bibliotheca monasteiii Mellicensis O.
S. B. servantur. Viudob. 1889. Vol. I. Cave, G., Scriptorum ecclesiasticorum
historia litteraria. Colon. Allobrogum
1 720. Cemlk, B., Das Schrift- uud Buchweseu
im Stifte Klosterneuburg wilhrend dos
15. Jahrh. Im Jahrbuch des Stiftes
Klosterneuburg V. Wien u. Leipzig 1913. Chevalier, U., Rcpertoire des sources histo-
riques du moyen age. Montbeliard et
Paris 1894—1907. Topo- et Bio-Biblio-
graphie. Chmel, J., Die Handschriften der k. k.
Uofbibliothek in Wien. im Interesse der
Geschichte, besonders der osterreiehi-
schen, verzeichnet und excerpirt. Wien
1840/41. 2 Bde. Czerny, A., Die Ilandschrifteu der Stifts-
bibliothek St. Florian. Linz 1871. Denifle, II., Die abendliindischen Schrift-
ausleger bis Luther (Ergiinzungen zu
Luther uud Luthertum. Bd. 1). Mainz
1905. Denis, M., Codices manuscripti thcologiei
bibliothecae Palatinae Vindobouensis
latini aliarumque occidentis linguarum.
Vindob. 1793—1800. Vol. I bis II. Dolcli, W., Katalog der deutschen Hand
schrifteu der k. k. 6ff. und LTniversitiits-
bibliothek zu Prag. I. Teil. Prag 1909. Dreves und Blume. Analecta hymnica
medii aevi. Lcipzig 1886 etc. Drexler, K., Das Stift Klosterneuburg.
Wien 1894. Dvofak vide Wickhoff.
Eitner. R., Biographisch-bibliographisches
Quelleu-Lexikon der Musiker. Leipzig
1900/04. 10 Bde. Eubel, C, Hierarchia catholica medii aevi.
Monasterii 1898 — 1901. Tom. 1 u. 2. Fabricius, J. A., Bibliotheca latina mediae
et infimae aetatis. Editio prima a J. D.
Mansi. Patavii 1754. Tom. 1—6. Fischer, M., Merkwurdigere Schicksale des
Stiftes und der Stadt Klosterneuburg.
Wien 1815. 2 T ' >. Foppens, J. F.. Bibliotheca Belgica. Bru-
xellis 1739. Tom. 1 u. 2. Gottlieb, Th., Mittelaltcrliche Bibliotheks-
kataloge Osterreichs. I. Bd. Wien 1915. Gottwald, B., Catalogus codicom manu
scriptorum, qui a.sservantur in bibliotheca
nionasterii O. S. B. Engelbergensis in
Helvetia. Friburgi 1891. Giabmann, M., Die Geschichte der schola-
stischen Methode. Freiburg i. Br.
1909/11. 2 Bde. Ilain, L., Repertorium bibliogiaphicum.
Rtuttgartiae 1826/38. 4 Bde. Haller, J., Concilium Basilicnsc. Stodien
und Quellen zur Geschichte des Concils
von Basel. Basel 1896—1913. 7 Bde.
V
Z.
Heinemann, 0. von, Dic Handschrifterj der
herzogl. Bibliothek /u Wolfenbllttel. Wblfenbttttel 1884—1013. 8 Bde. Hoffmann von Fallersleben, Verzeichnie
der altdeutschen Hnndschriften der k. k.
llofbibliotliek zu Wien. Leipzig 1841. Jliibl, A., Catalogua codicum manu scripto-
ntm, qui in bibliotheca monasterii B. M.
V. ad Scotos Vindob. servantur. Vindob.
et Lipsiae 1899. Tlurter, H., Nomenclator literarius recen-
tioris theologiae catholicae. Oeniponte
1S99. Tom. IV. Initia librorum patrum latinorum. (Ed.
Academia caesar. Vindobonensis.) Vin-
dob. 1865. Jocher, Ch. G., AUgemeines Gelehrten-
Lexikon. Leipzig 1750/51. Mit der
Fortsetzung von Adelung. Leipzig
1784/87. 6 Bde. Kehrein, J., Lateinische Sequenzen de.s
Mittelalters. Mainz 1873. Kink, R., Geschichte der kaiserl. Univer-
sitat zu Wien. Wien 1854. 1. Bd.
1. u. 2. Teil. Kropff, M. Bibliotheca Mellioensis.
Vindob. 1747. Leitschuh, F. und Fischer, 1J., Katalog
der Handschrifteu der kbnigl. Bibliothek
zu Bamberg. Bamberg 1895 — 1912. 3 Bde. Lindner, P., Monasticon metropolis Salz-
burgensis antiquae. Salzburg 1908. Littlo, A. G., Initia operum latinorum,
quae saeculis XIII. XIV. XV. attribu-
untur. Manchester 1904. Mansi, J. D., Sacrorum conciliorum nova et
amplissima collectio. Florentiae et Vene-
tiis 1759—1798, Reproduct. Parisiis
1902 sqq. Meier, G., Catalogus codicum manu scripto-
rum, qui in bibliotheca monasterii Ein-
sidlensis O. S. B. servantur. Einsidlae
1899. Tom. I. Michelitsch, A., Thomasechriften. Unter-
suchuugen ttber die Schriften Thomas
von Aquino. Graz u. Wicn 1913. Migne, J. P., Patrologia latina. Parisiis
1844—1864. 222 t. Migne, J. P., Patrologia graeca (etlatina).
Parisiis 1857—1886. 161 t. Morin. G., Sancti Aurelii Augustini
tractatua sive serinones iuediti ex codice
Guelferbytano 4096. Campoduni et
Monaci 1917.
Ossinger, J. F., Bibliotheca Augustiniana.
In<,'olst. et Aug. Vindel. 1703. Oudin, C, Commentarius ie scriptoribua
ecclesiae antiquis. Lipsiae 1722. 3 t. Possevin, .\., Apparatua sacer ad Bcriptorca
veteris et novi tcsr. Venetiis 1603. 2 i. Potthast, A.. Bibliotheca uistorica medii
acvi. 2. Aufl. Berlin 1896. 2 Bde. Quetif, J. u. Echard, J., Scriptores ordini^
Praedicatorum. Lut. Parisiorum 1719/21.
2 t. Rieinaun, II., Musik-Lexikon. 8. Aufl.
Berlin 1916. Rose, V., Verzeichnis der lateinischen
Handschriften der Kbnigl. Bibliothek
zu Berlin. Berlin 1893—1905. 4 Bde. Savigny, F. C. von, Geschichte des rbmi-
schen Rechts im Mittelalter. 2. Ausgabe.
Ileidelberg 1834—1851. 7 Bde. Sbaralea, H., Supplementum et castigatio
ad scriptores trium ordinum S. Fran-
cisci a Waddingo aliisque descriptos.
Romae 1806. Scherrer, G.. Verzeichnis der Handschrif-
ten der Stiftsbibliothek von St. Gallen.
Ilalle 1875. Schmid. II., Catalogus codicum manu-
scriptorum in bibliotheca monasterii
Cremifanensis O. S. B. asservatorum.
Lentii 1877. Tom. I. Fasc. I. Schulte. J. F. von. Die Rechtshandschriften
der Stiftsbibliotheken Gbttweig, Hei-
ligenkreuz, Klosterneuburg, Melk uud
Schotten. Wien 1868. S. Sitzungs-
berichte der k. Akad. der Wissenschaf-
ten. Bd. 57. Schulte, J. F. von, Die Geschichte der
Quellen uud Literatur des kanonischen
Rechts. Stuttgart 1875/80. 3 Bde. Tabulae codicum manu scriptorum praeter
graecos et orientales in bibliotheca Pala-
tina Viutlobonensi asservatorum. Viudob.
1S64— 1897. 9. t. Truhlar, J. ( atalogus codicum manu
scriptorum latinoruni, qui iii C. R.
Bibliotheca Publica atque universitatis
Pragensis asservantur. Pragae 1905/06.
2 t. Vattasso, M., luitia patrum aliorumque
scriptorum ecclesiasticoruin latinoruni
cx Mignei patrologia. Roniae 1906/08.
2 t. Vidal, J. M., Uu recueil nianuscrit de Ser-
mons prononcea auz conciles de Cou-
VI
stauce et de Bale. Louvain 1909. (Ex- trait de la Revue d'histoire ecclesia- stique.)
Visch, C. de, Bibliotheca scriptorum sacri ordinis Cisterciensis. Editio II. Colon. Agripp. 1656.
Wadding, L., Scriptores ordinis Minorura. Romae 1806.
Wattenbach, W., Das Schriftwesen im Mittelalter. 3. Aufl. Leipzig 1896.
Wetzer und Welte's Kirchenlexikon. 2. Aufl. Freiburg i. Br. 1882 etc. 12 Bde.
Wickhoff u. Dvofak. Beschreibendes Ver- zeichnis der illuminierten Handschriften in Osterreich. Leipzig 1905 etc.
(Winkler) von Winkenau, E., Die Minia- turenmalerei im Stifte Klosterneuburg wiihrend des 15. Jahrh. Im Jahrbuch des Stiftes Klosterneuburg VI. Wien und Leipzig 1914.
Xenia Bernardina, Vindob. 1891. (Conti- nent catalogos codicum manu scriptorum iu monasteriis 0. Cist. in Austria asser- vatorum). Pars 1 — 4 in 6 tomis.
Zeibig. H., Aehreulese merkwtlrdiger In- scripte aus dcn Handschrifteu der Stifts- bibliothek zu Klosterneuburg. In Sera- peum X. Jahrg. Leipzig 1849.
Zeibig, H., Die Bibliothek des Stiftes Klo- fcterneuburg. Im Archiv fUr Kunde osterr. Geschichts-Quellen. Jahrg. 1850. 2. Bd. Wien 1850.
Zeibig, H., Die deutschen Handschriften der Stiftsbibliothek zu Klosterneuburg. In Serapeum XI. Jahrg. Leipzig 1850.
Zeibig, H., Die historischeu Handschriften der Stiftsbibliothek zu Klosterneuburg. Im Notizenblatt der k. Akademie der Wissenschafteu. 2. Bd. Wien 1852.
Zeibig, H., Die Haudschriiten der Classiker iu der Stiftsbibliothek zu Klosterneu- burg. Im Notizenblatt der k. Akademie der Wissenschaften. 2. Bd. Wien 1852.
Zeibig, H., Beitriige zur Geschichte dcr Wirksamkeit des Basler Concils in Osterreich. S. Sitzungsberichte der k. Akademie der Wissenschaften, phil. hist Klasse. 8. Bd. Wien 1852.
VII
Corrigenda et addenda.
J». = Pagina;
I'. 1. I. 2 lege pro XI. ex: XII. in. F'. 4. 1. 4 iih infra post oruainentis adicias: et figuris variis; 1. C> ab infra lege pro XJIT. in: XII. ex. P. 5, 1. 2 ab infra lege pro f. 1: f. 3. P. 6, I. 8 Iegei Vidi; I. 1!) lege pro 1437: 1427; 1. 6 ab infra lege pro tricesimo: vicesimo. P. 7, 1. 10 lege pro Joannem: Jeronimum. P. 9, 1. 7 deleas: Hugouis de s. Ckaro; 1. 9 ab infra Iege: VidJ. P. 11, 1. 8 ab infra lege -pro XI./XIL: XII. ex. P. 13, 1. 1 et 1. 8 ab infra lege pro librum traxerit: sub- traxerit. P. 14, 1. 7 lege pro XI./XII. • XII.; 1. 3 ab infra ante Abel inseras: post Cayn. P. 13. 1. 2 lege: felicis; 1. 12 lege pro P.: 0. P. 16, 1. 9 ab infra lege pro XI./XII.: XII. ex; 1. 5 ante Faustum ponas: Contra. P. 17. 1. 2 lege pro XI./XII.: XII. ex.; 1. 2 et 13 ab infra lege pro viridis: viridibus; 1. 1 ab infra pro ascetici legas: grammaticalis. P. 18, 1. 22 adicias: F. 1 versus scriptoris: , HpirUus almc veni, duc pennam tramite lcni". P. 19. 1. 5 post Migue adicias XXIII et post 1. 9 adicias: Migne XXITT 295— 352. P. 20, 1. 14 adicias: De opere v. Baumgartner, Die Erkenutni.slehre des Wilhelm von Auvergne; Bilumker-Hert- ling, Beitrage zur Gesehiehte der Philo- sophie des Mittelalters, B. II. II. 1 (Miin- ster 1893), S. 1 f . : 1. 5 ab infra lege pro XIV.: XV. in. P. 21, 1. 6 et 1. 16 lcge pro XIV.: XV. in.; 1. 2 ab infra adicias: = Canones evangeliorum Eusebii Caesa- riensis a s. Hieronymo transl.; ed. Migne P. L. XXIX 563—574; cf. cod. 149 (2 et 6). P. 22, 1. 18 deleas: et alia. P. 23, 1. 14 lege pro Vota: Tota; 1. 1 ab infra adde: Hiifele G., Franz vou Betz, Wien 1918. P. 24, 1. 10 lege pro ecclesie: quem. P. 20, 1. 4 ab infra deleas: Alcuini. P. 27, 1. 1 lege pro Ed. : Collectio similis ed. ; 1. 7 lege pro XV.: XV in.; 1. 9 post Ha- heneker adicias: et Catharinae, filiae civis Viennensis nomine Purgkhausser ; 1. 13 lege: weistum; 1. 23 scribc pro guete. Mer auch: guete mer. Auch; 1. 12 ab infra dele: auch. P. 32, 1. 5 adicias: Amort E., Vetus disciplina canonicorum reg. et
1 = linea.
saccul. Venetiis 1747. t. T.. f. 505 sqq. I'. 34, 1. (i lege pro agnum: aquam. I'. 30, 1. 8 lege pro XVI.: XVII.; 1. 10 — 11 deleantur verba: Ut ex oota etc. — empti sunt.; 1. 2 ab infra lege pro Landate: Cantate. P. 37, 1. 13 lege pro eiufl: deus; 1. 14 ab infra lege pro Ignominia, quam fecisti: Omnia, quae fecisti. P. ?8, 1. 14 lege pro 63: 59; 1. 16 lege pro 03': 60' et loco Vidimus stellam: Ecce advenii (Missa de epiphania) ; 1. 20 ab infxa ante llistoria adicias: Anno (15)46 et pro Re- surrexit legas: Besurrexi ; 1. 13 ab infra lege pro Introitus; Missa. P. 39, 1. 3 ab infra Iege pro Ordo missae: Graduale et Kyriale completum. P. 41. 1. 10 legc pro missae: sacerdotalis. P. 42, 1. 6 lege pro Ordo missae: Kyriale: 1. 12 lege pro XVI.: XIV; 1. 16 post Orationes adicias: et rubricae. P. 43. 1. 10 post sanctis iase- ras: (— f. 283), missae votivae (f. 283 —307), officia pro defunetis 1 307— 312'). Benedictionale, in quo habentur benedic- tiones singulae |)er circulum anni secun- dum modum et breviarium Pataviense (312'— 329') et Sequentiarium (330—352). P. 44. I. 1 ab infra lege pro Ketzendorf: Heczendarff. P. 47. 1. 4 addas: et fragm. regulae in cod. 165. Vide Amort E., Vetus discipliua canonicorum regul. et saecul.: Venetiis 1747. I 128—134; 1. 12 ab infra et p. 48, 1. 1 ab infra adde: Ed nova Fuchs A.. Monumenta Germauiae histor.. Xecrologia Germaniae. t. V p. 5 — 78. P. 48, 1. 13 lege pro pontificia: pontificum. P. 49, 1. 11 ab infra lege: d'hisk>ire ecclesiastique; 1. 1 ab infra lege. pro meus : noster; 1. 2 — 3 ab infra lege pro genera- tur: generaliter. P. 50, 1. 7 lege pro 22: 2a 2c; 1. 19 adde post claustro: a:ii- mae. P. 51, 1. 6 lege pro principum: principium; 1. 12 ab infra lege pro Vidal 17: Vidal 495 et 507. P. 53. 1. 20 lege pro vere: vestre. P. 54, 1. 10 ab infra lege pro nobis: vobis. P. 57. 1. 1 lege pro O. D. B.: O. S. B.: 1. 11 lege pro Vitam eternam: Vite eterne; 1. 18 ab infra lege pro dignantur: dirigantur. P. 57, 1. 13 ab iufra lege pro Hic: Azer.
VIII
P. 60, 1. 2 lege pro XIV.: XIII. ; 1. 12 ab infra lege pro XXXIII.: XXXII; 1. I ab infra lege loco adertationes imidicae: adnotationes iuridicae. P. 62 — 63 in descriptione codicum 91 — 95 deleatur no- men autoris Ioannes de Imola, quia tan- tummodo in codice 91 Ioannes de Imola sae- pius citatur, ceterum in iis, qui Ltcturam in Decretales continent, et alii canonistae afferuntur ut Nicolaus de Tudeschis, Ioan- nes Andreae, Ioannes Polczmacher etc.j p, (62 1. 16 lege pro sustinemus; sancimus; 1. 10 ab infra lege pro Si: Ubi. P. 63. 1. 7 lege ]>ro electorum: electionem: 1. 11 ab infra Wge pro XXX: L. P. 64. 1. 2 lege pro legimus: legitimus; 1. 3 lege loco prepositus Christus; post lineam 23 inseras: F. 113' versus: .,Nobilitas hominis cst mens, dcitatis ymago- Nobilitas homiuis virtutum clara propago. Nobilitas hominis, hnmilem relevare iacentem. Nobiliias ho- minis, mentem refrenare fwrentem. Nobi- liias hominis, nisi tnrpia nulla timere. No- bilitas hominis, natitrc inra tencre." P. 65, 1. 20 ab infra lege pro Non quia: Nota. P. 66, I. 14 ab infra ante Pro pona.s versus: ,.Monsiras obsctiras iuris dissol oere curas. Eatricat antiquus hec vovn summa tricas." P. 67, 1. 20 lege pro canonicornm : cano- nico; 1. 7 ab infra deleas: modi. P. 70, 1. 13 loco protenus lcge: post. P, 72. 1. 9 post XV. adicias: (1423—1424). P. 73. 1. 9. ab infra lege pro Clem. Contra : Quo- niam contra; 1. 3 — 5 ab infra deleantur verba a: Clem. — subst. P. 76. 1. 6 !ege pro continuacio: eontinuatur. P. 77, 1. 29, p. 78 1. 1 lege pro Tob. : To. B(assinnus). P. 78, 1. 5 lege pro 260: 247"; post 1. 10. adi- ciatur : 7. F. 247'— 260. P i 1 1 i i M e d i c i- n e n s i s S u m m a i n t r e s 1 i b r o 9. P. Incipit prohemium Pilei : „C'um essem Bononic ibique iuris prerepta quampluribus anditorihns 1 rodcrem." Opus inc. : „Aii vrgo (nii/(i (nim vera, nec enim assumptio originia." Expl.: „Et ff. de aministra- ftione rerum) ad civi(tatem) perftinen- tium)." Cf. Savigny IV 312 sqq. et 338 sqq. P. 81, 1. 16 loco: inscriptio per partes abrawi lege: Tractatus cbiroman ticus incompl.. s. XIV. cx.. inc. : ,Cum ego snm coactus a quibusdam wniois meis, nt faeerem totam artem de eyromantia." V. 81, 1. 1 ab infra. addatur: Supra F.xpli- ci1 alia manua b. XIV. Bcripait: Finis VI.
sermonis hygiene, id est sanat(ionis) artis a Burgundio iudice Pisano de greco in latinum translatati (!) a. dominice incar- nationis MCCLXXVIIII. P. 82, 1. 3 lege pro differentiorum : diffinitionem; 1. 9 lege pro omni familiari : omnifariam; 1. 12 post pulsibus addatur: (a Ioannc filio Isaac de Graeco in arabicum et a Marco Toletano de arabico in latinum translatus). P. 85, 1. 19 ab infra lege pro weltichen: welchen; 1. 1 ab infra adde: et Smital O., Lie liistor. Ausstellung dei Wiener Hofbibliothek, in: Kunst und Kunsthandwerk. XVII. S. 18 f. (Wicn 1914). P. 87, 1. 12 lege pro excitantur: recitantur. P. 88, 1. 3 lege: 1442. P. 90, 1. 17 ab infra deleatur: require vocabulo; 1. 16 ab infra lege pro imitendo: immit- lcndo; 1. 31 post 40 adde: nec non vaiiac delineationes astronomicae. P. 91, 1. 7 ab infra pone ante F. : 1.) et 1. 3 ante R.: 2.) P. 94. 1. 11 lege pro Zasim: Zuzim et pro aut: vel; 1. 8 ab infra iege pro XTTT. ex. : XIII. in. gallic. orig. P. 95, 1. 19 lege pro Finitus: „In vigilia, bcati lo(hannis) liapt(iste) snb prima ( / 2a hora post prandium finitum . . ." 1. 9 ab infra antc ,.Can. . ." ponas: ,,Istc libcr est domini Wolfaanai Kncudcl. tunc temporis plebani in Erlakloster anno etc. 81.0 (1481)" ; 1. 1 ab infra post sanctorum inseras: £. 65 (K.) Sequuntur metra libroruin tocius bibliae. Inc. : ,.Ut seriem, bibtie textus teneas, do- eeam tc: Est Genesis primus, liber Exodns atque serundus." F. 65' (R.) Sequitur nunie- rus alpliabeticus. Inc. : „.4 in/mern (j/iiugeu- los ordinr reetn." I'. 96, 1.9 lcgc pro XV.: XIV. cx.; 1. 15 Iege pro XlI./XIII.: XII I. in.; 1. 8 ab infra legc: quidam. P. 07. 1. 12 ab infra lege pro Hieronymi : Sedulii Scoti. Bcdae V. et Walafridi Strabi. P. 98. 1. 8 lege: Potestati. P. 99. 1. 19 ab mfra lcge pro XIII. in.: XTI. cx. gallic. orig. P. 100. 1. 8 lege pro XIV.: XV P. 102, 1. 10 lc^o pro dic weissag: der wcissag. I'. 103. 1. 14 ab infra lcgc pro XTT. in.: XTT. cx.: 1. 10—11 ab infra lege pro leoninicis: leoninis, pro aumme- ris: nunnni. P. 103, 1. 7 ab infra lcge bis pro XIV. XIII. cx. I'. 104, 1. 9 Lege pro XTI. in.: XII. cx.; 1. 15 :» infra lege pro XII.-. XIII. ex.; I. 14 ab infra Lege pro XIII. in.: XIII. ex.; 1. 2 ab infra Lege pro Quit: Qui. P. 105. i. 2 Lege pro
IX
XII. in.: XII. ex.; 1. 17 lege pro A voca- lem: A, i, o. u vocales. P. 106, 1. 7 lcge pro XII. ex.: XIII. in.; 1. 19 nb infra lege pro XV. in.: XIV. ex.; 1. 15 ab infra loco antiquorum statutorum lege: regulae r. Augustini. Cf. supra cod. 79 (3) et Amort E., Vetus diseiplina canonicorum regul. et saecul. Vcnctiis 1747 I 128 — 134. P. 107, 1. 16 lege pro XII.: XIII. in.; 1. 18 lege: Adae; 1. 14 ab infra lege pro est: nomine; 1. 2 ab infra adde poat XIII.: gallic. orig. P. 108, 1. 3 — 4 lege pro glossis s. Hieronymi etc. : glossa ordinaria Wala- fridi Strabi et interlineari Anselmi Lau- dunensis; 1. 12 lege pro Christiana: Pari in Christum. P. 109, 1. 3 ab infra lege pro XV.: XIV. ex. P. 112, 1. 17 ab infra lcgc pro Quominus: Quamvis; 1. 9 ab infra lege pro XIV./XV.: XIV. ex. P. 113, 1. 12 lege: Explanatio prologi. P. 114. 1. 2 ab infra lege pro XV. in.: XIV. cx. P. 120, 1. 19 ab infra lege pro exigenciani: excellenciam; post lineam 19 addendum est: Cf. Grabmann, Entscheidung der Autor- frage des Compendium theologicae verita- tis, in Zeitschrift fiir kathol. Theologie. 1921, S. 148 ff. P. 124. ante lineam 14 ab infra inserendum: De opere praesente et sequente cf. Martin Grabmann ,.T)ic echten Schriften des hl. Thomas von Aquin" in Cl. Baumker „Beitrage zur Ge- schichte der Philosophie des Mittelalters.'- B. XXII, Heft 1—2, S. 196 sq. (1920): ]. 13 ab infra lege pro 5: 6; 1. 3 ab infra lege pro XIII. in.: XII. ex. P. 125, 1. 14 lege pro pollent: perdent et pro perdent : l»ollent. P. 127, 1. 10 lege: excusum. P. 128, 1. 18 — 19 lege loco duas particulos: duos articulos. P. 133, 1. 16 lege: vidit; 1. 0 ab infra post Sermo iuserendum est : (Bcdae Ven.). P. 138, 1. 6 post Taurinen- sis addendum est: suppositieius. P. 141,
1. 20 lege pro 553: 353. P. 142, 1. 9 ab infra post XV. in. addatur: — c. 1440 (f. 235—279' s. XIV. ex.). P. 143, 1. 17 lege pro (4): (6). P. 144, 1. 20 lege pro Ca, sinensis: Casinensis. P. 145, 1. 0 lege pro confessorum: confessarioruni. P. 146, 1. 2 ab infra deleatur: (1365). P. 148, 1. 10 ab infra lege pro sumine civi- lis: sive titulis. P. 155, 1. 20 ab infra lege pro 453: 459. P. 157, 1. 15 adde post Clementis: (Pseud.). P. 159, 1. 19 nb infra lege pro Observo: Obsecro; 1. 7 ab infra post quatuor addatur: speciali- ter. P. 160, 1. 4 lege: Egrediebatur. P. 164, 1. 12 lege pro 310': 309. P. 170, 1. 19 post cordis inseratur: (!). P. 174. 1. 19 ab infra deleatur: (!). P. 175, 1. 3 ab infra deleantur verba: (recte: mistica). P. 176. 1. 2 lege: Theodonium: 1. 14 lege: Gloriosissimi. P. 178, 1. 11 ab infra lege pro quia: qui a. P. 179, 1. 5 lcge pro Ilieronymm: ITieronymo. P. 184. 1. 8 ab infra ante Augustini inser. : (Pseud.). P. 186, 1. 13 ab infra ante Io- hannis inseratur: (Pseud.). P. 188. 1. 17 ante et post Juliani deleas: , . P. 191, 1. 17 lege pro Deum: Domiuum. P. 193. 1. 4 deleatur: sancte. P. 194. 1. 1 legc pro roboratissima : robustissima. P. 201 1 11 lege pro TTc: Hee. P. 206, 1. 9 afa infra lege pro eiusdem: eiusdemque. P. 207, 1. 14 lege pro 37': 38'; 1. 15 lcge: Austriacorum. P. 212, 1. 14 lege: 'codex. P. 216. 1. 7 lege: collecti : 1. 17 ab infra lege: abundeque. P. 220, 1. 17 lege ante credatis: quod. P. 222, 1. 7 deleatur: in. P. 223, 1. 18 lcge: celebrare. P. 224. 1. 17 lege: Gaudeamus. P. 235, 1. 14 ab infra lege: Constantinopolitana. P. 239. 1. 13 ab infra lege pro 3.: 3a. P. 240, 1. 16 lege pro f.': f. 1". P. 244, 1. 1 delca- tur: 1; lineae 10 — 30 pertinenf ad de- scri|)tionem codicis 247 pag. 243.
1—2 —
1.
Membr. s. XI ex.; f. 226; 49-5 X 35-6 cm; col. 2; ligat. coriac. s. XVIII.; f. 1', 4, 5', 8, 8', 9, 10', 21', 23, 37', 43', 45', 57', 88, 107, 132', 149, 155, 163', 172, 209 litterae initiales rubris, caeruleis, viridibus coloribus pictae et cum ornamentis ornatae, praeterea multae aliae litterae capitulares. Codex ab initio mancus. Constabat olim quaternionibus 32, nunc vero in initio desunt 3 quaterniones, ut ex antiqua signatura quaternionum elucet. Post quintam quaternionem sunt tantum duae plagulae, i. e. quatuor folia. In quaternione 26. ultimum folium est excissum. In fine tantum est ternio. Dimidia pars f. 20. et mar- gines infimae f. 1, 8, 58—66, 122, 129, 130, 131, 135, 136, 139, 140, 150, 151, 156, 169, 180, 181, 182, 184, 185, 187, 191, 192, 193, 200, 201, 207, 211, 212, 213 abscissae sunt. F. a cap. b': adnotatio biblica de additione commatis Joannei, s. XIX.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensium biblioihecae iure sum inscriptus 24. Sepl. 1655." Hic codex cum duobus aliis perditis voluminibus bibliae fuit donum s. Leopoldi et Agnetis uxoris eius, ut constat ex diplomate Monum. San. Nicolaitan. in Monum. Boic. IV. 310 edito: „ . . . . et ipsum marchionem Leopoldum cum Agnete uxore sua bibliothecam in tribus voluminibus, et missale ab eisdem fratribus accepisse ea conditione, ut annuatim libere navis eorum absque censu de partibus orientis Iransirei, et ut possessio eorundem fratrum in eisdem finibus nulli marchionis iuri subia- cerei, et loco, qui dicitur Neunburch, quem domino nostro Jesu Christo ei sue sanctissime genetrici Marie prescripsii, tradidisse . . ."
Cf. Pez Hieronym., Vita s. Leopoldi, 1747, p. 80 et Zeibig, Die Bibliothek des Stiftes Klosterneuburg in Archiv f. ost. Gesch., V. 264, 279, 280, 284.
Ex volumine secundo unum tantum fohum (fragm. N. 1) ad nos pervenit, quod pro- phetiam Michaeae c. 1. et 2. usque ad v. 11. continet et tanquam ligatura inventariorum antiquorum in archivo nostro usque adhuc in usu fuit.
1. F. 1 — 222'. (Pars bibliae veteris et novi testamenti cum pro- logis s. Hieronymi, hoc ordine:) Fragmentum epistolae s. Jacobi, inc. (per verba c. 4. v. 5.): „aut putatis quia scriptura", Apocalypsis, Parabolae, Eccle- siastes, lib. Sapientiae, lib. Ecclesiasticus, duo lib. Paralipomenon, duo lib. Esdrae, lib. Tobias, Judith, Esther, duo lib. Machabaeorum, lib. Job.
2. F. 20'. (A recentiore manu s. XIII. inscript. Paraphrasis mystica ad verba: Revertere, revertere Sunamitis. Cant. cant. c. 6. v. 12.)
Inc: „Revertere revertere ... Tu benedicta et super omnes benedicta." Expl.: „Et in tue protectionis munimine demorari audi nos." F. 21 script. vacat.
2.
Membr. s. XIV.; f. 281; 44X32 cm; col. 2; ligat. coriac. s. XVII.; f. 1, 4, 25', 43' 44', 57', 76, 93, 93', 105, 117', 119, 120, 137' 152, 169, 184', 185, 199', 217, 217', 218, 222', 230, 238, 247', 248, 248', 252, 254, 261', 281' litterae initiales maiores deauratae et
I" fciffer, Catal. cod. 1 1
— 3—4 —
variis coloribus pictae cum ornamentis et imaginibus, praeterea quodvis caput gaudet ini- tiali minore; f. 1 in margine infima: „Liber sancle Mnrie inNewnburga claustrali", s. XIV. ; f. 281' eadem inscriptio s. XV.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure sum in- scriptus 5. Sept. 1655."
F. 1 — 281'. (Prima pars bibliae veteris testamenti cum prologis
s. Hieronymi, hoc ordine:) Pentateuchus, lib. Josue, lib. Judicum, lib. Ruth, lib. IV Regum, lib. II Paralipomenon, II Esdrae, lib. Proverbiorum, Ecclesiastes, Canticum cantic, lib. Sapientiae, Ecclesiasticus.
3.
Membr. s. XIV.; f. 371; 44-3X32 cm; col. 2; ligat. coriac. s. XVII.; f. 1', 14', 19', 26', 34, 50, 62, 89', 120', 123', 127', 155', 167, 171, 173, 176, 176', 177', 181', 183, 184'. 186', 188, 193, 194', 195, 213, 224', 242', 257', 264', 271, 278, 280', 286, 296, 316, 323, 333 litterae initiales maiores deauratae et variis coloribus pictae cum ornamentis et imaginibus, praeterea quodvis caput gaudet initiali minore; f. 1 et 369': ,,Liber s. Marie in Neuburga claustrali", s. XIV. Codex iste eadem manu script. ut cod. 2.
1. F. 1 — 194. (Secunda pars bibliae veteris testamenti cum pro- logis s. Hieronymi, hoc ordine:) Lib. Job, lib. Tobias, Judith, lib. Esther, lib. II Machabaeorum, proph. Isaiae, Jeremiae, Threni, proph. Baruch, Ezechielis, Danielis, minorum prophetarum.
2. F. 194—332. (Pars bibliae novi testamenti cum prologis s. Hieronymi, hoc ordine:) Evangelia, epistolae s. Pauli, Actus apostolorum, epist. s. Jacobi, s. Petri, s. Joannis, s. Judae, Apocalypsis.
F. 332' script. vacat.
3. F. 333—369'. (Interpretationes vocabulorum hebraeorum per ordinem alphabeti.)
Inc: „Aaz apprehendens vel apprehensio.11 Expl. : „Zusim consiliantes eos aut consiliatores eorum. Amen."
Est opus spurium Bedae Ven. Ed. Migne IV. 1102 sqq. F. 370 — 371' script. vacant.
Membr. s. XIV.; f. 365; 42-1X31 cm; col. 2; ligat. coriac. s. XVII.; f. 6, 10, 11', 12', 21, 22, 23, 23', 25, 25', 26', 28, 29, 33, 39, 40, 42, 43, 44, 48, 52, 57', 58', 60, 60', 61', 62, 63, 66, 67', 68', 72', 73, 74, 75', 76', 78, 79, 82, 82', 84, 85', 86', 87, 88', 93, 95', 96', 97, 102', 104', 105, 109, 110, 114', 115, 115', 116', 119, 144', 159', 161', 168', 176, 178', 180, 193, 194', 199', 211, 220, 226', 229, 238', 241', 242', 257, 269', 271, 273', 279, 281, 282, 284', 285, 288, 293', 333, 338', 340, 341, 345' litterae initiales deauratae orna- mentis et imaginibus biblicis perpulchris illustratae; f. 1: „lnsignem hunc codicem manu-
2
— 5 —
scriptum perillusiris dominus Ferdinandus de Mannageita et Lerehenau caesareoregius circuli capitaneus in Ausiria per inferiorem Mannhardi montis partem in perrennem sui memoriam bitliothecae Clausironeoburgensi dono dedit anno post Chrislum natum MDCCLXXVI." De donatore vide Starzer, Gesch. d. niederost. Statthalterei, p. 457. Codex memoratur in Serapeum XI. 101.
1. F. 2 — 5'. (Distributio evangeliorum per circulum anni, germ.) Inc: „Hi hebent sich an die ewangeli geregistrirt." Expl. : „Rogabat Jesum
quidam Phariseus."
F. 5' script. vacat.
2. F. 6 — 365. (Expositiones germ. evangeliorum.)
Prol. inc. : „Aller weistum ist von unserm herren got" Praem. 1. cap. evang. s. Joannis expositiones incipiunt (f. 10): Di andern evangelisten schreibent, daz vnser herre geporn sei in der zeit diser werlt." Expl. : Der lebendig got ewichleich gelobt. Amen." Insertae sunt(f. 304 — 324) septem lamentationes Mariae, (f. 350 sqq.) evang. apocryph. Nicodemi.
Hoc opus non editum est. Bibliotheca palat. Vienn. simile opus asservat, quod Denis I 443 fusius descripsit. —
Idem opus extat in cod. 51.
5.
Membr. s. XII.; f. 288; 39-7X28 cm; col. 2; ligat. rec; teg. ant. b in schedula membr. adglutinata: index contentorum, s. XII. et in alia schedula adglutinata: fragmentum ex quadam compilatione decretalium antiqua (collectionem Gregorianam antecedente), tit. de simonia cum glossis, s. XIII.; pars marginis infimae f. 208 abscissa; f. 1: „Liber s. Marie virginis in Neumburga claustrali", s. XIII.; f. 288': „Liber sancte Marie in Nuenburch. Al. Saso", s. XV., in hac inscriptione scriba ductibus litterarum imitari conatus est scripturam Alberti Saxo de Hunoldesburch, qui primus bibliothecarius (a. 1263) memoratur et multos codices signavit. Cf. Zeibig, in Archiv f. ost. Gesch. V 266 et Drexler, Das Stift Klosterneuburg 1894 p. 27.
F. 1 — 288. (Josephi Flavii liber de antiquitatibus et de bello Judaico.)
1. F. 1 — 1'. R. Incipit prologus in Josephum.
Inc: „Historiam conscribere disponentibus." Expl. : „Hec autem in sacris libris comperi ita conscripta."
2. F. 1' — 202. R. Incipit liber antiquitatis Josephi historiographi.
Inc: „In principio creavit deus celum et terram sed dum terra ad aspectum non veniret." Expl. : „Et cur secundum eas aliud facere permittimur aliud pro- hibemur."
3. F. 202' — 203. R. Incipit prefacio Josephi hystoriographi.
Inc : „Quoniam bellum quod cum populo Romano gessere Judei." Expl.: „Hoc ordine, quo capitula sunt digesta."
— 6—7 -
4. F. 203 — 288. R. Incipit liber vigesimus primus Josephi hystoriographi de bello Judayco cum Romanis facto.
Inc: „Cum potentes Judeorum inter se dissiderent." Expl.: Quod ea (!) sola (!) per omnia que scripsi habuerint coniecturam."
Editiones antiquiores vide ap. Hain III 165.
6.
Membr. s. XV.; f. 395; 48X34-8 cm; col. 2; ligat. rec.; f. I in littera initiali imago Job cum amicis et uxore; f. a cap. b: titulus codicis script. s. XVII. et: „Can. reg. Claustro- neoburgensi bibliothecae iure inscriptus 22. May 1656."
1. F. 1 — 394'. Prol. inc. : „Usque in tempus sustinebit paciens . . . Sicut sciunt omnes.u
Comment. inc: „Eabita divisione libri accedamus ad textum.u Expl.: „Nam quis est alius noster finis, nisi pervenire ad regnum cuius nullus est finis. Ad quod regnum nos perducat, qui in trinitate personali et una simpliei deitate in eternum vivit et regnat etc. Explicit postilla supra librum Job facta et compilata a fratre Johanne de Hysdinio ordinis hospitalis sancti Jo- hannis Jherosolomitani doctore in sacra theologya et fuit completa anno domini millesimo tricentesimo quinquagesimo septimo. In vigilia festivitatis omnium sanc- torum. In honore et nomine domini. Deo gracias.u
Sequitur nota super lib. Job.
2. F. 394 — 395. R. Incipit prefacio Johannis de Hysdinio (ad lib. Job seu epistola ad Guidonem de Bolonia episc. Portuensem.).
Inc: „Reverendissimo in Christo patri . . . Qwidoni de Bolonia . . . episcopo Portuensi . . . Quia ut dicit Cassiodorus.u Expl.: „Quam michi scribendi gloria debeatur.u
Hoc opus ineditum est.
Joannes de Hesdinio (Hysdinio, Isdinio), theologus Parisiensis, secundum aliquos ord. fratrum hospitalis s. Joannis Hierosolymitani, secundum alios ord. s. Augustini, floruit c. a. 1390. Cf. Hurter IV 569; Fabricius-Mansi IV 83.
7.
Membr. s. XIII. in.; f. 253; 43-9X35 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac; 170 litterae initiales deauratae et coloribus pictae cum ornamentis; f. 1 et 253': „Liber sancte Marie virginis in Newburga clausiraliu, s. XV.; f. I: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae ibidem inscriptus 16. May 1656."
F. 1 — 253'. (Psalterium cum commentario Petri Lombardi.)
Prol. inc: „Cum omnes prophetas spiritus sancti revelacione constet.u
— 8—10 —
Commentarius (minore scriptura) inc: „Beatus cui omnia optata succedunt." Expl. : „Misericordiam et iudicium cantabo tibi domine vite eterne vox est omnis spiritus landet dominum."
Ed. Migne CXCI 31—1296. — De auctore vide Hurter IV 68 sqq.
8.
Membr. s. XIII in.; f. 331; 32-8 X 21*6 cm; col. 2; ligat. rec; initiales cuiusvis capituli coloribus rubris et caeruleis pictae et cum ornamentis ornatae sunt; f. a cap. b': fragmentum decretal. I. II. tit. XXVII. c. 18 — 21; f. a cap. c et c': fragmentum decretal. 1. II. tit. XVIII. o. 24 — 40; f. ad calc. a et a': fragmentum decretal. 1. II. tit. XXVII. c. 22; f. ad calc. b et b': fragmentum decretal. 1. II. tit. XXVIII. c. 1 — 23; f. 331': „Liber sancte Marie in New- burga claustrali", s. XV.; f. 1: „Can. reg. Clausironeoburgensis biblioiheca me iure possidet 1656. 27. Juny."
F. 1 — 331'. (Psalterium cum commentario Petri Lombardi.)
Codex ab initio manc. Prol. inc. (per verba): ,,. . . Christo qui non habet principium."
Comment. (minore scriptura) inc. : „Beatus cui omnia optata succedunt." Expl.: „Misericordiam et iudicium cantabo tibi domine vite eterne vox est omnis spiritus laudet dominum."
Ed. Migne CXCI 31—1296.
9.
Membr. s. XII.; f. 413; 40-2X27-3 cm; col. 2; ligat. rec; f. 3, 65', 106, 137, 139, 178', 225', 264, 270, 303 litterae initiales maiores coloribus viridibus, flavis, caeruleis pictae cum pulchris ornamentis; teg. ant. b in schedulis adglutinatis titulus codicis, s. XIV. et inscriptiones: „Liber s. Marie virginis in Newburga claustraliu, s. XV, et: „Ex libris bibliothecae Claustroneoburgensis Can. Reg. 15. July 1656;" f. 2' et 413: „Liber sancte Marie in Nuenburch. Si quis subtraxerit anathema sit. Al. Saxo.Orate pro me", s. XIII.; f. 1: „Liber sancte Marie virginis in Newburga claustrali", s. XV.
F. 1 — 413. (Psalterium cum commentario Petri Lombardi.)
Prol. inc. : „Cum omnes prophetas spiritus sancti revelacione constet." Comment. inc. : „Beatus, cui omnia optata succedunt." Expl.: „Misericordiam et iudicium cantabo tibi domine vite eterne vox est omnis spiritus laudet dominum." Ed. Migne CXCI 31—1296.
10.
Membr. et chart. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.) s. XV. (1404); f. 263; 41 X 28 cm; col. 2; ligat. rec, f. 1 littera initialis maior deaurata et coloribus picta cum ornamentis, praeterea multae initiales minores; f. 16', 17, 103', 104, 104', 105', 106',
— 11 —
107, 107', 108, 108', 109, 110, 114, 116', 123, 153' exhibentur imagines personarum et rerum quoad cultum vet. testam., (similes imagines extant in bibl. capituli metropol. Pragae, cf. Podlaha, catal. 1904, p. 93); f. a cap. b': index contentorum, s. XVII. et: „Can. reg. Clauslroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 7. Sept. 1656."
F. 1 — 263. (Nicolai de Lyra postillae ad Pentateuchum, lib. Josue, lib. Judicum, lib. Ruth.)
Prol. I. inc: „Hec omnia liber vite . . . Secundum quod dicit beatus Gre- gorius." Prol. II. inc: „Vide in dextera . . . sicut dictum est in prologo pre- cedenti." Opus inc: „In principio . . . Obmissis divisionibus curiosis." Expl.: „Hic comprehensi sub uno nomine sicut dictum est supra II. capitulo (R.J Ex- plicit lectura fratris Nicolai de Lyra de ordine fratrum minorum sacre theologie doctoris. Completa in die beatorum martyrum Marcellini et Petri hora nonarum. Anno domini 1404. Finito libro etc."
Editiones vide ap. Wetzer Welte K. L. IX 321. Nicolaus de Lyra, indioec. Ebroicensi natus, monasterii ord. s. Francisci professus c. a. 1291 Parisiis laurea adepta theologiam docuit magno plausu, ut doctor planus et utilis diceretur. Obiit a. 1340. Cf. Hurter IV 456 sqq.
11.
Membr. et chart. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.) s. XV. (1437); f. 159; 47X28 cm; col. 2; ligat. rec; f. 2, 29', 44, 61, 77, 99, 106, 118, 130 litterae initiales cum ornamentis eleganter pictae; f. 129' perpulchra imago Jesu Christi cum Maria et Joanne, totum folium cooperiens; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburg. bibliothecae iure sum inscriptus 9. Octob. 1655."
1. F. 1 — 1'. (Distributio psalmorum per singulos dies hebdo- madae.)
Inc: „Die dominica I. Beatus vir qui non abiit.u Expl.: „CL Laudate do- minum in sanctis eius.u
2. F. 2 — 159'. (Nicolai de Lyra ezpositio psalterii in linguam german. translata per Henricum de Miigeln.)
Inc: „Propheta magnus surrexit in nobis Luce capitulo septimo. Es ist ze merchen daz etleich salm sind." Expl.: „Das geschech an vns allen vnd das wir von deiner gotleichen machtichait nymmer geschayden werden amen (R.) Anno domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo in sabatho die post festum Georii finitum est illud psalterium cum glosa per manus Leonardi Hakchenberger de Aschpach, quam glozam composuit solempnis doctor Nycolaus de Lyra felicis memorie"
Idem opus (ineditum) extat in bibl. monast. Reun.; cf. Xenia Bern. II 1 N. 204(2).
De poeta „Meistersanger" Henrico de Miigeln cf. Goedeke I 270 — 271; Schroer, Die Dichtungen Heinrichs von Miigeln, in Sitzungsber. d. k. Akad. d. Wissensch. T LV. 451 sqq.
— 12—13 — 12.
Membr. s. XIV (1384); f. 252; 35-8X26-8 cm; col. 2; ligat. rec; f. a cap. bb', dd', ee', f. : tabula alphabetica; f. a cap. c: titulus codicis, s. XVII. et inscriptio: „Liber sancte Marie virginis in Newburga clausirali", s. XV.; f. a cap. d.: „Can. reg. Clausironeoburgensis bibliothecae 9. July 1656." Codex memoratur in Scrapeum X 266.
1. F. 1 — 233. (Engelberti abbatis Admontensis. expositio con- tinua super psalmum „Beati immaculati" per totum usque „ad dominum cum tribularer.")
E. Incipit prologus sequentis operis.
Inc. : „Vadam in agrum et colligam spicas . . . Ruth que secundum Joannem."
Ed. Pez Hieron. in Thesauro anecdot. T. VI. P. III 6—8.
Opus inc. : „Psalmus CXVIII qui incipit Beati immaculati etc. et habet XXII distincciones sive partes." Expl. : „Et adtingendum consorcium beatitudinis eterne, qui cum patre etc. (R.) finito libro etc. Anno domini millesimo CCC°LXXXIIII° completus est iste liber feria sexta post Oculi.u
2. F. 233—251'. (Dicta domini Engelberti abbatis Admontensis super antiphon. O in adventu.)
Prol. inc. : „Aspiciebam in visu noctis . . . Daniel vir desideriorum." Opus inc. : ,,Laudes igitur et preces." Expl. : „Misericordiam et graciam suam in pre- senti et gloriam in futuro qui etc. Amen." In fine versus : „Aurea bis sena tibi pomula virgo serena Atque tuo nato presento munere grato." Engelbertua abbas Admontensis regnavit ab a. 1297, resignavit a. 1327, obiit 1331. Cf. Wichner, Kloster Admont und s. Beziehungen z. Wissensch., 1892 p. 37 sqq. et Gesch. d. Benediktinerst. Admont, 1878, III, p. 1—30 et 511—545.
13.
Membr. s. XIII.; f. 146; 37-5 X 29 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac; litterae initiales desiderantur ; tegum. ant. a et f. a cap. b: titulus codicis; tegum. post a: fragmentum testamenti cuiusdam viduae de Schinta, s. XV.; f. a cap. a: „liber s. Marie in Niwenburga Al. Saxo", s. XIII.; f. 146': „Liber s. Marie in Newburga", s. XV.; tegam. ant. b.: „Can. reg. Clauslroneoburg. bibliolhecae iure inscriptus 8. Sept. 1656."
1. F. 1 — 54'. (Stephani Langtonis glossae ad XII prophetas minores.)
Prol. inc. : „Ossa XII prophetarum in loco suo." Opus inc. : „Verbum do- mini etc. hoc exponitur." Expl. : „Anathema non erit amplius, a quo nos liberare dignetur. (R.) Explicit moralitas XII prophetarum."
De auctore vide Hurter IV 209—214.
Idem opus extat in cod. 572(3) et auctor ibidem nominatur.
— 14—15 —
2. F. 54 — 94. R. Hic incipit Jeremias (cum glossa).
Inc. : ,, A a a domine deus ecce nescio loqui . . . Quia contra tria predicatoribus et prelatis." Expl. : „Et sine reparacione miserabiliter iacet prostratus."
3. F. 94 — 100. R. Incipit (glossa ad prophetam) Baruch.
Inc. : „Baruch notarius Jeremie existens.il Expl. : „Confusionibus eternis autem presciti sustinebunt. (R.) Explicit Baruch secundum decanum Salesb. (?)"
4. F. 100 — 122. R. Incipit moralitas super Ezechielem.
Inc. : „[FJacies mihi duos cherubim." Expl. : „Usque ad consumacionem seculi."
5. F. 122 — 130'. R. Incipit Daniel propheta (cum glossa Roberti Kilwardby).
Inc. : Sicut in tabernaculo domini erant." Expl. : „Silencium, quia tunc pax erit."
Non edit.; de auotore cf. Quetif-Echard I 374—381; Hurter IV 304—306.
6. F. 130 — 144. R. (Glossae) Super XII prophetas.
Osee. Inc. : „[V]erbum domini etc. More aliorum." Expl. : „In humeris suis. (R.) Expliciunt moralitates super XII prophetetas ad literam."
F. 144' — 146' script. vacant.
14.
Membr. s. XV. (1401); f. 268; 36-5X25-5 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 littera initialis maior cum ornamentis; teg. ant. b in schedula adglutinata titulus codicis; f. a cap. b' et f. 268': „Liber sancte Marie virginis in Newburga claustrali", s. XV.
F. 1 — 267. R. Incipiunt postille fratris Nicolai (de Gorran) or- dinis predicatorum super ecclesiasticum.
Prol. inc. : „Sapiencia edificavit sibi domum . . . Sicut eternus artifex." Postilla ad prol. inc. : „Multorum nobis . . . Operi principali duo prohemia." Postilla ad c. I. inc. : „Omnis sapiencia . . , doctrina ista in qua agitur." Expl. : „Dabit vobis mercedem in tempore suo, quam nobis prestare dignetur etc. (R.) Ex- pliciunt etc. Finitus est iste liber per Johannem Albrant de Suntra. Anno do- mini M°CCCCI° sabbato quo cantatur Misericordia domini. Deo gracias."
F. 267' — 268 sequitur registrum alphabeticum.
Hoc opus (sec. Quetif-Echard, Scriptores ord. praed. I 437 egregium et rarissimum) non editum est.
Xioolaus de Gorran (Gorhan, Gorrain, Gorgant), ord. praedicatorum, Parisiis magnum sibi nomen fecit s. scripturae interpretatione et praedicatione. Excellens dicebatur postillator, sed postillae eius manserunt ineditae. Obiit a. 1295. Cf. Hurter IV 331; Centralbl. f. Bibliotheksw. XV. 121.
15.
Membr. s. XIII ex.; f. 135; 35-5X25-5 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales desi- derantur; f. 1: „Liber sancte Marie inNewburga claustraliu, s. XV.; f. 135': „Liber sancte Marie in Niwenburga Al. Saxo," s. XIII. In marginibus multae glossae recent. man.
8
— 16 —
1. F. 1 — 2. (Glossae super beatitudines apud evangelistas.)
Inc. : „Beati pauperes spiritu. Incipit beatitudo." Expl. : „Armariumubi vasa pugnancium."
2. F. 2 — 5. (Expositio c. 1, evang. s. Matthaei.)
Inc. : „[L]Iber generationis Jesu Christi . . . Ecliptica est oracio," Expl. : „Vt gestum sic cognoscat."
3. F. 5—8. (Hugonis de s. Charo ezposicio evang. s. Lucae. c. 1. usque ad v. 7.)
Inc. : „[Qu]oniam multi conati . , . Impingua oblacionem et da locum medico." Expl. : Quia irriserunt edificantes."
Editiones vide ap. Hain N. 8974 et 8975; Fabricius-Mansi III. 289 sqq.
Hugo de s. Charo (de Saint Chers) Parisiis studuit et docuit. Ordinem s. Dominici ingressus a. 1225, Franciae provincialis promotus 1237, post s. Raymundum integro anno vicarium generalem ordinis egit, obiit 1263. Cf. Hurter IV. 263 sqq.; Quetif - Echart I 194 sqq.
4. F. F. 8 — 48'. (Expositio c. 1, v. 5.-38, evang. s. Lucae.)
Inc. : „[F]uit in diebus Herodes ... Si fornicaveris tu Israel." Expl. : „Fides et cor humanum."
5. F. 49 — 135'. (Summae theologiae libri duo.)
Inc. : „[0]sculetur me osculo oris sui . . . Verba sunt in canticis sponse deside- rantis adventum." Expl. : Ut panem vite digne possit accipere, quodnobis prestare digneris etc. Amen."
16.
Membr. et chart. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.), s. XIV. ex.; f. 232; 41 X 28 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 litterae initialis bene exarata, praeterea aliquot litterae initiales minores; f. 1: „Liber sancte Marie virginis in Neuburga clauslrali,u s. XV.
F. 1 — 231. R. Tractatus Hugonis (de s. Charo) cardinalis in evangelium Lucae.
Prol. inc. : „Vide et ecce quatuor quadrige egredientes . . . Et fuit visio ymagi- naria." Opus inc. : Quoniam quidem etc. . . . Impingua oblacionem." Expl. : „Sortitus est formam vituli (R.) Expliciunt postille etc. Amen." In fine: „Istum librum henricus Weyss de prefectura et civitate Brunsperg quondam magister chori in ecclesia sancti Stephani Wyenne anno domini M°CCCCI° comparavit deo gracias et sunt dicta Hugonis postillatoris eximii doctoris Parisiensis etc."
Cf. Jahrbuch des Stiftes Klosterneuburg, I 252.
Editiones vide ap. Hain No. 8974 — 8975; Fabrioius - Mansi III 289 sqq. De auctore cf. cod. 15 (3).
— 17—18 — 17.
Membr. s. XII.; f. 361; 42-8X28-5 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac.; f. 1', 3, 91', 154', 186, 215, 234', 247', 260, 269, 276, 291, 299', 304' littera initialis P, f. 306' littera initialis M eleganter exaratae cum pulchris ornamentis ; tegum. ant. a in schedula adglu- tinata titulus codicis; teg. ant. b adglutinatum fragmentum missalis, s. XIV.; teg. post a adglutinatum fragmentum breviarii, s. XIV. et fragmentum decreti Gratiani cum glossis, s. XIV.; f. 1: „Liber sancte Marie in Niwenburga. Al. Saxo," s. XIII.; f. 361; „Liber sancte Marie virginis in Newburga clauslrali," s. XV.; f. 1. titulus (falsus) codicis et: „Ex libris can. reg. bibliothecae Clausironeoburg. 15. July 1656."
F. 1 — 361'. (Epistolae s. Pauli cum commentario Petri Lom- bardi, incompl.)
Prol. inc. : „Principia rerum requirenda sunt prius." Commentarius inc. : „Hucusque vero pendet littera." Expl. (ad v. 4. c. 11. epist. ad Hebraeos per verba): „Et similia ab humore incipiunt formari atque . . ."
Ed. Migne CXCI 1297—1696 et CXCII 1—489.
18.
Membr. s. XIII.; f. 225; 37X26 cm; col. 2; ligat. rec; initiales penitus desiderantur; f. a cap. bb' et f. ad calc. aa': fragmentum breviarii cum neumis s. XIII.; f. 1, 132, 125': „Liber s.Marie in Newburga claustrali," s. XV.; f. 4': „Liber s. Marie in Niwenburga Al. Saxo" s. XIII. ; f. 1 : „Can. reg. Claustroneoburgensis biblioihecae iure inscripius 9. Sept. 1656." In marginibus adnotationes, allegationes, summaria inveniuntur.
1. F. 1 — 2'. (Thomae Vercellensis expositio ad Canticum canti- corum c. 4, v. 11—14.)
Opus ab initio et in fine manc. inc. (per verba): ,,. . . apparuerunt apo- stolis." Expl. (per verba): „Exire mortuis . . ." Ed. Migne CCVI 449—460 et 365—374.
2. F. 3 — 4'. (Registrum operis sequentis.)
F. 5 et 5' script. vacat.
3. F. 6 — 119'. (Thomae Vercellensis expositio ad Canticum can- ticorum.)
Prol. inc. : „[OJsculetur me osculo oris sui. Tria sunt epithalamia." Opus inc. : „Hec est vox synagoge." Expl. : „Qua perpetuo fruatur ipso prestante, qui cum patre etc. Amen."
Ed. Migne CCVI 17—860. De auctore cf. Fabricius VI 263; Hurter IV 203. —
4. F. 119 — 129'. R. Incipit tractatus magistri Alani (ab Insulis) super canticum canticorum in laudem beate Marie virginis ad preces tunc prioris Cloniacensis editus.
10
— 19 —
Prol. inc. : „[C]um multi ad ornandum tabernaculum." Opus inc. : „[0]scu- letur me osculo . . . Hoc est, quod aliU dicitur ecce ancilla domini." Expl. : „Odore virtutum fulgentibus, explicit."
Ed. Migne CCX 51—110.
Alanus ab Insulis (de Ryssel), Flander, doctor Parisiensis, inde monachus Clarae- vallensis, ab a. 1151 episcop. Antisiodorensis, obiit 1202. Cf. Hurter IV 165 sqq. ; Fabricius- Mansi I 35 sqq.; Oudin II 1388 sqq. —
5. F. 130—131'. (Thomae Vercellensis expositio ad Ganticum canticorum c. 4, v. 10—11.)
Opus ab initio et in fine manc. inc. (per verba): ,,. . . est Christus qui nostre carnis assumpsit infirmitatem." Expl. (per verba): „De primis decem est in apostolis ..."
Ed. Migne CCVI 434—444; 374—375, 380—382, 386—389.
6. F. 132 — 139' et 146'— 209'. (Sermones super psalmos Bonvanni Pusini? Joannis de Albanitt?)
Inc. : ,,[BJEatus vir qui non abiit . . Psalmus iste agens de bono viro." Expl. : ,,In manus tuas commendo spiritum meum. Explicit Liber.11
Hoc opus concordat cum cod. 192 bibl. Cassin. (cf. cat. IV. 89 — 99, ubi diligenter describitur.) Utrum Bonvannus Pusinus monach. s. Miniatis auctor, an tantum scriptor illius operis sit, incertum est. — In nostro codice (f. 146') verba : „Magislri Johannis de Albanitt" legenda sunt. — De Ioanne de Albanitt nihil inveniri potuit.
7. F. 140 — 146. (S. Scripturae excerpta in usum praedicatorum.)
E. Que continencia necessaria sit predicatori. Inc. : „Neemias. Una manu faciebat opus." Expl. : „Qui se humiliat, exaltabitur etc."
8. F. 210—225. (Expositio psalmorum 118—150.)
Inc. : „[B]eati immaculati . . . Psalmus iste tytulus alleluia aleph. Institutor fidelium." Expl. : „Distancie in occulto id est in secreto presciencie sue. (R.) Ex- pliciunt notule psalterii."
Haec expositio nititur in opere Petri Lombardi ed. ap. Migne CXCI 1043 — 1296.
F. 225' sequuntur notulae ad Pentateuchum.
19.
Membr. (f. 1—35:) s. XI./XII., (f. 35—119':) s. XII.; f. 119; 38-7X30 cm; col. 2; Jigat. rec; f. a cap. b b', cc\ et f. ad calc aa': fragmenta digestorum 1. L, T. XVII c. 1 — 55, 156 — 158, et fragm. cod. Justiniani, s. XII.; f. a cap. b' index contentorum, B| XVIII.; f. a cap. b, f. ad calc. a, f. 35: Liber s. Marie in Niwenburga. Al. Saxo," s. XIII. | f. a cap. c: „Can. reg. Claustroneoburgensis bibliolhecae iure inscriptus 22. May 1656."
1. F. 1 — 35. (S. Augustini aliquot opera.)
l. F. 1 — 11'. (S. Augustini de nuptiis et concupiscentiis ad Va- lerium comitem libri duo.)
n
— 20 —
Prol. inc. : „Scripsi duos libros ad illustrem virum." Epist. ad Valerium inc: „Cum diu moleste haberem." Opus inc. : „Heretici novi dilectissime fili Valeri, qui medicinam." Expl. : „Propter que Jesus id est salvator possit esse et ipsorum."
Ed. Migne XLIV 411—474.
2. F. 11' — 15'. R. Incipit liber Augustini de bono coniugali. Inc. : „Quoniam unusquisque homo humani generis pars est." Expl. : „Qui
non propter hoc seculum sed propter Christum patres fuerunt." Ed. Migne XL 373—396.
3. F. 15' — 21'. R. Augustini de sancta virginitate.
Inc. : „Librum de bono coniugali nuper edidimus." Expl. : „Et orantes eciam pro nobis benedicite sancti et humiles corde dominum hymnum dicite et super- exaltate eum in secula."
Ed. Migne XL 397—428.
4. F. 21 — 25. R. Auguatinus ad Julianam de professione sancte viduitatis.
Inc. : „Augustinus Episcopus ... Ne peticioni tue et in Christo dileccioni diucius." Expl. : „Et perseveretis in eo, quod estis et proficiatis ad id, quod eritis."
Ed. Migne (sub titulo: De bono viduitatis) XL 429—450.
5. F. 25 — 35. R. Incipit Augustini liber enchiridion.
Inc. : „Dici non potest dilectissime fili Laurenci." Expl.: „Utinam tam com- modum quam prolixum de fide spe et charitate conscripsi. Deo gracias." Ed. Migne XL 231—290. — F 35' script. vacat.
2. F. 36 — 87'. R. Incipiunt decreta sive sentencie Alexandri pape III. Romane sedis episcopi.
Inc. : „Licet pro vitanda discordia in eleccione romani pontificis manifesta." Expl. : „Decimas non persolvant concessit."
Haec collectio decretalium sub nomine: „Collectio Clauslroneoburgensis" ed. est per Dr. Ferd. Schonsteiner in Jahrbuch d. Stiftes Klosternbg. II. 1 — 154.
3. F. 88 — 119'. R. Summa cuiusdam Johannis de Boleto (Beleth) de divinis officiis.
Inc. : „In primitiva ecclesia prohibitum erat, ne quis loqueretur linguis." Expl. : „Agnus qui tunc in quinta feria debebat immolari. Prope vero pascha."
Ed. Migne CCII 13—118.
Joannes Beleth (dubium, num Anglus an Gallus) gymnasii Parisiensis insignis theologus floruit c. a. 1150. Cf. Hurter IV 160. Nostra summa pars operis „Raiionale divinorum officiorum" est et quidem continet c. 1 — 93.
20.
Membr. s. XII.; f. 178; 37-3X24 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac.; f. 3, 45, 116' litterae initiales eleganter pictae cum perpulchris ornamentis; teg. ant. a in schedula ad- glutinata titulus codicis; teg. ant. b, f. ad calc. a &', teg. post a: fragmenta breviarii s. XII.;
— 21 —
f. 1 et f. 2': Liber sancle Marie in Nueburch. Si quis librum traxerit anaihema sii," s. XIII.; f. 1: Liber sancte Marie virginis in Newburga claustrali," s. XV. et: „Can. reg. Claustroneo- burgensi bibliothecae iure inscripius 22. May 1656."
1. F. 1 — 2. (Alcuini liber de usu psalmorum.) R. De laude psal- morum.
Inc. : „Prophecie spiritus non semper prophetarum mentibus." Expl. : „Per dei graciam perveneris." Ed. Migne CI 465—468.
2. F. 2 — 2'. R. Verba sancti Augustini que sunt virtutes psal- morum.
Inc. : „Canticum psalmorum corpus sanctificat." Expl.: „In qua sancti ex- ultant cum Christo. Amen." Ed. Migne CXXXI 142.
3. F. 3 — 177'. R. Incipit liber decada domini Augustini Aurelii a psalmo primo Beatus vir usque ad quinquagesimum primum.
Ing. : „Beatus vir qui non abiit ... De domino nostro Jesu Christo id est homine dominico accipiendum est." Expl. : „Tu imple personam tuam deus pete de illo exigit suam."
Ed. Migne XXXVI 67—599.
4. F. 178. (Oratio s. Augustini, quam post singulos sermones atque tractatus dicere consuevit.)
Inc. : „Conversi ad dominum deum patrem omnipotentem." Expl. : „Spirituales cogitationes concedat et ad beatitudinem suam perducat per Jesum Christum etc. Amen."
Ed. Migne XXXVII 1966.
Sequuntur prologus s. Hieronymi ad psalterium et adnotationes biblicae.
21.
Membr. s. XII.; f. 214; 388X26 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1, 2, 5, 53', 74', 82', 103, 134', 163, 196 litterae initiales eleganter pictae cum pulchris ornamentis; f. 1 et 214: „Liber sancie Marie in Nuenburch. Si quis librum traxeril anathema sii", s. XIII.; f. 1: „Can. reg. Clausironcoburgensi bibliothecae inscriptus 22. May 1656."
1. F. 1 — 214. R. In hoc corpore continentur expositiones psal- morum a LI usque ad CI Aurelii Augustini episcopi ecclesie catholice.
Inc. : „Psalmus brevis est de quo loquendum suscepimus Jcaritate vestre." Expl. : „Sed cavete, quia venturum est iudicium ipse facturus qui vivit etc. Amen." Ed. Migne XXXVI 599—1028 et XXXVII 1033—1293.
13
— 22—23 —
2. F. 214. (Oratio 8. Augustini, quam post singulos sermones atque tractatus dicere consuevit.)
Inc. : „Conversi ad dominum deum patrem." Expl. : „Spirituales cogitationes concedat et ad beatitudinem suam perducat per Jesum Christum etc. Amen." Ed. Migne XXXVII 1966.
22.
Membr. s. XI./XIL; f. 303; 34-1 X 28 cm; ligat. rec; f. 1, 2, 11' 21', 29, 31', 40, 45', 52, 52', 64', 72', 80, 80', 83', 85', 90', 93, 94', 97', 104', 140', 189', 206', 209, 214', 219, 228, 232', 240, 246', 251, 291 litterae initiales eleganter pictae cum perpulchris ornamentis; teg. ant. b in adglutinata schedula titulus codicis; f. a cap. bb' et f. ad calc. aa': fragmentum breviarii s. XIII. cum neumis; f. 1 : „Liber sancle Marie virginis in Newriburga clauslrali", s. XIII. ; f. 303': „Liber sancte Marie in Nuenburch Al. Saxo," s. XV., scriba conatus est imitari script. Alb. Saxo; paulo inferius eadem inscriptio; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae inscriptus 22. May 1656."
1. F. 1 — 303. R. Decade Aurelii Augustini episcopi a centesimo primo psalmo usque in finem centesimi quinquagesimi.
Inc. : „Ecce unus pauper orat et non orat in silentio." Expl. : „Et quia sa- pere secundum carnem mors est — Omnis spiritus laudet dominum. Amen" Ed. Migne XXXVII 1293—1966.
23.
Membr. s. XV (1401); f. 275; 29-5 X 29 cm col. 2; ligat. rec; f. 1 littera initialis elegantissime auro et coloribus exornata, in qua imagines Clementis papae VI. et autoris Bartholomaei, qui pontifici librum suum offert; f. 4, 7' litterae initales coloribus exornatae; f. a cap. bb' et f. ad calc bb': fragmenta missalis s. XIV.; f. a cap. b': „Liber sancte Marie in Newburga claustrali", s. XV. et: Can. reg. Clausironeoburgensi bibliothecae iure inscriplus 15. July 1656."
F. 1 — 275'. (Bartholomaei Simonis de Carusis prima pars mille- loquii s. Augustini ordine alphabetico digesti usque ad litteram E.)
Epistola Bartholomaei ad Clementem papam VI. inc. : „Sanctissimo patri patrum et domino domino Clementi . . . Divine benignitatis clemencia." Sequitur elenchus alphabeticus patrum et doctorum Augustini doctrinam laudantium et registrum operis.
Prol. inc. : „Prologus in verbis exhaustus." Opusinc. : „Abel libro de civitate dei capitulo primo. Natus est Abel." Expl. : „Pie debes domino exultare, si vis securus mundo insultare (R.) Explicit prima pars milleloquii libri." In fine: „I/iber monasterii sancte Marie canonicorum regularium in Newburga.
14
— 24—25 —
Anno domini MCCCC primo in vigilia palmarum finitus est liber iste tempore domini Bariholomei Felicis prepositi." (Eegnavit a. 1399 — 1409.)
Edit. Lugduni 1555, Parisiis 1645.
Bartholomaeus Simon de Carusis, ord. s. Augustini docuit Parisiis et Bononiae theologiam. A Clemente VI. factus est episc. Urbinas (1347) obiit a. 1350. Cf. Hurter IV 463; Oudin III 964.
24.
Membr. s. XV (1402); f. 296; 38-3X30-3 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 littera initialis coloribus pulchre exornata, f. a cap. b: „Liber sancle Marie in Newburga claustrali", s. XV. et: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae inscriptus 22. May 1656."
F. 1 — 296'. (Bartholomaei Simonis de Carusis secunda pars mille- loquii s. Augustini ordine alphabetico digesti a littera E usque ad litteram P.)
Inc: „Fabula. Quit sit fabula." Expl. : ,,Ubi est qui natus est rex Judeorum." Sequitur registrum. In fine: „(R.) Explicit secunda pars milleloquii sancti Augustini et comparavit hunc librum reverendus in Christo pater dominus Bartho- lomeus prepositus ecclesie Newnburgensis anno domini MCCCCII."
Cf. cod. 23.
25.
Membr. s. XII.; f. 229; 28-2 X 25 cm; col. 2; ligat. rec; f. a cap. b b' et f. ad calc aa': fragmenta breviarii cum neumis s. XI.; f. a cap. b titulus codicis, s. XV.: f. 1 titulus codicis s. XVII. et: „Liber sancte Marie in Nuenburch", s. XIII.; f. 3: „Albertus Saxo custos librorum et dominarum orate pro me", s. XIII.; f. 1: „Can. reg. Clausironeoburgensi iure inscriptus 22. May 1656." Margo f. 229 abscissus.
1. F. 1' — 3. (Registrum sequentium epistolarum s. Augustini.)
2. F. 3 — 229. (Epistolae s. Augustini.)
Praemisso indice epistolarum prima epist. inc. : „Domino illustri et merito prestantissimo filio Volusiano . . . De salute tua, quam in hoc seculo." Expl. : „Quod Gudila vobis est iubentibus venie condonatus."
Epistolae extant hoc ordine: 132, 135, 137, 136, 138, 92, 143, 28, 40, 67, 68, 39, 74, 73, 81, 82, 41, 233, 234, 235, 98, 166, 172, 25, 27, 30, 31, 24, 32, 109, 243, 26, 16, 17, 127. 214, 215, 93, 102, 185, 154, 155, 152, 153, 117, 118, 187, 121, 149, 90, 91, 23, 173, 164, 130, 147, 111, 257, 96, 259, 100, 97, 265, 144, 101, 165, 199, 266, 99, 58, 110, 77, 78, 122, 245, 260, 261, 264, 188, 145, 248, 205, 33, 21, 38, 112, 232, 242, 3, 141, 46, 47, 258, 131, 190, 139, 134, 133, 176, 49, 43, 87, 44, 53, 105, 89, 34, 35, 52, 76, 88, 51, 66, 238, 239, 240, 241, 150, 228, 147 et 1—9, — Ed. Migne XXXIII.
F. 226 extat epistola spuria ed. in editione omnium operum Augustini Basil., 1556 T, II 805; f. 228 — 229 extant novem epistolae ad Bonifacium ed. in o. c 1095 — 1097.
15
— 26—28 —
26.
Membr. s. XII.; f. 271; 39-7X27 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1' littera initialis J in qua imagines s. Joannis evangelistae ets. Augustini pictae; f. 1 titulus codicis, probationes pennae; s. XVII. ; f. a cap. bb', cc' et f. ad calc. aa', bb' fragmenta missalis s. XIII.; f. 1 et 271': „Liber sancle Marie in Niwenburga. Al. Saxo", s. XIII.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscripius 22. May 1656."
F. 1 — 271'. R. Incipiunt omelie sancti Augustini episcopi super Johannem evangelistam.
Inc. : „Ab eo quod scriptum est." Expl. : „Etiam ipse compellerer meum terminare sermonem."
Ed. Migne XXXV. 1379—1976.
27.
Membr. et cbart. (constat sexternis, quorum externae et internae plagulae membr.) s. XV.; f. 226; 39X27 cm; col. 2; ligat. rec; f. 226': „Liber s. Marie virginis in Newburga", s. XV.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 8. Sept. 1656."
1. F. 1 — 214. R. Incipiunt omelie sancti Augustini episcopi super Johannem evangelistam.
Inc. : „Ab eo quod scriptum est." Expl. : „Eciam ipse compellerer meum terminare sermonem."
Ed. Migne XXXV 1379—1976.
2. F. 215 — 226'. (Evangelium s. Joannis cum prologo b. Bedae et incerti autoris.)
Prol. I. inc. : „Eic est Johannes ewangelista." Ed. Migne XCII 633—636.
Prol. II. inc. : „Omnibus divine scripture paginis." Ed. Migne XXXV 1377—1380.
In fine: „Scriptoris illius nomen est Joannes Wyspawm, der nye fluchtig ward, er wurd dann gejagt. Am Newsidell."
28.
Membr. s. XI./XII.; f. 106; 37 X 22*5 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 duae litterae initiales cum pulchris ornamentis; f. a cap. b': „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 12. Aug. 1656."
F. 1 — 196. K. Incipit prologus S. Augustini in librum contra Faustum. Prol. inc. : „Faustum manicheum blasphemantem legem." Opus inc. : „Faustus quidam fuit gente Afer." Expl. : „Ut aliquando et catholici esse possitis. (R.) Explicit liber Aurelii Augustini episcopi contra Faustum mani- cheum de vita patriarcharum vel figuris prophetarum."
Ed. Migne XLII 207—518.
16
— 29—32 —
29.
Membr. s. XI./XIL; f. 302; 40X26 cm; ligat. rec; f. 2, 14', 39, 50, 64, 83', 95', 103, 117', 129', 140', 150', 164, 179', 197, 211, 232', 247, 266', 282 litterae initiales rubris et flavis coloribus pictae cum pulchris ornamentis, f. a cap. bb' et f. ad calc. aa': frag- menta breviarii cum neumis, s. XIII.; f. 302': „Lriber sancle Marie in Nuenburch", s. XV.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 22. May 1656."
F. 1' — 302'. (Augustini liber de civitate dei.) Prol. (alia manu s. XIV. script.) inc. : „Interea cum Roma Gothorum irrupcione." Opus inc. : „Gloriosissimam civitatem dei sive in hoc temporum cursu." Expl. : „Deo mecum gracias congratulantes agant."
Ed. Migne XLI 13—804.
30.
Membr. s. XII.; f. 200; 36-8X26 cm; ligat. rec; f. 1, 14', 25, 38', 53, 65, 79, 94' 110, 124, 136', 156, 170, 186 litterae initiales rubrae et flavae cum pulchris ornamentis, f. a cap. b'; arbor virtutum; f. a cap. b ad calc aa': fragmentum tractatus ascetici; f. ad calc a' humore laesum; f. a cap. b', 169', 185'; „Liber sancle Marie in Niwenburga. Al. Saxo", s. XIII. ; f. 200': ,JAber s. Marie in Newburga claustrali", s. XV.; f. 1: „Can. reg. Claustro- neoburg. bibliothecae inscripius 8. July 1656."
F. 1 — 200'. R. Incipit expositio sancti Jeronimi presbyteri in Ezechielem prophetam.
Inc. : „Finitis in Isayam decem et octo explanationum voluminibus." Expl. : ,Sacramenta testantur et necesse est ..."
In fine desunt pauca verba. Ed. Migne XXV 15 — 490.
31.
Membr. s. XII.; f. 132; 37X27-6 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1, 2, 14', 28, 42', 53', 75, 88', 104' 118 litterae initiales coloribus viridis, flavis, caeruleis pictae cum ornamentis, teg. ant. b et post a: fragmenta tractatus ascetici s. XIII. ; f. 53, 88, 132': ,Jsiber sancte Marie in Niwenburga. Al. Saxo", s. XIII. ; f. 1: „Liber s. Marie in Newburga claustrali", s. XV. et: „Ex libris bibliothecae can. reg. Claustroneoburg : 15. July 1656."
F. 1 — 132'. R. Incipiunt explanationum libri in Tsaiam prophe- tam numero XVIII Jeronimi prespiteri (I.— IX.)
Inc. : „Expletis longo vix tempore." Expl. : Medullata ecclesie sacramenta contexere."
Ed. Migne XXIV 17—362.
32.
Membr. s. XII.; f. 145; 372x28-3 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1, 12', 26', 42, 57', 75, 89', 107, 124' litterae initiales coloribus viridis, flavis, caeruleis pictae; f. a cap. bb': fragmentum breviarii s. XIV.; f. ad calc aa': fragmentum tractatus ascetici s. XIII. ;
Pfeif fer, Cata!. cod. 17 2
- 33 —
dimidia pars f. 145 abscissa; f. 145': „Liber sancte Marie in Niwenburga Al. Saxo", s. XIII.; f. 1: „Liber s. Marie in Newburga chuslrali", s. XV.; f. a cap. b: „Can. reg. Chustroneo- burg. biblioihccae iure inscriptus 8. Sept. 1656."
F. 1—145. R. Incipit secunda pars (ezplanationum) beati Jeronimi in Ysaiam prophetam (L. X.— XVIII.).
Inc. : „Decimus liber quem nunc habemus." Expl. : „Et mixtam clementiQ sentenciam iudicis."
Ed. Migne XXIV 361—704.
In fine (aliarecentiore manu s. XIII. inscript.) sequens hymnus cum neumis in campo aperto :
„Alleluja. Qui confidunt in etc.
Redemptor, o Christe, celi ac terre
Et summi tu patris unigenite,
Rerum domine rex optime plasma tuum collige
Et ab hostium insidiis nos tueri digneris,
Ut gaudentes hinc possimus orantes ad te
Celestem conscendere in Jerusalem". (Sine neumis :)
„Cernimus indignum penis ascendere lignum,
Ut vite signum superet moriendo malignum."
33.
Membr. s. XV in.; f. 200; 36-3 X 26 cm; col. 2; ligat rec. ; f. a cap. bb': „Liber beate Marie in Newnburch", s. XIV.; f. 200': „Liber sancte Marie virginis in Newburga claustrali'; s. XV.; f. a cap. c: „Can. reg. Clausironeoburg. bibliothecae iure inscriptus 9. Sept. 1656."
1. F. 1 — 100. (Hugonis de s. Charo commentarius in librum Proverbiorum.)
Prol. inc. : „Dicit Ecclesiasticus 39 l. Occulta proverbiorum .... Duplicem vitam bonorum." Comment. inc. : „Parabole Salomonis .... Liber iste est de parabolis Salomonis, multas enim alias parabolas composuit Salomon." Expl. : „Quod manifestum est cuilibet inspicere volenti."
2. F. 100 — 153'. (Hugonis de s. Charo commentarius in librum Ecclesiasten.)
Prol. inc. : „Beatus vir cuius est auxilium .... Hoc intelligitur communite.r" Comment. inc. : „Vanitas vanitatum i. e. vanitas contentiva vanitatum." Expl. : „Sive bonum sive malum sit quod factum est supple."
3. F. 154. (Registrum capitulorum operis sequentis.)
In fine versus:
„Suscipmt devota fides nec verba priorum, Que nobis fidei prestant cognoscere callem, Excludunt erroris iier, sub dogmate vero, Ac pandunt secreia dei miracula cunctis. Vestra ego sancte paier suscepi iussa libenter Et quantum polui per singula queque cucurri."
18
— 34 —
4. F. 154' — 172. R. Incipit liber (primus) sancti Jeronimi contra Jovinianum.
Inc. : „Pauci admodum ex urbe fratres." Expl.: „Et postquam in pontificatum fuerint allecti viros esse desinere. Amen." Ed. Migne 222—296.
5. F. 172 — 172'. (Registrum capitulorum operis sequentis.)
6. F. 172 — 185'. R. Incipit liber secundus (s. Hieronymi contra Jovinianum).
Inc. : „Secunda proposicio est." Expl. : „Luxuriam susceperunt."
7. F. 185—190. R. Incipit apollogeticum Jeronimi ad Pammachium.
Prol. inc. : „Christiani interdum pudoris." Opus inc. : „Quod ad te hucusque non scripsi." Expl. : „In nostro arbitrio est vel Lazarum sequi vel divitem." Ed. Migne XXII 493—512.
In fine versus:
„Hec huius libri demonslral pagina finem, Quem prorsus scripsi febricitante manu Debilitans totum gelida pro peste cadaver, Huius iam vite spes mihi nulla fuit. Hec vis ulla mihi geminis sed adepta diebus Flebilitas nostrum heu rennuebat opus Una dies inter miseros loetissima soles Scribendi nostro spem dedit officio. Sed mox, auxiliante deo, cum languidus algor Desiit, in tenui carne manere mea. Ad priscam redii mentem viresque priores Desertum cupiens ante novare librum. Inserui neglecta ex parte supcrflua dempsi. Ingenio, ut parvus miles habere solet. Sume libens uvas propria ie vite novellas. El sic est finis huius libri."
8. F. 191 — 195'. R. (S. Hieronymi liber) Adversum Helvidium de virginitate Marie perpetua.
Inc. : „Nuper rogatus a fratribus." Expl. : „8ervus domini pariter experiatur et mater."
Ed. Migne XXIII 193—216.
9. F. 195' — 199'. Incipiunt sermones (Pseudo- ) Jeronimi de sum- mis festivitatibus et primo de nativitate domini.
Inc. : „Hodie verus sol ortus." Expl. : „Tolerabilior fiat ipsa dampnacio." F. 196' — 197' (De pascha) ed. Migne inter supposita opera Hieronymi XL 1201—1204. F. 199 exhibetur index contentorum, s. XVIII. F. 200 script. vacat.
34.
Membr. et chartac. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.) s. XV (1427); f. 420; 41x28 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1, 69, 126', 172, 342' initiales deauratae cum
19 2*
— 35-36 —
pulchris ornamentis; f. a cap. b et f. 420: „hiber sancie Marie virginis in Newburga clauslrali", b. XV.; f. 1: „Can. reg. Claustronevburgensi bibliothecae iure sum inscriplus 27. Oct. 1656."
1. F. 1 — 394. R. Incipit prima pars de universo corporali domini Wilhelmi episcopi Parisiensis.
Inc. : „Sciencia de universo dicitur." Expl. : „Deo attribuas cum accionibus graciarum etc. Amen. (R.) Explicit liber de universo domini Wilhelmi (Alverni) episcopi Parusiensis. Scriptus et finitus per Ulricum Stephani de Nawssedlicz notarium publicum die prima mensis aprilis anno domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo etc."
In fine subiungitur adnotatio de opere et de autore, s. XVIII.
2. F. 394—407. (Registrum operis praecedentis.)
3. F. 407—420. (Tabula alphabetica.)
F. 420' script. vacat. Ed. Parisiis 1674 p. 593—1074.
Guilelmus Alvernui philosophus et theologus insignis, episcopus Parisiensis obiit 1249. 1249. Cf. Hurter IV 203.
35.
Membr. et chartac. (constat sexternis, quorum externae et internae plagulae membr.) s. XV.; f. 4715 39X27 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 in littera initiali deaurata imago Alberti Magni, f. 4', 58, 81, 95, 108', 121', 141, 159', 185, 219, 250', 288', 315, 327', 345', 357, 370, 383, 398, 418, 426, 435, 448, 460 litterae initiales deauratae cum ornamentis eleganter pictae, teg. ant. b in schedula adglutinata: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure in- scriptus 8. July 1656."
F. 1 — 470'. R. Incipit opus domini Alberti (Magni) Episcopi super beatum Lucam ewangelistam.
Prol. prim. inc. : „Ubi apparent." Prol. sec. inc. : „Quoniam quidem multi etc." Comment. inc. : „Toti huic operi Lucas premittit prohemium." Expl. : „Pater vester celestis dabit spiritum bonum petentibus se. Amen. (R.) Expliciunt notule super Lucam etc. Deo gracias."
F. 471 et 471' script. vacant.
Ed. Lugdun. 1651, T. X.
36.
Membr. s. XIV.; f. 123; 39*5 X 27 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 littera initialis deaurata.
F. 1 — 123. (S. Thomae de Aquino catena super evangelium s. Marci.)
Dedicatio ad Hannibaldem inc. : „Rerum opifex deus solo sue bonitatis intuitu." Prol. inc : „Vocacionem gencium et causam salutis earum." Comment. (minore
20
— 37—39 —
script. ad singulos versiculos) inc. : „Jeronymus Marcus evangelista sacerdocium." Expl. : „Quia te decet et sermonum et operum gloria. Amen."
In fine (manu s. XVIII.) titulus operis.
Ed. in S. Thomae omnia opera, Parisiis 1660 T. XVII.
37.
Membr. s. XIV.; f. 227; 39-3x28-1 cm; ligat, rec.; f. 1 in littera initiali deaurata imago B. M. V.; f. 227: „Liber sancte Marie virginis in Newburga claustrali", s. XV.; f. 1: „Can. reg. Claustronedburg. bibliothecae iure inscripius 8. Sepi. 1656."
F. 1—227. (S. Thomae de Aquino catena super evangelium s. Joannis.)
Prol. inc. : „Divine visionis sublimitate illustratus Ysaias dixit." Comment. (minore script. ad singulos versiculos) inc. : „Omnibus aliis ewangelistis ab incar- nacione incipientibus." Expl. : „Ita et illi et multo facilius facere que volebat, quia ipse est super omnia deus benedictus in secula. Amen."
Ed. in S. Thomae omnia opera, T. XVII,
38.
Membr. s. XIV.; f. 240; 39 X 27-4 cm; ligat. rec; f. 1 littera initialis deaurata; f. 1: „Can. Reg. Claustroneoburg. bibliothecae iure inscriptus 9. July 1656."
F. 1 — 240. (S. Thomae de Aquino catena super evangelium s. Lucae.)
Prol. inc. : „Inter cetera incarnacionis Christi misteria." Comment. (minore script. ad singulos versiculos) inc. : „Lucas inicio evangelii causam cur scripserit." Expl. : „Quos nos imitantes in sacra vita semper degamus, laudantes et benedicentes deum cui est gloria etc. Amen."
Ed. in S. Thomae opera omnia, T. XVII.
39.
Membr. s. XII.; f. 219; 38-2 X 25 cm; col. 2; ligat. rec; f. 16, 29, 29', 79, litterae initiales cum ornamentis, inter f. 55 et 56 unum folium excissum; f. 56 — 59' humore laesa; f. 8: „Liber sancte Marie in Niwenburga", script. ab Alb. Saxo, s. XIII.; f. 1, 100, 218: „Liber beate Marie virginis in Neuburga claustrali", s. XV. Codex continet multas glossas marginales,
8. XII.
1. F. 1 — 1'. (Evangeliorum distributio per circulum anni.)
2. F. 2 — 7. (Tabula harmoniaca evangeliorum.)
F. 7' script. vacat.
21
— 40-41 —
3. F. 8 — 15'. (Registrum capitulorum operis sequentis.)
In margine nota de opere et autore, s. XVIII.
4. F. 16 — 219. R. Incipit unum ex quatuor seu concordia evan- geliorum et desuper exposicio continua exactissima diligentia edita a Zacharia Crisopolita.
Inc. : „De excellentia evangelii et differencia ipsius ad legem." Expl. : „Novissime visus est et mihi hoc non post parvum tempus ascensionis. Explicit unum ex guatuor etc."
F. 219' script. vacat.
Ed. Migne CLXXXVI 11—620. De auctore cf. Hurter IV 94.
40.
Membr. s. XII.; f. 47; 42 X 28-4 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1, 3, 4, 5', 13, 14, 14', 15, 15', 16, 16', 22', 27' litterae initiales variis coloribus pictae cum ornamentis; f. 47' humore laesum; f. 3: „IAber sancte Marie in Niwenburga. Al. Saxo", s. XIII.; f. 46': ,JAber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV. Codex continet glossas marginales a variis manibus scriptas. Ex contritis marginibus apparet, apud antecessores nostros hunc codicem multoties manu versatum fuisse.
F. 1—47'. (Sententiae totius theologiae et alia.)
R. Iste sunt sentencie sanctorum patrum etc. Sequitur registrum capitu- lorum 1. I. Opus inc. : „Fides est substancia sperandarum rerum." Expl. : „Si novit unum diem . . ." Reliqua humore laesa ideoque non legenda sunt.
Simile opus extat in bibl. monast. Cassin.; cf. catal. T. IV N. 208.
F. 44' in margine nota: „Sancta Maria mater misericordie adiuva me miserum peccaiorem
Chunradum iuum indignum famulum."
41.
Chartac. s. XV. (1414); f. 354; 405 X 28 cm; col. 2; ligat. rec; f. 354': „Liber sancie Marie in Newnburga", s. XV. ; f . 1 : „Can. reg. Claustronevburgensi bibliothecae iure inscriptus 8. Sept. 1656."
F. 1 — 354'. (Joannis Berwardi de Villingen lectura in sententias Petri Lombardi.)
Inc. : „Utrum per discursum theologicum.11, Expl. : „Habebunt amissionem et carenciam glorie, ut tristentur.ii
F. 183: „Explicit lectura magistri Johannis Berbardi magistri Wyennensis. Anno domini MCCCCXIIII in die Primi et Feliciani martirum. Qui vixit sub anno domini MCCCCVIII."
Hoc opus ineditum est.
22
— 42—43 —
Joannes Berwardi (Berbardi, Werbardi) de Villingen a. 1385 in universitate Viennensi immatriculatus, a. 1386 ad baccalaureatum promotus, a. 1389 licentiatus admissus ad incipiendum, ab a. 1390 — 1403 magister regens in facultate artistica. In facultate theologica primum memoratur a. 1399. (Cf. acta facult. theol. 4', 5, 7.) A. 1410 cum magistro Andrea Mauser Romam ad Joannem XXIII. papam missus, in reditu Florentiae manibus occubuit malignorum. (Haec notata Dr. Arthur Goldmann, archivarius universitatis Viennensis, comiter mihi in usum tradidit.) Cf. Aschbach, I 613; Kink I 42.
42.
Membr. et chartac. (constat sexternis, quorum externae et internae plagulae membr.) s. XV.; f. 214; 39-8X29 cm; col. 2; ligat. rec; f. 211': „Liber sancte Marie virginis in Newburga claustrali", s. XV. ; f. 1: „Ex libris can. reg. Clauslroneoburgensis bibliothecae l.Sept. 1656."
1. F. 1 — 204'. (Titulus legitur teg. ant. b:) Tercia pars summe Al- lexandri de Hallis.
Inc. : „Vota christiane fidei disciplina pertinet." Exp].: „Fortis est ut mors dileccio. Et sic terminatur symoolum Deo laus.u
Editiones vide ap. Hain N. 647 et postea saepius edit. est.
2. F. 205 — 211'. (Registrum quaestionum operis praecedentis.)
F. 95, 96, 212, 213, 214 script. vacant.
43.
Membr. et chartac. (constat sexternis, quorum externae et internae plagulae membr.), s. XV. ; f. 299; 40'lX28-5 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 littera initialis deaurata exhibet ima- ginem B. M. V. pulchre pictam, in margine infimo insigne Simonis Heyndl, praepositi canoniae nostrae ab a 1451 — 1465. (Cf. Grenser, Die Wappen der Propste von Klosterneuburg in Jahrbuch d. herald. geneal. Vereines Adler, Wien 1874 p. 71); f. 1 et 296: „Liber sancle Marie virginis in Newenburga claustrali", s. XV. Margines foliorum humore maculati, multae cum scedulis chartac adglutinatis.
F. 1 — 296. (Francisci de Retza ezpositio verborum: Comedent igitur fructus viae suae.)
Inc. : „Comedent igitur fructus . . . Eposita ista littera.11, Expl. : „Loquere- mur et earundem fructificacionem. Deo gracias.u
F. 296 — 299' script. vacant.
Auctor in 91 capitulis, quae omnia incipiunt: Comedent igitur . . ., allegat dicta s. scripturae, ss. Patrum et ecclesiae doctorum in laudem B. M. V.
Hoc opus ineditum est.
Franoisous de Retza ex oppido Retz Austriae inferioris ex ord. praedic, insignis pietatis vir et ardens B. M. V. cultor, in universitate Viennensi annos plures docuit et fuit vicarius generalis convcntuum Teutoniae reformatorum. Obiit a. 1421. Cf. Hurter IV 648; Quetif-Echard I 775; Apfalterer, Scriptores univ. Vienn. p. 73 sqq.; Aschbach I 421 sqq. ; Rbm. Quartalschr. T. 1897 p. 296, 302, 306, 315; T. 1900 p. 92.
23
— 44—45 — 44.
Membr. (f. a cap. bb', cc', f. 1, 6, 7, 12, 13, 24, 25, 30, 31, 36, 37, 42, 43, 48, 49, 54, 55, 60, 61, 70) et chartac. (omnia alia folia) s. XV. 1424); f. 416; 40-5X27-7 cm; col. 2; ligat. rec; f. a cap. c: titulus codicis, s. XVIII., f. a cap. c' et f. 415 b: „Liber sancle Marie virginis in Newburga claustrali", s. XV., f. 1: „Ex libris can. reg. Claustronevburgensis biblio- thecae. 28. Juny 1656.
F. 1 — 415'. (Simonis Fidatus de Cassia de gestis Christi. humani generis assertoris, pars prima lib. I— VII).
K. Incipit liber primus de vita christiana venerabilis fratris Symonis de Cassia ordinis heremitarum sancti Augustini ecclesie venerabilis conventus existens in Newburga claustrali procuravit scribi ad usus fratrum et omnium in eo legencium. Anno domini MCCCCXXIIII in octava sancti Stephani. Pro- logus primus inc. : „A bono et super bono creatore." Prologus secundus inc. : ,}Multi locuti sunt." Opus inc. : „Ipse racionis ordo deposcit." Lib. VII. expl. : „Ipse reprobos detrudet in penis per omnia benedictus deus ..."
F. 416 et 416' script. vacant.
Edit. Basileae 1517, Ratisbonae 1733 et postea saepius.
Simon Fidatus de Cassia (de Cassia, oppido Umbriae) magno fervore, incredibili cum fructu verbum Dei populosis in urbibus annuntiavit; obiit 2. Febr. 1348. Ob pietatis virtutumque splendorem a Gregorio XVI. a. 1833 inter beatos fuit relatus. Cf. Hurter, IV. 464; Ossinger, 214, ibique codex noster memoratur.
45.
Membr. et chart. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.) s. XV (1424); f. 348; 405x28 cm; col. 2, ligat. rec; f. 1' littera initialis deaurata, coloribus viridibus, rubris, caeruleis picta cum ornamentis, f. 1: titulus codicis s. XVIII, inferius et f . 348 : „Liber sancte Marie virginis in Newburga clausirali" s. XV. ; f . 1 : „Can. reg. bibliothecae ibidem inscriptus 28. Juny 1656."
F. 1' — 348. (Simonis Fidatus de Cassia de gestis Christi, humani generis assertoris, pars secunda lib. VIII — X.)
R. Incipit secunda pars venerabilis fratris Symonis de Cassia ord. heremi- tarum S. Aug., que procurata est scribi anno domini 1424, et liber octavus ejus- dem de viciis secundum ewangelium a salvatore per verba reprehensis sive ab aliquibus factis. In quo si non servatur ordo gestorum, servatur tamen debita narratio viciorum.
Prolog. inc. : „Paterna nostris animis." Lib. VIII. inc: „In principio ewangelii multatur." Lib. X. expl. : „Quod sit eternaliter benedictum. Amen. (R.) Explicit secunda pars venerabilis fratris Simonis de Gassia decimusque liber de salvatoris nostri verbis montanis. De quo ipse laudetur in ewum."
F. 348 script. vacat.
24
— 46—47 —
46.
Membr. et chart. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.), s. XV. (1424), f. 293; 40-8x27*7 cm; col. 2; ligat. rec. ; f. 1 littera initialis deaurata cum ornamentis; f. a cap. b: titulus codicis, s. XVIII.; „Can. reg. Claustroneoburg. bibliothecae iure inscriptus 8. Sept. 1656", inferius et f. 293': „Liber sancte Marie virginis in Newburga clausirali", s. XV.
F. 1—293'. Simonis Fidatus de Cassia de gestis Christi, humani generis assertoris, pars tertia lib. XI— XIV.)
R. In nomine domini nostri Jesu Christi. Amen. Tercia pars venerabilis fratris Symonis de Cassia incipitque undecimus liber ejusdem de disceptacionum seu disputacionum didascalium domini salvatoris cum hominibus et mulieribus discipulis phariseis scribis in lege peritis cum Judeis seu turbis plebeis atque paganis. De disputatione habita cum Samaritana, quid ad intelligenciam Katho- licam significet sive doceat aut preecipiat prope mores secundum Joannem solum.
Liber XI. inc. : „Optabat ordinabat faciebatque Christus." Lib. XIV. expl. : „Benedicentes deum qui est benedictus etc. Amen."
47.
Membr. et chartac. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.) s. XV. (1426); f. 371; 40-3x28-2 cm; col. 2; ligat. rec.; f. 2 littera initialis deaurata; f. 1: titulus codicis, s. XVIII; in margine inferiore et f. 2, 247', 371': „Liber sancte Marie virginis in Newnburga clauslrali", s. XV. Comparatus est pro 13 fl. Cf. Cernik, Schrift- und Buchwesen in Jahrb. d. Stift. Klosternbg. V 147.
F. 2 — 371'. (Nicolai de Dinkelspiihel commentarius in librum quartum sententiarum.)
Inc. : „In nomine dei patris et filii et spiritus sancti. Cum desiderarem vestris caritatibus." Expl. : „Honor et virtus et fortitudo per infinita seculorum secula. Amen. (R.) Finis huius operis in die sancte Dorothee virginis anno domini MCCCCXXVI."
Nicolaua de Dinkelspiihel (urbe Sueviae) decus academiae Viennensis, natus est c. 1360, habuit in facultate artium Viennensi praelectiones de philosophia, mathesi, physica; transiit dein ad theologiae studium et percursis solitis gradibus academicis doctor renunciatur a. 1409. Ter functus est munere decani, munere etiam rectoris, et cum iterum hoc honore donaretur, ei renuntiavit, interea factus est canonicus ad s. Stephanum. Magna apud omnes etiam Austriae duces valuit auctoritate. Interfuit concilio Constantiensi, unus fuit ex deputatis nationis Germanicae pro eligendo novo pontifice. Plurimos reliquit studii diligentiaeque suae fructus, fere ineditos. Obiit a. 1433. Cf. Hurter IV 690. In Bibl. canoniae St. Floriani idem opus asservatur; cf. Czerny, Die Handschriften der Stiftsbibl. St. Floriani 37 N. 84.
25
- 48—50 — 48.
Membr. et. chart. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.), 8. XV.; f. 360; 40-6X28-5 cm; col. 2; Hgat. rec; f. 1: littera initialis V deaurata cum ornamentis continet imaginem autoris in coenobio monacharum praedicantis, in margine: „Can. reg. Claustronevburgensium iure inscriptus 16. May 1656". Codex memoratur in Serapeum XI 102.
1. F. 1 — 358. (Nicolai de Dinkelspiihel summa theologiae ger- manica de ieiuniis, poenitentia, peccatis mortalibus, decalogo etc.)
Inc. : „Von den vierczig tagen der heiligen vasten." Expl: „Macht an end ymmer ewichleichen. Amen."
2. F. 358 — 360'. (Registrum operis praecedentis.)
Ad calcem: „(R.) Gloria laus et honor sit omnipotenti deo, qui affuit principio medio quoque et fine (!) et cetera." Infine: „Finis adest operis, finales posco laboris." „Das gegenwurtig puch ist genomen und ausgetzogen worden aus der lere und predige des erwirdigen maister und lerer der heiligen schrift maister Nicklas von Dinckelspuchel saliger gedechtnus, als er die hie zu Wienn gepredigt hat, und ist geschriben worden an sand." Reliqua non absoluta sunt.
In bibl. palat. Vienn. idem opus extat, sed autor non nominatur; cf. Tabulae codicum manu scriptorum in bibl. palat. Vindob. asserv. V. II, p. 187, N. 3054.
49.
Chartac, s. XV. (1452); f. 296; 40-7 X 28 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburg. bibliothecae iure inscriptus 16. May 1656"; capita codicis saepius carent initialibus.
1. F. 1 — 296'. (Nicolai de Dinkelspiihel Summa theologiae ger- manica de ieiuniis, poenitentia, peccatis mortalibus, decalogo etc.)
Inc. : „H y hebet sych an von den vyrtczig tagen der heylygen vasten." Expl. : „Und macht ane ende, ymmer und ewiglychen amen. Deo gracias. 1452." Cf. cod. 48.
50.
Membr., s. XIV.; f. 327; 40-2X28-5 cm; col. 2; ligat. rec; f, 1, 17, 27, 42, 66', 67, 102', 109', 118, 122, 126, 135', 165', 183, 189', 203', 219', 294, 314', litterae initialescum ornamentis pulcherrimus; f. 1 et 326': „Liber s. Marie in Newburga claustrali", s. XV.; f. 1 in margine inf.: „Catal. inscriptus", e. XVI.
Folia ultima tineis laesa.
F. 1 — 326'. (Alcuini collectio homiliarum et sermonum.)
R. Dominica ante adventum domini. Leccio sancti ewangelii secundum Johannem. Omelia beati Augustini episcopi. Inc. : „Miracula que fecit dominus noster Jesus Christus." Expl. : „Peccatoris inpingwet caput suum."
26
— 51—52 —
Ed. Lugduni 1520 sub titulo: Homilie doctorum ecclesiasticorum in evangelia domini- calia ac temporanea una cum sermonibus ornatissimis in unum redacta codicem iussu divi Caroli magni imperatoris semper Augusti: opera et ingenio venerabilis Christi professoris Alchuini eiusdem inseruntur tres libri diserti atque acuti de sacrosancta trinitate ad eundem Carolum ... Cf. Werner, Alcuin und sein Jahrhundert, p. 38.
F. 326' et 327 sequuntur lectiones in transfiguratione domini, s. XVI. F. 327' script. vacat.
51.
Chartac. s. XV.; f. 375; 39-3 X 27-5 cm; col. 2; ligat. rec; f. a cap. b': chronica familiae Johannis Hacheneker ab a. 1479 — 1489; in marginibus f. 1, 363 — 375 scidulae adglutinatae sunt, margines f. 371 abscissae simt; f. a cap. c: „Can. reg. Claustroneoburg. bibliothecae in- scriptus 18. Sept. 1656."
1. F. 1 — 363'. (Ezpositiones germanicae evangeliorum.) Prol. inc. : „Aller weisstum ist von unserm herren got."
Praemisso 1. cap. evang. s. Joannis expositiones inc. : „Die andern ewange- listen schreibent, das vnser herre geporn sei in der czeit diser werlt." Expl. : „Christ vor gechundet hett. Deo gracias.u
In fine:
„Das puech hat ein ende,
got uns allensampt in sein hymelreich sende amen. Des helf uns die hochgelobte wirdige diemutige und suezze chuniginne, die rainev cheusch iungfraw Maria amen. Pit got fur den schreiber das sint auch guete. Mer auch pitt got um frawen Chunigun- den, das sie an irn leczten czeiien an iot sunde werde erfunden. So geil ir got sicherleich, das sie sich wirt frewen mit got und mit allen heiligen ewichleichen in dem himel ymmer und ymmer. Amen. Wann sie ist des pueches gar fleizzich gewesen und hort auch gern darinne lesen. Da von enphecht sie oft gueten andacht. Das hat sie auch alles vorbedacht. Wer daz puech neyd oder hazze, dem muezz sein nasen- in seinen ers wachsen " Idem opus extat in cod. 4. Ultima verba referuntur in Serapeum XI 102. — Sequuntur adnotationes s. XVI.
2. F. 364 — 375'. (Distributio evangeliorum, germ.)
Inc. : „Hie sind geschriben der Ewangeli anevange." Expl. : „An unser frawen empfanustage: Liber generacionis Jesu Christi."
52.
Membr. s. XV.; f. 260 (verus foliorum ordo: 1—179, 183—186, 180—182); 29-7 X 30 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac; f. 1 in initiali deaurata elegantissime picta imago B. M. V., in ornamentis insigne praepositi canoniae nostrae Simonis de Turri (a. 1442 — 1451); f. 69
27
— 53—55 —
littera initialis deaurata cum pulchris ornamentis; f. a cap. aa' et f. ad calc. aa': fragmenta antiphonarii cum neumis in campo aperto, 8. XIII.; f. a cap. a: titulus codicis, s. XVIII.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 22. May 1656."
F. 1 — 260'. (Francisci de Retza expositio antiphonae Salve Regina usque ad verba: advocata nostra.)
Inc. : „Salve. In huius carminis exposicione, quod sacrosancta mater militans ecclesia decantat.u Expl. : „Et declamamus inmania seva insaniaque eorum rostra.il
Hoc opus ineditum memoratur a Zeibig in Archiv f. ost. Gesch. V 311. De auctore vide cod. 43.
53.
Membr. s. XV.; f. 258 (antiqua foliatio continuat numerationem vol. I.); 39-7 X 30 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac; f. 1' duobus imaginibus ornatum, in superiore picta est B. M.V., cui s. Leopoldus et uxor eius genuflectentes offerunt ecclesiam nostram collegiatam unica turri ornatam, in inferiore s. Augustinus et coram eo canonici genuflectentes. In infima parte imaginis insigne canoniae nostrae; f. a cap. aa' et f. ad calc. aa': fragmenta antiquorum statutorum, s. XIV. (consentiunt cum eis in cod. 58); f. 1: „Can. reg. Clauslroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 22. May 1656."
F. 1 — 258'. (Francisci de Retza continuatio expositionis anti- phonae Salve Regina a verbis: illos tuos misericordes oculos usque ad verba: post hoc exilium ostende.)
Inc. : „Illos tuos misericordes oculos ad nos converte. Hic est secunda parti- cula secunde partis." Expl. : „Et Jesum tuum filium nobis clementer ostende. Deo gracias."
54.
Membr. XV.; f. 174; (antiqua foliatio continuat numerationem voluminum priorum); 39-7 X 30 cm; col. 2; ligat. rec. ; littera prima initialis 0 deaurata, coloribus et ornamentis elegantissime exornata, continet imaginem B. M. V.; f. a cap. b: titulus codicis s. XVIII.; f. adcalc. aa': fragmentum antiphonarii cum neumis s. XIV. ; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae inscriptus 22. May 1656."
F. 1 — 174'. (Francisci de Retza continuatio expositionis anti- phonae Salve Regina et quidem ad verba: o clemens, o pia.)
Inc. : „0 clemens, o pia etc. Hic est tercia pars principalis huius carminis.il Expl. : „Canendo mentis corporisque melodia: o clemens, o pia."
55.
Membr. s. XV (1444); f. 291; (antiqua foliatio continuat numerationem voluminum priorum); 39-7 X 30-5 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac; f. 1' littera initiali caret; f. a cap.
28
— 56—57 —
a: titulus codicis s. XVIII.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi biblioiheca iure inscripius 22. May 1656." Folia ultima excissa sunt.
F. 1 — 291'. (Francisci de Retza continuatio expositionis anti- phonae Salve Regina, et quidem ad verba: o dulcis virgo.)
Inc. : „[OJdulcis. Hic exclamat tercio auctor." Expl. : „Processit dulcedo inmensa, igitur bene dicitur ei o dulcis Maria." Infine: „Deo gracias. Anno domini millessimo quadringentessimo quadragesimo quarto proxima feria sabbatho ante festum sancte Johannis Baptiste."
56.
Membr. s. XV (1433); f. 323; 41-1 X 29 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac; f. 1 littera initialis deaurata cum imaginibus B. M. V. et auctoris genuf lectentis ; tegum. ant. a in schedula adglutinata titulus codicis, s. XV.; tegum. ant. b et tegum. post. a: fragmentum hebraicum; f. a cap. a: „Liber s. Marie virginis in Neuburga claustrali", s. XV.; f. 1: „Can. reg. Claustro- neoburg. bibliothecae iure inscriptus 22. May 1656".
1. F. 1 — 318. (Francisci de Retza continuatio ezpositionis anti- phonae Salve Regina, et quidem ad verbum: Maria.)
Inc. : „Maria. Hic est ultima huius cantici particula." Expl. : „Per hoc nomen Maria etc. terminatur et finitur lectura ista super Salve Regina. Deus sit benedictus in secula et gloriosa mater eius. Amen." In fine: „Hec tercia pars lecture super Salve Regina est venerabilium dominorum canonicorum in Newenburga claustrali, ad quorum peticionem iste tres lecture edite sunt, conscripte vero et finite anno domini millesimo quadringentesimo in tricesimo tercio per Allexium de Landesperga marchiatum et cetera. Amen."
2. F. 318-323. (Registrum.)
F. 323' script. vacat.
57.
Membr. s. XV. (1432); f. 467; 38-3x27"2cm; col. 2; ligat. antiqua coriac. ; f. 7 initiali caret; f. 18 perpulchra imago B. M. V. et auctoris genuflectentis in deaurata initiali; f. 21' littera initialis deaurata; f. a cap. b: variae adnotationes, s. XV. titulus codicis s. XVIII., in- scriptio: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 2. Juny 1656", f. 1: „Iste liber est monasterii beate Marie virginis in Newburga", s. XV.; f. 467': „Iste liber est dominorum in Newburga clausirali", s. XV.
1. F. 1 — 5'. (Francisci de Retza sermo in dominica palmarum.)
Inc. : „Solvite Matth. 21. Originaliter et in presentis dominice ewangelio." Expl. : „Ab ingenioso compilatore etc." F. 6 et 6' scriptura vacant.
29
— 58 —
2. F. 7 — 17. (Registrum alphabeticum operis sequentis.)
F. 17' script. vacat.
3. F. 18—467'. (Francisci de Retza expositio Cap. I. Prover- biorum Salomonis.)
Prol. inc. : „Salomon in omni gloria sua coopertus." Opus inc. : „Parabole Salomonis . . . Presens parabolarum sive proverbiorum liber." Expl. : Quod est contradiccio manifeste etc. Est finis, deo laus et gloria." In fine: „Explicit lectura super primum capitulum proverbiorum venerabilis et egregii domini doctoris ma- gistri Francisci ordinis predicatorum, quam fecerunt scribere venerabiles patres et domini domini canonici regulares de Neioenburga claustrali post annum domini millesimum quadringentesimum in anno 32. Et eodem anno Danubius est diffusus usque ad murum civitatis Wyenne etc."
Hoc opus memorat Possevin I 506 et Sebastian Brunner, Der Prediger-Orden in Wien, 1867, p. 37.
58.
Membr. s. XV.; f. 39; 37-2X28-5 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1, 3', 26 litterae initiales deauratae cum pulchris ornamentis; f. 39 formulae medicinales s. XVI.; f. 39' adnotatio a. 1744 et probationes pennae; f. a cap. c, 1, 5, 10, 22, 37: „Liber monasterij beale Marie in Newnburga claustrali", s. XV.
1. F. 1 — 3'. R. Incipit reguia beati Augustini episcopi (in sep- tem capitulis).
Inc: ,,Hec sunt que observetis precipimus." Expl. : „In temptacionem non inducatur ipso auxiliante qui vivit etc. Amen."
Ed. Migne XXXII 1377—1384. De regula vide Heimbucher, Die Orden u. Kongregationen d. kath. Kirche I 167, II 7sqq.
2. F. 3 — 25'. R. Incipit ezposicio Hugonis (de s. Victore) super regulam sancti Augustini episcopi.
Inc. : „Hec precepta que subscripta sunt." Expl. glossa: „Ut cultor eius non in seipso sed in alio glorietur."
Ed. Migne CLXXVI 881—924 et sub titulo: Regula D. Aur. Augustini Ugonis de s. Victore et Umberto commentariis illustrata, Dilingae 1581. De auctore cf. Hurter IV 57sqq.
3. F. 25'— 37. R. Libellum consuetudinum, ceremoniarum et ordi- nacionum iuzta regulam sancti Augustini canonicorum regularium secundum observanciam monasterii Newnburgensis.
Sequentibus capitulis:
1. Prohemium.
2. De recepcione noviciorum ad probacionem.
3. Ut erga pueros in congregacione nutriendos instantissima cura adhibenda sit.
4. De novicio, qualiter sit admonendus.
30
— 58 —
5. De recepcione noviciorum ad professionem.
6. De ordine et modo professionis faciende.
7. De professione facienda religiosorum nostri ordinis.
8. Qualiter quelibet persona huius monasterii orare debet, instruatur hoc modo.
9. Qualiter stent vel sedeant in choro.
10. De colleccione vestimentorum et manicarum astriccione.
11. De inclinacione.
12. De sacerdote ebdomadario.
13. Ubi sacerdos stare debeat ad collectas dicendas.
14. Quando prostrati preces dicere debent.
15. De venia petenda in choro.
16. Qua disciplina lector ad legendum eat et redeat.
17. Qualiter surgant et post hoc quid faciant.
18. De capitulari accione.
19. Qualiter prelati erga subditos delinquentes se habere debeant.
20. Quo tempore loquendum et quo silendum sit et quid et unde loqui debeant.
21. De confessione fratrum et communione.
22. Quomodo se debeant prepare ad missam publicam.
23. Quando stare vel sedere in missa publica debeant.
24. Quando commessuri sunt, quid dicere aut quomodo se habere debeant.
25. De dormicione fratrum ante nonam in estate.
26. De bibicione fratrum.
27. De officio vesperarum.
28. Quando cenaturi sunt.
29. De collacione fratrum.
30. De completorio.
31. Quod in dormitorio universi dormiant.
32. De infirmorum et senum cura.
33. De inunccione et exequiis fratrum.
34. De fundatoris memoria et aliorum benefactorum.
35. De memoria parentum et prelatorum et fratrum nostrorum.
36. De custodia sigilli conventus et litteris eidem missis et per eum mittendis.
37. De horis fratrum laycorum.
38. Quid frater suum dicere debeat.
39. De minucione sangwinis.
40. De conservacione et comodacione librorum.
41. De fraternitate tribuenda.
Proemium inc. : „Quamvis uniuscuiusque regule per sedem apostolicam appro- late." Cap. I. inc: „Noviciusin etate legittima." Cap. 41. expl.: „Sencias adventum."
31
— 59— Gl —
F. 37' et 38 script. vacant.
Cf: Antiquae consuetudines canonicorum regularium monasterii s. Jacobi de Monteforti in dioecesi Macloviensi ap. Martene, Thesaurus, T. IV Lutetiae Parisiorum 1717 col. 1215 (Maclovienses canonici existere VII. — XII. saec.) et (Large, Alanus le) De canonicorum ordine disquisitiones, Parisiis 1G97 p. 104 et 388.
59.
Membr. s. XVI in.; f. 16; 73 X 5P6 cm; ligat. rec; aliquot litterae initiales desunt; margines fol. 12, 15, 16 abscissae sunt.
1. F. 1 — 8. (Antiphonae, responsoria. invitatorium cum notis choralibus ad festum s. Leopoldi.)
2. F. 9 — 16. (Antiphonae, responsoria. invitatorium cum notis choralibus ad festum translationis s. Leopoldi.)
Hoc officium primo ed. Balthasar Polzmann in Compendium vitae et miraculorum s. Leopoldi a. 1591.
60.
Chartac. s. XVII (1659); f. 29; 40*8 X 30 cm; ligat. antiqua coriac; f. a cap. a': insigne Adami Scharer, praepositi canoniae nostrae a. 1675 — 1681; in media parte inscriptio: „Adamus Scharer can. reg. zu Closterneuburg. Anno 1659", inferius imagines s. Augustini et s. Monicae; f. a cap. c: titulus codicis.
F. 1 — 29'. (Antiphonae et responsoria ad vesperas, ad tertium nocturnum, ad laudes festi s. Augustini cum notis choralibus.)
61.
Membr. s. XV.; f. 398; 48 X 35 cm; col. 2; ligat. antiqua coriac; f. 7 in littera initiali prima insigne Simonis Heyndl praepositi canoniae nostrae a. 1451 — 1465, in margine insigne compositum (1. Austriae infra Onasum, 2. canoniae nostrae, 3. praepositi Simonis Heyndl); f. 100 in initiale insigne canoniae nostrae; f. 7, 7', 14, 18, 22, 26, 31, 36, 41', 62, 62', 192', 216', 221, 233', 252', 274', 281', 287, 298 litterae initiales deauratae et eleganter exaratae; f. 1' officium festi translationis s. Leopoldi manu subsequa inscriptum est; f. 1 titulus codicis, s. XVIII. ; f. 7, 217, 398: „Liber sancte Marie in Neumburga claustrali", s. XV.; f. 1: „Can. reg. Clauslroneoburgensium bibliothecae iure inscriptus 16. May 1656." Inter f. 75 et 76 unum fol. excissum est. Illuminator accepit 1454 31/.. tal. Cf. Cernik, Schrift- u. Buchwesen I. c. 166.
F. 1 — 398. (Breviarium ad usum canoniae Claustroneuburgensis.)
1. F. 1 — 6'. (Calendarium.)
2. F. 7 — 61'. (Psalterium dispositum per hebdomadam cum ordinario of- ficii de tempore.)
32
— 62—64 —
3. F. 61' — 228. (Proprium de tempore a dominica prima adventus usque ad dominicam primam post pascha; in fine festum ss. corporis.)
4. F. 228 — 322. (Proprium sanctorum.)
5. F. 322 — 338'. (Comune sanctorum.)
6. F. 338' — 398. (Proprium de tempore a dominica prima post pascha usque ad dom. XXV. post pentec.)
F. 398'. (Orationes.)
62.
Membr. (f. 1—12':) s. XV. (f. 13—14':) s. XVI.; f. 15; 49-5 X 34 cm; ligat. rec; multae litterae initiales cum ornamentis; f. 12': „Liber sancie Marie in Newnburga claustrali", s. XV. Codex ab initio et in fine mancus est.
F. 1 — 41'. (Antiphonae cum notis choralibus.)
Ad festa: S. Michaelis, dedicationis ecclesiae nostrae, s. Dionysii, s. Ursulae, omnium sanctorum, s. Martini, s. Briccii, s. Othmari, s. Caeciliae, s. Catharinae, s. Andreae, ad commune sanctorum, ad dominicas maiores et minores, hymnus Te deum, antiphonae Salve regina, suffragia de wuce et B. M. V. antiphonae ad festum s. Leopoldi, annuntiationis B. M. V.
F. 15 continentur alia manu s. XVII. inscript. antiphonae cum notis choralibus ad festum s. Clementis.
63.
Membr., s. XV.; f. 8; 50-4 X 34 cm; ligat. rec; multae litterae initiales rubrae et caeruleae cum ornamentis. Codex ab initio et in fine mancus.
F. 1 — 8. (Antiphonae cum notis choralibus.)
Ad festa: S. Stephani, S. Joannis, SS. Innocentium, Epiphaniae, S. Caeciliae, S. Catharinae, S. Andreae, ad commune sanctorum, ad primam magnam domi- nicam, ad dominicas minores.
64.
Membr.; s. XVII. (1643); f. 143; 53x40"5 cm; ligat. antiqua coriac; f. a cap. b: titulus codicis; f. a cap. c: dedicatio auctoris; f. a cap. d: index contentorum. Codicem Rudolphus II. Miiller, praepositus canoniae nostrae (1643 — 1648) scribi procuravit, antequam ad prae- posituram provectus fuerat, sed absolutus est codex, cum iam infulis decoratus esset, ut ex dedicatione patet. Marginibus multorum foliorum scidulae chartaceae adglutinatae sunt.
F. 1' — 143', R. Odae sacrae (collectae) a Georgio Moser ad sacras infulas reverendissimi d. d. Rudolphi, can. reg. s. Augustini Claustroneuburgi coenobii antistitis dignissimi.
Pfeiffer, Catal. cod. 33 3
— 65 —
Exhibet sequentes antiphonas:
i. F. 1 — 6. Asperges. 4 voc.
2. F. 6 — 12. Asperges. 6 voc.
3. F. 12 — 17. Asperges. 6 voc.
4. F. 17 — 21. Asperges. 4 voc.
5. F. 21 — 27. Vidi agnum. 4 voc.
6. F. 27—31. Tantum ergo. 5 voc.
7. F. 31 — 44. Introitus: Cibavit ad officium S. S. Corporis Christi.
8. F. 44 — 49. Veni sancte spiritus.
9. F. 49 — 61. Korate.
F. 62 vacat.
10. F. 62 — 65. Lumen ad revelationem gentium.
F. 65 b vacat.
11. F. 66 — 78. Completorium. FF. 78 — 79 vacant.
12. F. 79 — 84. Ave regina. 4 voc.
13. F. 84 — 87. Ave regina. 4 voc.
14. F. 87 — 90. Ave regina. 5 voc.
15. F. 90 — 93. Ave regina. 5 voc.
16. F. 93 — 96. Alma redemptoris. 4 voc.
17. F. 96 — 99. Alma redemptoris. 4 voc.
18. F. 99 — 102. Alma redemptoris. 5 voc.
19. F. 102 — 107. Kegina coeli. 4 voc.
20. F. 107 — 110. Regina coeli. 4 voc.
21. F. 110 — 113. Regina coeli. 5 voc.
22. F. 113 — 118. Salve regina. 4 voc.
23. F. 118 — 121. Salve regina. 4 voc.
24. F. 121 — 125. Salve regina. 5 voc.
25. F. 125 — 134. Salve regina. 6 voc.
26. F. 134 — 137. Ave Maria. 4 voc.
27. F. 137 — 139. Ave Maria. 4 voc.
28. F. 139 — 141. Ave Maria. 4 voc.
29. F. 141 — 143. Ave Maria. 4 voc.
De Georgio Moser, notista capellae publicae Ferdinandi III. cf. Zedler, Grossea, vollst. Univ.-Lexikon, Leipzig und Halle, 1739, T. 21 p. 1839. Bibl. palat. Vienn. asservat plura opera Georgii Moser.
65.
Membr. s. XVI.; f. 354; 54-5 X 38*5 cm; ligat. antiqua coriac; f. 13, 21', 36', 48, 58, 69, 72, 74', 76', 83, 88, 129', 140, 143', 146', 153', 156', 168', 169, 170', 171', 172, 172', 175, 183, 187', 189', 190, 194, 197', 200, 204, 207', 210, 221, 231, 232, 233', 243, 274, 283,
34
— 66—68 —
291', 293', 311, 320, 330, 337', 349 litterae initiales deauratae variis coloribus pictae cum pulchris ornamentis, praeterea multae aliae litterae capitulares; f. 22', 32', 62', 89', 105', 117' litterae initiales sunt excissae; quinque initiales imagininibus illustratae (f. 1: Isaias propheta, f. 2': David rex, f. 147: circumcisio domini, f. 157: adoratio magum, f. 302: attributa evan- gelistarum personificata), f. 1', 354': „liber sancte Marie in Neumburga claustrali", s. XV. Inter folium 189 et 190 duo folia, inter folium 197 et 198 et inter fol. 209 et 210 unum folium excissum est.
F. 1—354'. (Antiphonarium cum notis choralibus iuzta ritum antiquiorem. Pars prima.)
66.
Membr. s. XVI.; f. 388; 54-5 X 38*5 cm; ligat. antiqua coriac, f. 18, 30', 46, 61', 78', 89', 93, 96, 97', 122', 130', 142', 143, 148, 151, 154, 156, 157, 162, 182, 184, 192, 193', 204', 208, 233, 234', 247, 260, 273', 283', 297, 298', 327, 338' litterae deauratae variis coloribus pictae cum pulchris ornamentis; quinque initiales imaginibus illustratae (f. 102': Christus in monte Oliveti, f. 113': Christus crucifixus, f. 132: angelus sedens super sepulchrum Domini, annuntians mulieribus resurrectionem, f. 221: ascensio domini, f. 327': annuntiatio B. M. V.). Imago in f. 221 et verosimile etiam reliquae imagines pictae sunt a miniatore Friderico Prawn, ut ex libris rationum (Kammeramtsrechnungen) anni 1515 apparet. Cf. Cernik in Jahrbuch des Stiftes Klosterneuburg I 251, 252; initio unum folium deest, inter f. 14 et 15 unum folium excissum, codex in fine mancus.
F. 1—388'. (Antiphonarium cum notis choralibus iuzta ritum antiquiorem. Pars secunda.)
67.
Membr. s. XVI.; f. 310; 54-5 X 38-5 cm; ligat. antiqua coriac f. 13, 15, 15', 16, 31', 55', 57, 76', 89, 106', 118', 137', 146', 149, 164, 181, 193', 228, 236', 250', 252', 255, 256, 258', 260, 261, 262', 263', 265, 266, 267', 268', 271, 294', 310 litterae initiales deauratae variis coloribus pictae cum pulchris ornamentis. Sex initiales imaginibus illustratae (f. 16: ss. trinitas, f. 28': sacerdos missam celebrans, f. 43': s. Johannes Baptista, f. 61': s. Petrus apostolus, f. 196: B. M. V., f. 279: attributa evangelistarum personif icata) ; desunt. fol. 1 — 12, 14, 270, 272, 278, dimidium f. 277, Codex in fine mancus.
F. 13—310'. (Antiphonarium cum notis choralibus iuzta ritum antiquiorem. Pars tertia.)
68.
Membr. s. XVI.; f. 346; 54-5 X 38*5 cm; ligat. antiqua coriac; f. 19', 41, 52, 52', 70, 90', 114, 127', 130, 131', 145, 155', 160, 173, 198, 209', 226, 236', 251, 264', 282, 287', 294, 297, 301, 308, 322, 323, 324, 325, 326, 327, 328, 329, 330 litterae initiales deauratae variis
35 3*
— 69 —
coloribus pictae cum pulcliris ornamentis. Duae initiales imaginibus illustratae; (f. 25: B. M. V., f. 56: Cbristuset Zachaeus); f. 104' littera initialis excissa est; f. 11: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 28. Juny 1656"; initio 10 folia desunt; f. 15, 16, 82 — 89, 105 — 107, 183 — 189, 204—208, 313 — 318 excissa sunt, in fine codex mancus.
F. 11—346'. (Antiphonarium cum notis choralibus iuzta ritum antiquiorem. Pars quarta.)
69.
Chartac. s. XVI.; f. 322; 42x28 cm; ligat. antiqua coriac; f. 1: „Sum ex libris biblio- thecae Claustroneoburgensis can. reg. 28. Juny 1656"; tegum. post. a: probationes pennae. Codex in fine mancus. Ut ex nota sequentis codicis patet, codices 69 et 70 a praeposito Christo- phoro I. Starl (1551 — 1558) a. 1551 empti sunt.
F. 1 — 322'. (Collectio operum musicorum ecclesiasticorum, a
diversis auctoribus compositorum.)
1. F. 1' — 28. Missa super Pater noster. 6 voe. Auct. incog. F. 1, 28', 29 vacant.
2. F. 29' — 36. Rorate coeli. 4 voc. Auct. inc.
3. F. 36' — 41. Idem cum aliis motettis. 5 voc. Auct. inc.
4. F. 41' — 47. Introitus: Ad te levavi. 5 voc. Auct. inc.
5. F. 47' — 53. Introitus: Populus Syon. 5 voc. Auct. inc. 6- F. 53' — 55. Jerusalem surge. 5 voc. Auct. inc.
7. F. 55' — 60. Gaudete in domino. 5 voc. Auct. inc.
8. F. 60' — 64. Memento nostri domine. 4 voc. Auct. inc.
9. F. 64' — 68. In excelso. 4 voc. Auct. inc.
10. F. 68' — 71. Omnis terra. 5 voc. Auct. inc.
11. F. 71' — 73. Dicit dominus. 5 voc. Auct. inc.
12. F. 73' — 77. Adorate deum. 4 voc. Auct. inc. F. 77' — 79' vacant.
13. F. 79' — 88. Resurrexi. 5 voc. Auct. inc. F. 88'— 89' vacant.
14. F. 89' — 92. Quasi modo geniti. 5 voc. Auct. inc.
15. F. 92' — 94. Mitte manum tuam. 5 voc. Auct. inc.
16. F. 94' — 97. Misericordia. 4 voc. Auct. inc.
17. F. 97'— 99. Alleluja. 5 voc. Auct. inc.
18. F. 99' — 100. Ego sum pastor. 5 voc. Auct. inc.
19. F. 100' — 102. Jubilate deo. 5 voc. Auct. inc.
20. F. 102' — 105. Dicite deo. 5 voc. Auct. inc.
21. F. 105'— 107. Et non videbitis. 5 voc. Auct. inc.
22. F. 107' — 110. Laudate domino. 5 voc. Auct. inc.
23. F. 110'— 112. Cum venerit paraclitus. 5 voc. Auct. inc.
36
— 70 —
24. F. 112' — 119. Vocem iucunditatis. 5 voc. Auct. inc.
25. F. 119' — 126. Exaudi domine. 5 voc. Auct. inc.
26. F. 126' — 138. Spiritus domini. 5 voc. Auct. inc.
27. F. 138' — 150. Benedicta sit. 5 voc. Auct. inc.
28. F. 150' — 162. Cibavit eos adipe. 5 voc. Auct. inc.
29. F. 162' — 168. Domine in tua misericordia. 5 voc. Auct. inc.
30. F. 168' — 174. Factus est dominus. 5 voc. Auct. inc.
31. F. 174' — 180. Respice in me. 5 voc. Auct. inc.
32. F. 180' — 187. Dominus illuminatio mea. 5 voc. Auct. inc.
33. F. 187' — 197. Exaudi domine. 5 voc. Auct. inc.
34. F. 197' — 204. Dominus fortitudo plebis. 5 voc. Auct. inc.
35. F. 204' — 209. Omnes gentes. 5 voc. Auct. inc.
36. F. 209' — 215. Suscepimus eius. 5 voc. Auct. inc.
37. F. 215' — 221. Ecce deus adiuvat. 5 voc. Auct. inc.
38. F. 221' — 227. Cum clamarem ad dominum. 5 voc. Auct. inc.
39. F. 227'— 232. Deus in loco. 5 voc. Auct. inc.
40. F. 232' — 238. Deus in adiutorium. 5 voc. Auct. inc.
41. F. 238' — 245. Respice domine. 5 voc. Auct. inc.
42. F. 245' — 251. Protector noster. 5 voc. Auct. inc.
43. F. 251' — 261. Inclina. 5 voc. Auct. inc.
44. F. 261' — 267. Justus es domine. 5 voc. Auct. inc.
45. F. 267' — 272. Da pacem domine. 5 voc. Auct. inc.
46. F. 272'— 277. Salus populi. 5 voc. Auct. inc.
47. F. 277' — 285. Ignominia quam fecisti. 5 voc. Auct. inc.
48. F. 285' — 290. Si iniquitates. 5 voc. Auct. inc.
49. F. 290' — 296. Dicit dominus. 5 voc. Auct. inc. F. 296' et 297 script. vacant.
50. F. 297'— 309. Terribilis est. 5 voc. Auct. inc.
51. F. 309' — 314. In memoria aeterna. 5 voc. Auct. inc.
52. F. 314' — 322'. Elias Herma: Missa super Gaudete filiae. 6 voc. (incomplet.)
70.
Chartac. s. XVI.; f. 322; 40*5x28 cm, ligat. antiqua coriac; tegum. ant. b: „Emit dominus Chrislophorus praepositus 1551" (Christophorus Starl praepositus canoniae nostrae a 1551 — 1558); f. 1': „Can. reg. Clauslroneoburgensi bibliolhecae iure inscriptus 12. Juny 1656".
F. 1—322. (Collectio operum musicorum ecclesiasticorum a di- versis auctoribus compositorum.)
37
|
1. |
F. |
|
2. |
F. |
|
3. |
F. |
|
4. |
F. |
- 70 —
1' — 4. Veni sancte. 4 voc. Auct. inc.
4' — 8. Vidi aquam. 4 voc. Auct. inc.
8' — 12. Asperges me. 4 voc. Auct. inc.
12' — 14. Et lavit lachiimis. 4 voc. Auct. inc.
5. F. 14' — 26. Benedictus Ducis : Introitus ad missam : Statuit. 4 voc.
De auctore vide: Mendel-ReiBmann, Musikal. Conversationslex. III 263. F. 26' — 29' vacant.
6. F. 29' — 30. Thomas Stolzer: Responsoria. 4 voc.
De autore vide Mendel-ReiBmann o. c. IX, 466 et Eitner Rob., Quellen-Lexikon d. Musiker, Leipzig 1900, IX 300—301.
7. F. 30' — 31. Casparus Copus: Responsoria. 5 voc.
De autore vide Eitner, o. c. III, 45.
8. F. 31' — 45. Benedictus Ducis: Rorate coeli. 4 voc.
9. F. 45' — 63. Casparus Copus: Gelobet seist tu Jesu Crist. Deinde: Puer natus. 5 voc.
10. F. 63' — 76. Henricus Fink: Vidimus stellam. 4 voc.
De aut. vide Mendel-ReiBmann o. c. HI 520 et Eitner, o. c. III, 449 — 450 F. 76'— 77' vacant.
11. F. 77'—91. Benedictus Ducis: Vultum tuum. 4 voc.
12. F. 91' — 94. Benedictus Ducis: Suscepimus deus. 4 voc.
13. F. 94 — 102. Gaude Maria. 2 voc. Auct. inc. F. 102—107' vacant.
14. F. 107' — 117. Casparus Copus: Historia resurrectionis. Resur- rexit. Christ ist erstanden. 4 voc.
15. F. 117' — 119. Stephanus Mahu: Christ der ist erstanden. 4 voc.
De auct. vide Mendel-ReiBmann o. c. VII 18 et Eitner, o. c. VI 279.
16. F. 119' — 134. Henricus Isaak : De ascensione. Viri Galilaei. 4 voc.
De auct. vide Mendel-ReiBmann, o. c. V 487 et Eitner, o. c. V 248 — 250. Opera edita: Adler, Denkmaler der Tonkunst, V 1, XIV 1.
17. F. 134' — 148. Introitus in festo pentecostes. 4 voc. Auct. inc. Auct. inc. F. 148', 149 vacant.
18. F. 149' — 160. Benedictus Ducis: Benedicta sit sancta trinitas. 4 voc.
F. 160'— 162' vacant.
19. F. 162' — 183. Cibavit eos adipe. 4 voc. Auct. inc. F. 183'— 185' vacant.
20. F. 185' — 195. Benedictus Ducis: De sancto Joanne Bapt. 4 voc.
21. F. 195' — 206. Henricus Isaac: De Maria Magdalena. 4 voc.
22. F. 206' — 221. Casparus Copus: De assumptione B. M. V. 4 voc.
F. 221—222' vacant.
23. F. 222—233. Benedictus Ducis: De nativitate B. M. V. 4 voc.
24. F. 233—244. De visitatione B. M. V. 4 voc. Auct. inc.
25. F. 244' — 254. Benedictus Ducis: De dedicatione. 4 voc.
38
— 71 —
26. F. 254' — 263. Casparus Copus: De omnibus sanctis. 4 voc.
F. 263—264' vacant.
27. F. 264 — 285. Benedictus Ducis: Missa de B. M. V. 4 voc.
28. F. 285' — 297. Casparus Copus: Officium pasehale. 4 voc.
29. F. 297—307. Arnoldus de Bruck: Te deum. 4 voc.
Vide Mendel-ReiBmann o. c. II 198 et Eitner, o. c. I 202—203. P. 307'— 311' vacant.
30. F. 311' — 322. Casparus Copus in gratiam Arnoldi de Bruck: Salve regina. 4 voc.
71.
Membr. s. XIV.; f. 458; 33*6x23 cm; col. 2; ligat. rec; codex pulcherrimus et bene conservatus; usque ad f. 208 multas exhibet initiales, quarum nonnullae deauratae, reliquae coloribus rubris, caeruleis, flavis pictae sunt. Initiales maiores: f. 17, 40, 45, 61, 89, 105', 114, 118, 121, 141, 146, 149', 155, 157, 186, 190. F. la: „Can. reg. Claustroneoburgmsi bibliothecae iure inscriptus 16. May 1656". F. 113' ante canonem totum folium operiens imago crucifixi, in parte sinistra crucifixi: Joannes Apostolus, in parte dextera B. M. V. ; in margine inferiore, ut ex superscriptione patet, imago orantis Stephani de Sierndorf praepositi canoniae nostrae 1317 — 1335, quihunc codicem comparavit; f. 117' in margine inf. imago crucifixi; f. 114 in littera initiali T imago orantis sacerdotis; tegum. ant. b schedula adglutinata est, quae collectam de sancto Leopoldo exhibet; f. a cap. a et a': fragmentum missarum B. M. V.; f. a cap. b. alia manu s. XV.: nota ad canonem, deinde duae orationes ad praeparationem sacerdotis ante missam ; f . a. cap. b' : of f icium de s. Martha virgine ; f . ad calc. a ex alio codice : fragmentum missae B. M. V. et missae in dedicatione ecclesiae. Inter f. 2 et 3 unum folium excissum.
F. 1' — 458'. (Missale plenarium ad usum ecclesiae collegiatae ClauBtroneoburgensis.i
1. F. 1 — 7. (Manu recentiore: Officia de corona domini, in annuntia- tione B. M. V., in assumptione B. M. V., exorcismus minor salis et aquae, benedictiones cineris, vini, agni in pascha, casei, lardi, ovorum, ad omnia, panis, novae domus, orationes de omnibus sanctis infra resurrectionem et ascensionem et infra ascensionem et pentecosten.)
2. F. 7' — 10. (Manu recentiore, s. XV.: Index festorum.)
3. F. 10'. (Orationes ad festum S. Dorotheae.)
4. F. 11 — 16'. (Calendarium.)
5. F. 17 — 60. (Ordinarium a dominica I. adventus usque ad domini- cam XXIII. post pentecosten.)
6. F. 60 — 60'. (Ordo missae. I. pars: Kyrie eleison, Gloria quoti- diana, Gloria in festis B. M. V.)
7. F. 61 — 87. (Sequentiale.)
— 72 —
F. 72' ad fest. s. Augustini ed. Dreves X 136; f. 77 ad fest. s. Nicolai ed. Dreves X 274; f 84' ad festum s. Dorotheae etiam extat in bibl. palat Vienn N. 5094; cf. Chevalier II 364. F. 87lj — 88,J scriptura vacant.
8. F. 89 — 102'. (Praefationes cum notis choralibus.)
9. F. 102', 103. (Ordo missae. II pars: Gloria, Credo, Ite missa est cum notis choralibus.)
F. 103' — 104' scriptura vacant.
10. F. 105. (Ordo missae. III. pars: Symbolum.) Antecedit conti-
nuatio et finis sequentiae B. M. V. f. 80' incipientis. n. F. 105 — 108. (Praefationes sine cantu per totum annum.)
12. F. 108 — 112. (Alia recentiore manu inserta: sequentiae duae in festo s. Crucis, orationes in festo transfiguratione domini, bene- dictio vini, orationes m festo XXIV seniorum, missa in festo ss. Trinitatis et per totam hebdomadam.
13. F. 112 — 113. (Ordo missae. IV. pars: Offertorium usque ad finem missae.)
14. F. 114-117'. (Canon missae.)
15. F. 118 — 208. (Orationes missarum per circulum anni.)
16. F. 208 — 213'. (Alia recentiore manu: quatuor evangelia, deinde officia pro peccatis, sacerdotis pro seipso, pro amico, pro infirmis, pro peccatis, pro mortalitate, pro pluvia, pro serenitate, pro tribu- latione, pro congregacione, pro elemosinariis, pro pace s. ecclesiae, pro salute vivorum, pro discordantibus.)
17. F. 214—458'. (Lectionarium et evangeliarium per circulum anni.)
72.
Membr. s. XV. (1452); f. 391; 34-5 X 23 cm; ligat. rec; f. a cap. a alia recentiore manu: officium de sancta Hedwige; f. a cap. b: sequentia de sancta Martha (alia manu); f. ad calc. a: missa de transfiguratione domini. Codex pulcherrimus multis initialibus deauratis et variis coloribus pictis ornatus, quorum maiores: f. 22', 30, 132, 136, 146' 308'- novem initiales imaginibus illustratae (f. 8: David rex, f. 114: resurrectio Christi, f.' 180'' unago canonis totum folium operiens, ad dexteram manum crucifixi: B. M. V., ad sinistram Joannes Apostolus; f. 181: flagellatio Christi, f. 184' in margine inferiore: crucifixus, f. 185 Chnstus ex sepulchro apparens ostendit vulnera manuum et instrumenta passionis, f. 322'; s. Catharina et coram ea canonicus genuflectens, f. 355': B. M. V., f. 364': canonicus aspergens arcam mortui). F. 387' (inscriptio manus, quaecodicem exaravit): „Hoc missale comparavil frater Oswaldus conversus et professus monasterii Newnburgensis. Actum anno domini 1452". In II necrologio nostro (M. S. 80) f. 86' sub s. III. Kl. Januarii (XXX. die) 1480: „Fr. Osbaldus conversus et professus monasterii nostri"; f. a cap. a: „Can. reg. Claustroneoburg. bibliothecae inscriptus 16. May 1656".
40
— 73 —
F. 1—391'. (Missale plenarium ad usum ecclesiae collegiatae Claustroneoburgensis.)
1. F. 1 — 6'. (Calendarium.)
F. 7 script. vacat.
2. F. 8 — 147'. (Proprium missarum de tempore, a dominica I. adventus usque ad festum ss. corporis.)
3. F. 148 — 171'. (Praefationes cum notis choralibus.)
4. F. 171' — 175. (Ordo missae: Pater noster, Gloria in excelsis deo, Ite missa est, Credo cum notis choralibus.)
5. F. 175' — 178. (Ordo missae: Orationes ante missam, oratio ad Gradus, orationes ad Offertorium, Gloria, Credo.)
6. F. 178 — 179'. (Praefationes sine cantu per totum annum. In fine praefatio paschalis cum notis choralibus.)
F. 180 script. vacat.
7. F. 181 — 188. (Canon missae.)
8. F. 188'. (Alia recentiore manu, s. XVI. : Missa de passione domini nostri Jesu Christi.)
9. F. 189—240. (Continuatio proprii missarum de tempore,
a dominica I. post octavam pentecost. usque ad domin. prim. ante adventum domini.)
io. F. 240 — 387'. R. Incipit ordo de sanctis per circulum anni.
11. F. 388 — 391'. (Alia recentiore manu: Missa contra paganos, collecta de s. Apollonia, de doloribus B. M. V., sequentia de ss. Trinitate, de inventione S. Stephani, de paschate, de s. Colomanno, missa de S. Leopoldo cum sequentia ad cuius finem: 1493, missa de com- passione seu doloribus B. M. V. Sequentia in eadem missa et in missa s. Marthae.) Sequentia s. Leopoldi ed. Dreves, Analecta hymnica IX 210.
73.
Membrrs. XIII. (f. 1—83'), s. XIV. (f. 84—194), s. XV. (f.' 194'— 204'); f. 204; 38 X 26*4 cm; ligat. rec; multae initiales rubris et caeruleis coloribus pictae, quorum maiores: f. 6, 9', 31, 38, 40', 44, 45', 46, 49, 50, 55, 57', 72, 85, 87, 89', 91', 92', 98, 110, 118, 124, 126, 128, 130', 131', 138, 140, 147, 155, 159', f. 1. valde laesum, f. 2: „Sum ex libris bibliothecae Claustroneoburgensis, 24. May 1656." f. 70 nonnullae lineae rasae sunt; folia ultima humore laesa sunt, inter f. 83 et 84 et inter f. 86 et 87 aliquot folia exscissa sunt.
F. 1 — 204'. (Missale plenarium ad usum ecclesiae collegiatae Claustroneoburgensis.)
l. F. 1 — 4. (Calendarium.) Multa a recentioribus manibus inserta sunt.
41
— 74 —
2. F. 4—6. (Manu recentiore: R. Officium in festo corporis Christi et alia manu in script. cursiva s. XV. : sequentiae ad festa S. Mar- garethae et s. Ursulae.)
3. F. 6 — 66'. (Graduale: Introitus, Graduale, Tropus, Offertorium, Communio per circulum anni cum neumis in campo aperto.)
4. F. 66'— 69'. (Ordo missae. I. pars: Kyrie eleison, Gloria, Credo cum neumis in campo aperto.)
5. F. 69'— 71'. (Tropi in nativitate domini, in festo s. Stephani, s. Jo- annis evangelistae, s. Innocentium; f. 70', 71 alia f. 71' recentiore manu: missae de requiem etf. 71' alia manu: missa in festo visitationis B. M. V.)
6. F. 72—84'. (Sequentiale. Sequentiae cum neumis in campo aperto.)
F. 84 alia recentiore manu, s. XVI. : sequentiae in festis B. M. V., f. 84' alia manu s. XV. alia sequentia B. M. V. Multa in marginibus recentioribus manibus inserta sunt.
7. F. 85 — 86'. (Praefationes sine cantu.)
8. F. 87 — 89. (Canon missae.)
9. F. 89' — 178. (Orationes missarum per circulum anni.)
F. 178 alia recentior emanu: orationes in missa s. Wolfgangi.
io. F. 178—204. (Lectionarium et evangeliarium per totum an- num.) F. 197—204 alia recentiore manu s. XV. scripta sunt.
74.
Membr. s. XIV./XV.; f. 355; 36-2 X 24-5 cm; ligat. rec; f. 2: „Can. reg. CUustroneu- burgensi bibliothecae iure inscriptus 16. May 1656." Codex multis initialibus deauratis et variia coloribus pictis ornatus, quorum maiores: f. 2, 4, 4', 5, 5', 6, 6', 7, 7', 8, 8', 9, 9', 83, 109', 124% 129', 136, 144, 147', 148', 149, 190, 192, 193, 194, 201, 218', 236', 241', 243', 258', 260', 274', 283, 307; initialis f. 21 excissa; f. 10: initialis imagine Simeonis prophetae, ornamenta initialis autem imaginibus quatuor prophetarum magnorum illustrata; f. 143': imago canonis totum folium operiens, crucifixus, ad dexteram crucifixi: B. M. V., ad sinistram: Joannes Apostolus, ad pedes crucifixi orat canonicus, (cuius nomen super caput positum legi non potest); f. 146' in adglutinata schedula chartacea imago crucifixi.
F. 1—355'. (Missale plenarium ad usum ecclesiae collegiatae Claustroneoburgensis.)
1. F. 1'. (Alia manu s. XVI.: Missa in festo s. Leopoldi.) F. 1 script. vacat.
2. F. 2 — 3'. (Orationes ante celebrationem missae.)
3. F. 4—9'. (Calendarium.)
4. F. 10 — 136. (Proprium missarum de tempore, a dominica I. advent. usque ad octavam pentecost.)
5. F. 136 — 140'. (Ordo missae : Orationes ante missam dicendae, oratio ad Gradus, Orationes ad Offertorium cum adscriptionibus recentioribus
42
— 75 —
s. XVI. in margine inferiore, orationes post celebrationem missae, Gloria cum adscriptionibus recentioribus in margine s. XVI., Credo
6. F. 140'— 142'. (Praefationes sine cantu per totum annum.)
F. 143 scriptura vacat.
F. 143' imago canonis.
7. F. 144 — 147'. (Canon missae.)
8. F. 147' — 190. (Continatio proprii missarum de tempore, a
festo trinitatis usque ad dominicam XXV. post pentecost.)
9. F. 190 — 192. (Missa de dedicatione ecclesiae.)
10. F. 192 — 353. R. Incipit liber de sanctis. F. 352 una lectio a
manu recentiore, s. XVI. scripta. F. 352' et 353 missa in festo visi-
tationis B. M. V. a manu recentiore s. XV. scripta. n. F. 353' — 355. (Praefationes cum notis choralibus in quatuor rubris
lineis, recentiore manu s. XV. insertae.) F. 355': collectae contra
Turkos, s. XV. scriptae.
75.
:. Membr. s. XV. (1477); f. 258; 38-2 X 28 cm; (f. l'—129 et f. 143—258'): col. 2, ligat. rec; f. 6, 17, 22', 73', 95', 110', 115', 123', 125, 138, 143, 176, 184', 226, 254' litterae initiales deauratae et variis coloribus pictae; inter f. 137 et 138 imago canonis excissa, initio et in fine unum folium deest. F. 258 et 258': „Finiius est hic liber missalis anno domini MCCCCLXXVII diligenti manu Martini, venditus pro . . . ducatis pro nova capella beate virginis Marie et sancti Viti beatissimi pueri et martiris in Obernkriczendorf diligentia kartusiensium de Maurbach et familiarium suorum." Numerus ducatorum erasus est. De possessionibus Carthusiensium in Kritzendorf cf. Topographie von Niederosterreich VI 283. De capella in Kritzendorf cf. Kirchl. Topo- graphie, I, 1 p. 154 sqq.
F. 1—258'. (Missale plenarium ad usum ecclesiae in Kritzendorf.)
1. F. 1 — 2'. (Benedictiones variae.)
2. F. 2 — 5'. (Calendarium.)
3. F. 6 — 126'. (Proprium missarum de tempore, a dominica I. adventus usque ad festum corporis Christi; in fine missa in dedi- catione ecclesiae et in dedicatione altaris.)
4. F. 126' — 127'. (Ordo missae: Orationes ad Offertorium, Gloria, Credo.) r5.' F. 127' — 129. (Praefationes sine cantu per totum annum.)
6. F. 129' — 137'. (Praefationes cum notis choralibus in quatuor rubris lineis.)
7. F. 138 — 142. (Canon missae.)
8. F. 143 — 175'. (Continuatio proprii missarum de tempore a dominica I. post octavam pentec. usque ad dom. prim. ante ad-
vent. domini.)
43
— 76—77 —
9. F. 176 — 258'. R. Incipit (proprium) de sanctis. 10. F. 258'. (Alia recentiore manu:) R. Officium de sancto Leopoldo marchione (incompletum).
76.
Membr. s. XV; f. 260; 38-5 X 28 cm; (f. 7—123 et f. 140—260:) col. 2, ligat. rec; f. 16', 70, 118, 119', 124, 134, 172', 256' litterae initiales deauratae et variis coloribus pictae; septem initiales imaginibus illustratae (f. 7: Christus in pallio purpureo, f. 96: Christus in pallio purpureo in manu sinistra signum victoriae tenens, f. 112': domus apostolorum in Jerusalem, f. 140: Christus ex sepulchro apparens, f. 174': s. Silvester, f. 227: s. Petrus); f. a cap. b: charta venditionis (Kunrat Krafft, vulgo Tunger, civis Augustae Vindel, vendit domum suam Joanni Braun de Bobingen, anno 1474); f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 16. May 1656." Inter fol. 133 et 134 imago canonis excissa est.
F. 1 — 260'. (Missale plenarium ad usum ecclesia Salisburgensis, ut ex calendario apparet.)
i. F. 1-6'. (Calendarium.)
2. F. 7 — 120'. (Proprium missarum de tempore, a dominica I. ad- ventus usque ad festum corporis Christi.)
3. F. 120' — 121'. (Ordo missae: Gloria, Credo, orationes ad Offertorium.
F. 121' duae orationes in margine manu rencentiore insertae.
4. F. 122' — 123. (Praefationes sine cantu per totum annum.)
F. 123' script. vacat.
5. F. 124 — 133. (Praefationes, Pater noster, Ordo missae: Kyrie, Gloria, Credo cum notis choralibus in quatuor rubris lineis.)
6. F. 133'. (Alia recentiore manu: Missa in festo s. Leopoldi.
7. F. 134-139'. (Canon missae.)
8. F. 140 — 172'. (Continuatio proprii missarum de tempore, a dominica I. post pentec. usque ad dominicam XXV. post pentec.)
9. F. 172' — 174. (Missa de dedicatione ecclesiae.)
10. F. 174 — 260. R. Sequitur (proprium) de sanctis.
77.
Membr. s. XV.; f. 250; 38-5 X 29 cm; (f. 1—4, f. 9—118, f. 133—250:) col. 2; ligat. rec; f. 9, 19', 24', 72', 92', 106, 119, 133, 167, 215, 215', 231, 234', 237', 247, litterae initiales deauratae, variis coloribus pictae cum perpulchris ornamentis; tegum. ant. b in schedula adligata alia recentiore manu: „Iste liber emplus est a venerabilibus dominis Martino Engelhart, Wolfgango Ottingeret domino Paulo Woller ad fundacionem ipsius Johannis Negel ad altare sancti Leonardi in ecclesia parochiali sancti Egidy ut ibi permaneat perpetue capellano eiusdem beneficii.
Item illud ecclesiae beneficium habet duas ampullas argenteas per magistrum Leonardum de Ketzendorf emptas.
44
— 78 —
ltem illud ecclesiae beneficium habet calicem deauraium cum signo ipsius Johannis Negel. Item illud ecclesiae beneficium habet pulchras mappas cum faciletis." Martin Engelhart fuit praetor urb. in Korneuburg 1487 — 1488 (cf. Starzer, Gesch. d. Stadt Korneuburg, p. 274); Paulus Woller, fuit beneficiatus capellae s. Nicolai in Korneuburg a. 1472 et 1481 (cf. o. c. p. 560); Joh. Nagel fuit civis in Korneuburg, fundavit missam in altare s. Leonardi eccl. paroch.; Leonhard de Hetzendorf fuit capellanus eiusdem missae (cf. o. c. p. 578).
Paulo inferius in alia schedula adligata exhibentur collectae in festis S. Leonardi et S. Leopoldi. Inter f. 128 et 129 desunt duo folia. Imago canonis excissa est. Dimidium f. 130 excissum est.
R 1 — 250'. (Missale plenarium secundum usum ecclesiae in Korneuburg.)
1. F. 1. (Alia recentiore manu:) R. Incipit missa pro mortalitate.
quam Clemens papa sextus nomine instituit et collegio suo cum car- dinalibus et contulit omnibus devote legentibus et audientibus CCXL dies indulgentiarum vere penitentibus, in qua audientes ardentem can- delam in manibus teneant. Hec vero missa debet teneri per quinque dies sine intermissione et mors subitanea non dominabitur audienti- bus et legentibus cum deo miserante. Hec missa in anno domini MCCC quinquagesimo instituta et probata est in curia Avinionis.
2. F. 1 — 4. (Calendarium.)
3. F. 4' — 8'. (Primum capitulum evangelii s. Matthaei, praeconium paschale et benedictio cerei cum notis choralibus.)
4. F. 9 — 115'. (Proprium missarum de tempore, a dominica I. ad- ventus usque ad festum corporis Christi.)
5. F. 115' — 116'. (Ordo missae: Gloria, Credo, orationes ad Offertorium.)
6. F. 116' — 118. (Praefationes sine cantu per totum annum.) In fine benedictio uvarum in die s. Sixti.
F. 118' script. vacat.
7. F. 119 — 128. (Praefationes cum notis choralibus.)
8. F. 128'. (Alia recentiore manu: Missa in festo S. Leopoldi.)
9. F. 129 — 132'. (Canon missae.) Ab initio mancus.
io. F. 133 — 167. (Continuatio proprii missarum de tempore, a dominica I. post petec. usque ad dominicam XXV. post pentec.)
n. F. 167 — 250'. R. Sequitur nunc liber missalis de sanctis per circulum anni secundum rubricas breviarii chori Pataviensis ecclesiae.
78.
Membr. 8. XV; f. 318; 38*5 X 26 cm; ligat. rec; octo litterae initiales imaginibus illu- Btratae (f. 9: Canonicus genuflectens ante salvatorem et B. M. V. accipit benedictionera a salvatore, super quem spiritus sanctus apparet. Ornamenta ad calcem exhibent insigne
45
— 79 —
canoniae; f. 21: B. M. V. adorat infantem Christum; f. 28': adoratio trium magum; f. 110: resurrectio Cliristi; f. 128': ascensio domini; f. 134: descensio spiritus sancti; f. 151: Jesus in monte Oliveti; f. 154': Christus ex sepulchro apparens ostendit vulnus manus sinistrae et vulnus in latere); f. 1: ,,Can. reg. Claustroneoburgensi bibliolhecae iure sum inscriptus 12. May 1656."
F. 1 — 318'. (Missale plenarium ad usum ecclesiae collegiatae Claustroneoburgensis.)
1. F. 1 — 2'. (Alia manu: Tractus et sequentiae de ss. trinitate, missa in festo s. Leopoldi.)
2. F. 3 — 8'. (Calendarium.)
3. F. 9 — 146'. (Proprium missarum de tempore, a dominica I. ad- ventus usque ad festum corporis Christi.)
4. F. 146' — 148'. R. Incipit ordo sacerdotalis (Orationes ante missam dicendae, oratio ad Gradus, orationes ad Offertorium, Gloria, Credo.)
5. F. 149 — 150. (Praefationes sine cantu per totum annum.)
F. 150' script. vacat.
6. F. 151 — 158. (Canon missae.)
F. 158' script. vacat.
7. F. 159 — 185. (Continuatio proprii missarum de tempore, a
dom. prima post octav. pentec. usque ad dom. XXV. post pentec.)
8. F. 185 — 307'. R. Incipit ordo de sanctis per circulum anni.
9. F. 308 — 318. (Variis recentioribus manibus: Missa in basilica cuius- libet sancti, orationes ad diversa, missae in transfiguratione domini, de spinea corona domini, in festis s. Marthae, s. Jacobi, s. Colomanni etc.)
F. 318' script. vacat.
79.
Membr. s. XIII/XIV; f. 136; 40*5 X 29 cm; codex ex pluribus codicibus congestus; col. 2; ligat. rec; f. a cap. aa': fragmentum liturgicum et pennae probationes; f. 1: „Can. reg. Clauslroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 9. Sept. 1656", f. 2: „Lib. s. Marie in Neuburga claustrali", s. XV; inter f. 58 et 59 duo folia, inter f. 75 et 76 quatuor folia, inter f. 115 e. 116 duo folia excissa; margines multorum foliorum sorde maculatae; f. 136 valde laesum et scriptura per partes abrasa.
1. F. 1. (Rhythmus chronicus, maxime de Friderico I. imperatore.)
Inc. : „[Ae]tas nostri temporis brevis non senescit11. Expl. : „Pyratis, divinitus nube sic velatur." In margine aliquot versus cum notis in quatuor lineis.
Edit. Bern. Pez in Thes. anecdot. T. VI 29 sq. Cf. Pertz, Arch. d. Gesellsch. f. alt. d. Gesch. Frankf. 1821, T. III 321 et T. VI 186.
2. F. 2—47. (Martyrologium Romanum.)
46
— 80 —
3. F. 47—49'. (Regula s. Augustini in septem capitulis.)
Inc. : „Ante omnia fratres dilectissimi." Expl. : Sed sicut liberi sub gratia con- stituti vivatis." Cf. cod. 58 (1).
4. F. 49—56. (Distributio evangeliorum per circulum anni.)
F. 56' script. vacat.
5. F. 57. (Tractatus de sanctificatione diei dominicae.)
Inc. : „Et si non custodieritis." Expl. : „Mea benediccio super vos veniat hic et in futuro. Amen."
De auctore nihil inveniri potuit.
6. F. 57—58'. R. Passio s. Katherine.
Inc. : „Maxencius imperator anni regni sui." Expl. : „Ex quo peruncta de- bilium corpora celeri medicina sanantur, prestante domino nostro Jesu Christo, cui est honor et gloria etc."
Goncordat cum illa in Bibl. hagiogr. lat. Suppl. 70 memorata.
F. 58 sequitur nota de gula.
7. F. 59 — 75'. R. Incipit expoaitio (Hugonis de s. Victore) re- gule s. Augustini.
Inc. : „Hec precepta que subscripta sunt." Expl. : „Ut non refrigescat a spiri- tualibus, quod ipse prestare dignetur, qui vivit et regnat etc." Cf. cod. 58 (2). F. 75, 76: Nonnulla capitula breviarii.
8. F. 76 — 107'. (Necrologium canoniae Claustroneoburgensis a s. XIV in. usque ad saec. XV.)
Per partes edit. per Hier. Pez, Script. rec. Austriac. I 491 sqq., Max Fischer, Klosternbg. II 101 sqq. Hartm. Zeibig, Arch. f. ost. Gesch. VII 269 sqq. Deacript. est p. Fuchs, Bericht iiber die Totenbiicher N.-Ost. in Neues Archiv d. Gesellsch. f. alt. Gesch., B. XXXV. p. 738 et 739.
9. F. 108—115'. (Statuta canoniae Claustroneoburgensis incompl.)
Inc. : „De proprietate. Hoc quoque sollerti cura et vigilanti studio cavendum est . . ." expl. (per verba): „Pauperes eadem die ubertim reficiendi sunt."
10. F. 116 — 136. (Antiphonae, capitula, orationes breviarii per circulum anni.)
11. F. 136'. (Fragmentum breviarii cum neumis in campo aperto.)
80.
Membr. s. XV; f. 130; 372 X 29 cm; col. 2; ligat. rec; f. 5', 25, 29', 55' litterae initiales deauratae cum pulchris ornamentis; f. 25 exhibet insigne Simonis Heyndl praepositi canoniae nostrae (1451 — 1465); f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi biblioihecae inscriplus 18. Sept. 1658"; f. 81 in fine: „Hic liber scriptus esl sub domino Georio preposiio huius monasterii et finitus
47
— 80 —
anno ab incarnalione domini 1421." (Georgius Mustinger regnavit a. 1418 — 1442.) Codex in initio mancus; margines aliquot foliorum abscissae aut sorde maculatae sunt.
1. F. 1—4'. (Fragmentum martyrologii, a 15. kal. ianuarii usque ad 3. kal. ianuarii.)
2. F. 5. R. Tabula ordinacionum canonicorum regularium Pata- viensis dioecesis.
3. F. 5 — 23. (Statuta sive ordinationes canonicorum regularium Pataviensis dioecesis.)
Proemium inc. : „Gloriosus deus in sanctis suis." Statuta incipiunt: „Cap. I. De recepcione noviciorum. Primum autem quomodo canonicorum recepcio." Expl. : „Ut a domino iusticiae premium glorie consequatur. Amen."
In marginibus plures habentur notae s. XVII. Haec statuta concordant cum illis cod. 1038 contentis, quibus praemissae sunt bullae pontificia Callixti III. et Nicolai V., Wolfgango, abbati in Gottwico transmissae post reformationem canoniae nostrae tempore praepositi Symonis Heyndl a. 1457. — F. 23' et 24 script. vacant.
4. F. 25 — 28'. R. Incipit regula s. Augustini episcopi (in sep- tem capitulis.)
Inc. : „Hec sunt que ut observetis precipimus." Expl. : „In temptacionem non inducatur ipso auxiliante, qui vivit etc. Amen." Cf. cod. 58 (1). — F. 29 script. vacat.
5. F. 29 — 55'. R. Incipit expositio Hugonis (de s.Victore) super regulam sancti Augustini episcopi.
Inc. : „Hec precepta que subscripta sunt." Expl. glossa: „Ut cultor eius non in seipso sed in alio glorietur." Cf. cod. 58 (2).
6. F. 55' — 56. R. Libellum consuetudinum ceremoniarium et or- dinacionum iuxta regulam sancti Augustini canonicorum regu- larium secundum observantiam monasterii Newnburgensis.
Tantum initium continet. Concordat cum cod. 58 (3). F. 56 exhibet finem huius libelli, scriptura partim abrasa, partim manu recentiore superscripta. Media pars libelli exscissa est.
7. F. 56 — 79'. (Evangeliarium per totum annum.)
8. F. 80' et 81. (Formula germanica confoederationis canoniae Claustroneoburgensis cum viro privato.)
Prol. inc. : „Ut autem in laycis quorum norma." Formula inc. : „Wir Jorig probst, Syman techant und der convent gemain unser liben frawn gotshaus czu Klosternawburg." Expl. : „Decz zu einer waren urchund geben wir etc."
F. 81' alia recentiore manu (s. XVIII.) series incompleta praepositorum canoniae nostrae.
9. F. 82 — 130. (Necrologium canoniae Claustroneoburgensis a s. XV. usque ad saec. XVII.)
Cf. cod. 79 (10) et Fuchs o. c. p. 740.
48
— 81—82 —
10. F. 130'. (Alia manu s. XV.:) R. Oracio porrecta per dominum regem Portusgallie, que dicenda est pro salute eius et omnium pugnantium contra perfidos hereticos huzzitas, anno domini 1426 in magna sexta feria.
Continentur quinque orationes cum praemissis ps. 78, pater nost., versiculis.
Cf. Zeibig, Osterr. Geschichtsquellen in Notizenblatt, Beilage zum Arch. f. osterr. Gesch. II 136.
81.
Chart. s. XVIII in.; f. 16; 29*1 X 27 cm; col. 2; ligat. antiqua lign.
1. F. 1 — 5. R. Modus recipiendi unum canonicum ad sacram professionem.
Inc. : „Primo praelatus benedicat ei vestes." Expl. : Ut quod nunc pro timore tuo et amore novit, tuo auxilio conservetur et vitam aeternam te largiente percipere mercatur. Per dominum etc."
2. F. 5—9'. R. Modus recipiendi plures canonicos ad sacram professionem.
Inc. : „Primo praelatus benedicat eis vestes." Expl. : „Ut quod nunc pro timore tuo et amore noverunt, tuo auxilio conserventur et vitam aeternam te largiente per- cipere mereantur. Per dominum etc."
F. 10 — 16' script. vacant.
82.
Chartac. s. XV (1433); f. 186; 37 X 25-3 cm; col. 2; ligat. antiqua lign.; f. 2, 92, 186': „liber sancte Marie virginis in Newnburga clauslrali", s. XV. — Sermones in hoc codice contenti enumerantur a Zeibig, Notizenblatt (Beibl. zum Arch. f. Kunde ost. Gesch.) II 304, 350 sqq. Concordat codex per partes cum codice pristini conventus Crembsensis, ord. praedic, quem nuper descripsit J. M. Vidal in Revue di histoire ecclesiastique X, Louvain 1909 sub. tit.: „Un recueil manuscript de Sermons Prononcts aux Conciles de Constance et de Bale."
1. F. 1. (Pater noster, Ave Maria, Credo, decalogus, praecepta charitatis, lingua Germ.)
Inc. : (R.) „Das ist das heilig suntagpet." Expl. : „Hab lieb dem nachsten als dich selber. (R.) Die ob geschriben stukchel sol yeder mensch chunnen vnd volpringen."
2. F. 1'. R. Tabula sermonum magistralium de festivitatibus et sanctis Basiliensis et Constanciensis conciliorum.
3. F. 2 — 2'. Inc. : „Constituet eum dominum domus sue . . . Quamvis gene- ratur totum universum." Expl. : „In hac vita conservare et post hanc ad eternam feliciter perducere dignetur dominus meus Jesus Christus etc. Amen." (R.) Hec
Pfeiff er, Catal. cod. 49 4
— 82 —
mag-ister Nicolaus de Dinklspiihl ad Martinum (V.) papam (pro confirmatione electi abbatis Mellicensis Leonardi de Straubing).
Cf. Kaiblinger, I 516.
4. F. 3 — 3'. R. Collacio facta coram domino Maguntino (episc. Conrado de Duna) per magistrum N(icolaum) de Dinklspuchel doctorem (de concilio provinciali).
Inc. : „Si quis episcopatum desiderat . . . Secundum s. Thomam 22 q. 185 tria sunt in episcopatu consideranda." Expl. : „Quod vobis et omnibus nobis con- cedat etc. Amen.
Cf. Gams 290.
5. F. 4 — 5. (Copia litterarum facultatis theologiae universitatis Viennensis ad archidiaconum in Styria contra eos, qui ibidem et nominatim Judenburgi viginti quatuor seniores apocalypticos tan- quam speciales sanctos pingi curant et superstitiose colunt.)
Inc. : „Venerabili, provido ac sollicito viro domino in superiore Stiria archi- diacono decanus et magistri omnes . . . Orthodoxe fidei puritas professionis nostre fidelitas." Expl. : „Intelligunt omnes perfectos sessuros super duodecim.ii
Deinde sequuntur varia brevia dicta ascetica ex s. Bernardi libro de praecepto et dispen- satiose, ex Hugonis d. s. Victore libro de claustro, ex s. Isidori de Sevilla, s. Gregorii magni operibus.
6. F. 5' — 6'. (Cholomanni Chnapp de Hyppleins, doctoris decret., canonici Claustroneoburgensis sermo de corpore Christi habitus in coena domini a. 1440.)
Inc. : „Ad laudem et gloriam altissimi.ii Expl. : „Conferre dignetur in evum super omnia benedictus. Amen.ii — (R.) „Pronunciata per Cholomannum decre- torum doctorem in cena domini anno quadragesimo die 24. marcii.ii
De laboribus Cholomanni Chnapp in concilio Basiliensi vide Zeibig, Sitzungsber. d. k. Akad. d. Wissensch. (phil. hist. Cl.) VIII 515 — 616; Fischer, Merkwiirdige Schicksale des Stiftes und der Stadt Klosterneuburg, I 206—207, II 445—446; Starzer, Topographie von Niederosterr. V 226.
7. F. 7 — 163'. R. Sermones de festivitatibus et sanctis (quorum plurimi) facti in concilio Basiliensi sub annis domini millesimo quadringentesimo tricesimo secundo et tercio.
1. F. 7 — 12'. R. Primo de circumcisione domini sermo primus (Thomae de Haselbach).
Inc : „Instantis sacratissime festivitatis dignam recolendo.li Expl. : „Et eter- naliter permansurum attingat. Amenii Cf. Vidal 495; Haller II 301.
2. F. 12—15. R. Sermo in Epiphania domini (hab. p. Joannem Keck, ord. s. Ben.).
50
— 82 —
Inc. : „Venit lumen tuum . . . Reverendissimi . . . Vestra non ignorat radiosa discrecio." Expl. : „Postea autem in spe et lumine eterne glorie ad quam etc. Amen." Cf. cat. mss. Mellic. p. 12.
3. F. 15—18. R. Sermo (Joannis de Ragusia?) de beato Thoma de Aquino.
Inc: „Vos estis lux mundi . . . Notum est in perspectiva principum sine lu*mine nichil videri." Expl. : „Ut eius intercessione lucis eterne beatitudinem con- sequi mereamur etc. Amen."
Cf. Denis I 3335 sq.
4. F. 18—20'. R. Sermo (Joannis Sufflet, ord. praemonst.) in annunciacione beate Marie virginis.
Inc. : „Virtus altissimi obumbrabit tibi . . . Locuturus de virtute altissimi.li Expl. : „Hic per graciam et in futuro per gloriam. Amen."
Cf. Vidal 495 et Haller II 69.
5. F. 20—27. R. Sermo gloriose virginis Marie de purificacione.
Inc. : „Viderunt oculi mei . . . Festivitas veri solis.u Expl. : „Quam nobis concedat etc. Amen."
6. F. 27 — 30. R. Sermo sanctorum Philippi et Jacobi aposto- lorum in concilio Basiliensi factus 1433 (per Henricum Bakel de Diest).
Inc. : „Stabunt iusti in magna constancia ... Si cuiuslibet effectus profecto ex assimilacione ad suam causam agentem trahit." Expl. : Qui suorum sanctorum est corona et gloria in secula seculorum benedictus. Amen.u
Idem sermo extat in cod. 516 (1 [29]).
7. F. 30—33. R. Sermo de ascensione domini (hab. per Joan- nem de Roset, abbat. de Prully).
Inc. : „Videntibus illis elevatus est . . . Nisi animum solidaret.11 Expl. : „Quod ipse prestare dignetur, qui sine fine etc. Amen." Hab. die 29. Maii 1432; cf. Haller II 128; Vidal 17.
8. F. 33—36. R. Sermo de corpore Christi (hab.per Joannem Bertholdum, episc. de Fermo).
Inc. : „Caro mea vere est cibus . . . In ewangelio hodierne festivitatis." Expl. : „Hic per graciam et in futuro per gloriam, quam nobis prestare dignetur ille qui in trinitate perfecta vivit etc. Amen.u Cf. Vidal, 495.
9. F. 36—38. R. Sermo Johannis Zacharie predicatus de spiritu sancto.
Inc. : „Apparuerunt eis dispertite lingue tanquam ignis . . . Hodie fratres carissimi temporalium spiritus s. missionem solenniter celebramus.11 Expl. : „Vitam largire perhenniter duraturam, quam nobis concedat, qui in trinitate vivit etc. Amen."
51 4»
— 82 —
Joannes Zacharias, Helvetus, ex ord. s. Augustini, professor in universitate Erfordiensi interfuit concilio Constantiensi. Obiit a. 1428. Cf. Hurter, IV 671; Ossinger, Bibl. Augustiniana, Ingolstad. 1708, 975, 976.
io. F. 38—39'. R. Sermo de spiritu sancto (hab. p. Hieronymum Januensem ord. Carm.)
Inc. : „Paraclitus autem spiritus docebit vos omnia . . . Permulta licet nature secreta patres conscripti." Expl. : „Donec nos introducat in cubiculum sue eterne glorie, qui vivit etc. Amen." Cf. Haller II 139.
11. F. 39 — 41'. R. Sermo de s. Trinitate (hab. p. Henricum Caldise?).
Inc. : „Tres unum sunt . . . Quiatufili carissime cum loqui desideras." Expl. : „Nostre mentis trinitati trinitas sanctissima concedit que super omnia in eternum imperat et regnat. Amen."
Habitus in conc. Basil. die 15. Juny 1432. Cf. Ha er, o. c. p. 142.
12. F 41 — 44. R. Sermo in die s. Michaelis factus per magistrum Johannem Polmar sacri palatii auditorem.
Inc. : „In hac sacratissima celebritate gloriosissimi principis ecclesie Michaelis." Expl. : „Ut eorum glorie mercamur esse participes quam nobis concedat qui sine fine vivit etc. Amen."
Habitus in conc. Basil. die 29. Sept. 1432. Cf. Haller, o. c. p. 233.
Joannes de Polemar (Palomar vitiose Pilombar, Polemarius) Hispanus, doctor
decretorum in universitate Viennensi, archidiaconus Barcinonensis et Eugenii IV.
capellanus interfuit conc. Basileensi. Cf. Hurter, IV 677. Ascbbach I 270.
Fabricius Mansi 1. c. IV 120.
13. F. 44—47. R. Sermo de sancto Jeronimo (Joannis de Monte nigro provincialis Lombardiae, ord. praed.).
Inc. : „Si quis vestrum me forte miratur." Expl. : „Quod nobis prestare di- gnetur suis meritis qui per infinita vivit secula benedictus. Amen."
Memoratur a Labbe-Coleti, t. XVII, col. 1320. Cf. Haller, II p. 233; autor nomi- natur ap. Heinemann catal. cod. Wolfenbiittel VI 359.
14. F. 47—50. R. Sermo de resurrectione Domini.
Inc. : „Jesum queritis Nazarenum . . . Hodierne diei festivitas tante caritatis." Expl. : „Eterna gloria, quam nobis concedat Jesus Christus filius unigenitus etc, Amen."
15. F. 50—53'. R. Sermo de sancto Johanne Baptista factus per episcopum [CjOrtonensensem de partibus Tuscie (Mat- thaeum Petrum de Testis).
Inc. : „Quanquam non insolitum ac solum michi iniunctum onus susceperim." Expl. : „Fuit thema tertio principalius. Amen."
De auctore cf. Chevalier, Repertoire des"sources historiques, II 4395.
52
— 82 —
16. F. 54—56'. R. Sermo de assumptione gloriosissime virginis Marie (hab. p. Aegydium Carlier dec. Cambriensi).
Inc. : „Quasi cedrus exaltata sum in Libano . . . Difficile urbanum hominem moncium aut silvarum ligno." Expl. : „Per graciam et in futuro per gloriam prestante Jesu filio eius, qui cum patre et spiritu sancto est benedictus deus in secula. Amen."
Sermo habitus die 15. Aug. 1432. Cf. Haller, II 194.
17. F. 56—62. R. Sermo in nativitate gloriosissime semper virginis Marie.
Inc. : „Audite disciplinam . . . Verba sunt gloriosissime virginis Marie ex pro- genie David." Expl. : „Sicut per te dei filius dignatus est ad nos descendere ita et nos per te ad eius valeamus consorcium pervenire, qui cum patre etc"
Habitus est in concilio Constantiense.
18. F. 62—63'. R. De sancto Dominico.
Inc. : Diei tam grati letique solemnitas, quem gloriosus princeps predicatorum ordinis dux et pater Dominicus sua celebritate illustravit." Expl. : „Ad quam sua intercessione eciam nos omnes perducere dignetur, qui per infinita etc. Amen." Cf. Labbe-Coleti, o. c. XVII., col. 1320.
19. F. 63—67'. R. De sancto Augustino.
Inc. : „Luceat lux vestra. Sepius ad virtutem attendit earum memoria." Expl. : „Et in futuro luceat lux glorie vere coram hominibus glorificaturus patrem verum, qui in celis est benedictus etc.
Cf. Labbe-Coleti, o. c. XVII, 1320.
20. F. 67 — 70'. R. De s. Bartholomeo.
Inc. : „Tulerunt michi pallium meum, verba sunt celestis sponse Cant. 5 ori- {/inaliter scripta." Expl. : „Vitam eternam quam nobis concedat Christus, qui cum patre etc."
Cf. Labbe-Cole ti, o. c. XVII, 1320.
21. F. 70 — 76. R. De nativitate virginis Marie (hab. p. Joan- nem de Vincelles, abb. de s. Oyan).
Inc. : „Liber generacionis Jesu Christi . . . Hoc verbum dyaconus noster in principio recitavit." Expl. : „Jesu Christo prestante qui cum patre etc." Cf. Vidal 18, Haller II 478.
22. F. 76 — 80'. R. De omnibus sanctis.
Inc. : „Preclarissimi Domini . . . Cogitanti mihi sedulo de presentis diutina stabilitate concilii." Expl.: „Participes nos efficiat meritis et laurea sanctorum amnium, qui cum eisdem patre et spiritu etc." Cf. Vidal, o. c. p. 497.
23. F. 80' — 84'. R. In exequiis episcopi de Anglia (hab. per Richardum Fleming doctor. Oxfordiens.).
53
- 82 -
Inc. : „0 maiestatis regie patrum et dominorum preclara convencio, cetusque sacerrime, quam multis amaritudinibus humane felicitatis dulcedo respersa est." Expl. : „Cuius hodie agimus deposicionis officia etc."
Haec oratio hab. in exequiis Roberti Hallum, episc. Salisburiensis. Cf. Vidal, p.
498, Denis II 1446 sq., Chevalier I 1522.
24. F. 84' — 88. R. In exequiis prothonotarii de Anglia.
Inc. : „Cogitis me, o amatores et amici reverendi, huius patris, cuius hodie fu- nerales persolvuntur exequie." Expl. : „Memoria abscondita fuit ab oculis nostris. Amen."
Oratio funebris de Richardo Derham, Cantabrigiense cancellari o. Cf. Harpsfeldius, Historia Anglicanae eccl., Duaci 1622, p. 610; Vidal, p. 499.
25. F. 88 — 91'. R. Sermo in exequiis cuiusdam defuncti (per Richardum Fleming).
Inc. : „lnvocato primitus mortis atque vite datoris presidio." Expl. : „Apud quem est fons vite trinitas sancta vera vita qui vivis etc."
Oratio funebris hab. de Guilhelmo Corff de Anglia, theologiae professore; cf. Vidal, p. 499, Denis II 1446 sq., Chevalier I 1522.
26. F. 91—93'. R. In exequiis cuiusdam cardinalis (Jacobi Cajtani per Clementem VI. papam).
Inc. : „Tempus tribulacionis est Jacob et ex ipso salvabitur etc. De morte corporis." Expl. : „Salvatus est in domino salute eterna, quod nobis concedat etc." Cf, Denis I 2764.
27. F. 93' — 96'. R. In exequiis cuiusdam cardinalis (Napo- leonis Orsini per Clementem VI. pap.).
Inc. : „Leonem et ursum interfeci etc. Mors nil est nisi nomine recedente." Expl. : „Ut dicatur in psalmo, gloriam et graciam dabit dominus, quam sibi et nobis concedat qui est benedictus etc." Cf. Denis I 2765.
28. F. 96—102. R. Sermo de omnibus sanctis factus in concilio Constanciensi per magistrum (Joannem) Zachariam sacre theologie professorem.
Inc. : „Sufficiat nobis, quia omnis multitudo sanctorum est et cum ipsis dominus." Expl. : „Et ita habebimus noticiam illius trinitatis summe, quam nobis concedat qui est benedictus etc."
De autore cf. sermo 9.
29. F. 102—108'. R. De sancto Martino episcopo.
Inc. : „Totus mons fumigabat, eo quod dominus ascendisset super eum in igne . . . Scitis quod fumus indicat ignem." Expl. : „Ad quem montem nos perducat qui est benedictus etc."
30. F. 108 — 112. R. De sancto Ambrosio (Joannis de Turrecre- mata).
54
— 82 —
Inc. : „Erunt signa in sole et luna . . . Huiusce locum sanctorum." Expl. : „Qui est alpha et o principium et finis deus in secula benedictus. Amen."
Cf. Vidal, o. c. p. 500. Idem sermo extat in cod. 516 (1 [3]).
31. F. 112 — 118. R. De sancto Wernhardo Abbate.
Inc. : „Dilectus meus mihi et ego illi. Cant. 2. Racio docet quod meretur amoris sinceritas." Expl. : „In voluntate tua eduxisti me et cum gloria suscepisti me, quam gloriam nobis concedat, qui est etc."
32. F. 118 — 124. R. Sermo de beatissimis principibus aposto- lorum Petro et Paulo.
Inc. : „Hii sunt viri misericordie . . . Oeminatam hodierne festivitatis leticiam."
Expl. : „Coronare dignetur pater misericordiarum et deus tocius consolacionis etc." Cf. Denis II 1436.
33. F. 124 — 128. R. Sermo de concepcione gloriosissime dei genetricis virginis Marie Basiliensis (factus per Ferrerium Gailbert, episc. Convallicensem).
Inc. : „Lux solis erit etc. Ad laudes gloriosissime virginis Marie, cuius hodie concepcionis festum." Expl. : „Dum ait respice enim illi consentire debet quit- quid agimus etc."
Idem sermo extat in cod. 516 (1 [26]). — Cf. Haller II 287 et Eubel I 186.
34. F. 128—130. R. Sermo in nativitate domini concilii Con- stanciensis.
Inc. : „Hodie natus est nobis salvator. Expl. : „Et in terra pax hominibus bone voluntatis celestis milicia inestimabili etc."
35. F. 130 — 133. R. Sermo (Clementis VI. papae) de sancto Johanne ewangelista et apostolo concilii Constanciensis (recte: Basiliensis).
Inc. : „Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de hiis etc. Cum con- sidero de gloriosissimo." Expl. : „Bonum certamen certavi etc."
Idem sermo continetur inter sermones Clementis papae VI. cod. 204 (2 [9]).
36. F. 133 — 136. R. Sermo de sancto Stephano prothomartire factus in concilio Basileensi per niag. Johannem de Pol- mar, decretorum doctorem, palacii sacri causarum audi- torem.
Inc. : „Viri patres ac fratres, memores vos esse existimo." Expl. : „Illis de-
victis accipiamus bravium felicitatis eterne quod nobis concedere dignetur etc." Cf. Haller, p. 300. De autore cf. superius serm. 12.
37. F. 136 — 138'. R. In die sancto penthecostes.
Inc. : „Repleti omnes spiritu sancto etc. Si spiritu sancto repleri cupimus."
Expl. : „Cuius visionis nos participes efficiet, qui etc." Cf. Vidal, p. 500.
55
- 82 -
38. F. 138' — 143. R. Sermo de corpore Christi factus Constancie.
Inc: „In diebus famis saturabuntur . . . Scribit hec verba famelicus ille vir desideriorum olim mensa celesti pastus habunde." Expl. : „In regno suo perhennis et beate felicitatis, cuius ipse nos participes efficiat qui etc."
39. F. 143 — 151'. R. Sermo ss. Simonis et Jude apostolorum in concilio Basileensi factus.
Inc. : „Gum in numero sanctorum deo per amorem coniunctorum." Expl. : „In premium donat sempiternum Jesus Christus etc."
Cf. Labbe-Coleti, t. XVII, col. 1320 et Vidal, p. 501.
40. F. 151 — 157'. R. Sermo de nativitate Christi per magistrum Bartholomeum deEbraco in universitate Wyennensi factus.
Inc. : „Ecce evangeliso vobis gaudium magnum. Beatus Fulgencius huius diei sacratissime gaudia." Expl. : „Parvulus hodie pro nobis natus qui cum patre etc."
De autore cf. Carolus de Visch, Bibliotheca script. ord. Cisterciensis, Colon. Agripp. 1656 p. 32.
41. F. 157—163'. R. Sermo de s. Katherina cum tractatulo de prudencia factus in concilio Basileensi per priorem s. Benigni anno MCCCCXXXIII.
Inc: „Prudentes virgines acceperunt oleum . . . .TJt oleo gracie dei mencium nostrarum." Expl. : „Et nobis premium sempiternum acquiratur, quod nobis con- cedat qui etc." Deinde: „(R.) Explicit sermo de sancta Katherina cum tractatulo de prudencia per priorem sancti Benigni sacre theologie professorem in concilio Basiliensi factus anno MCCCCXXXIII."
Cf. Haller II 273.
Inferius interposito vacuo spatio: „(R.) Liber sermonum magistralium de festivitatibus et sanctis sacrorum Basileensis et Constanciensis conciliorum glorio- sissime virginis Marie monasterii Newnburgensis Pataviensis diocesis in persona egregii viri domini Chollomanni Chnapp de Hyppleins, decretorum doctoris canonici et confratris eiusdem monasterii eo tempore reverendi in Christo patris et domini Sigismundi prepositi venerabilisque sancte Salzburgensis ecclesie capituli, ac aliorum eiusdem ordinis et diecesis septem prelatorum in prefacto Basileensi concilio ora- toris. Comparatus scriptus et finitus sub anno domini millesimo quadringentesimo tricesimo tercio decima die mensis decembris."
8. F. 164 — 167. R. Sermo de Spiritu sancto concilii Basileensis.
Inc: „Spiritus domini replevit orbem terrarum. Sacra huius solempnitatis misteria nobis referunt." Expl. : „Ut petendo queramus te et querentes inveniamus te et invenientes glorificemus te, quoniam tu es glorificandus benedictus etc." (R.) Sermo de festo penthecostes in concilio Basileensi per epis- copum Dignensum (Petrum de Versailles), ambasiatorem regine Sicilie factus anno domini MCCCCXXXIIII.
56
— 82 —
Petrus de Versailles, O. D. B. episcopus Dignensis (Digne in Gallia) adfuit conc. Basileensi, legat. conc. ad Eugen. IV. Cf. Gams, 1. c. 545, Fabricius-Mansi 1. c. V 283.
9. F. 167' — 168. Inc. : „In nomine Domini etc. Quamvis officium visitacionis a s. patribus salubriter ac laudabiliter sit institutum.ii Expl. : „Visitati veniant ad perfectionem patrie, quam nobis omnibus misericorditer conferat in secula etc. (R.) Facta est hec arrenga ad visitatores reverendissimi domini et patris episcopi Pataviensis per Cholomannum (Chnapp), licencia- tum in decretis, canonicum Newburgensem, feria 6. prima de- cembris a. 1430."
10. F. 168' — 169. Inc. : „In nomine Domini etc. In plerisque sanctorum patrum informamur documentis.li Expl. : „Vitam eternam, quam nobis concedat domi- nus noster etc. (R.) Facta ad conventum Newburgensem per me Cholomannum (Chnapp), decretorum licenciatum, a. 1429."
11. F. 169'. (Litterae Cholomanni Chnapp ad conventum New- burgensem, quibus in concilium Basileense profecturus a. 1433 fraternam implorat orationem.)
Inc. : „In nomine domini etc. Quia non est tutum pedem in viam ponere.ii Expl. : „Vitam eternam, quam nobis omnibus concedat filius virginis in secula benedictus. Amen.ii
12. F. 170—172. (Litterae Cholomanni Chnapp ad conventum New- burgensem.)
Inc. : „Quoeiam iuxta beati Oregorii septimo moralium.ii Expl. : „Omnibus malis liberati pedes nostri in viam pacis dignantur, quod nobis prestare dignetur etc.ii
13. F. 172' — 175. Inc. : „Cenantibus illis accepit Jesus panem gracias agens benedixit.ii Expl. : „Post huius vite decursum nobis se in premium largiatur Jesus Christus dominus noster etc. (R.) Facta est hec collacio sub mandato per prefatum Cholomannum (Chnapp) anno 1428."
14. F. 175' — 178. Inc. : „Hic pingwis panis delicias prebens regibus.ii Expl. : „Quam benediccionem affluenter nobis largiatur benedictus etc. (R.) Facta (col- lacio) per Cholomannum (Chnapp) decretorum doctorem canonicum Newburgensem in die cene sub mandato anno domini 1430."
15. F. 178' — 181. Inc. : „Exemplum dedi vobis. Sanctissimus noster pater Augustinus.il Expl. : „Ut in futuro a domino exaltari mereantur, quod nobis prestare dignetur etc. (R.) Anno domini MCCCCXXXVII. Cholomannus (Chnapp hanc collationem habuit).
16. F. 181—186. R. Incipit sermo devotus de sacramento ewka- ristie collectus pro quadam collacione facta in cena domini.
Inc. : „Homo quidam fecit cenam etc. Sicut sancti ewangelii leccione recitata audivimus" Expl. : „In meditacione mea exardescet ignis, excitet in hominis corde spiritualem ignem et dilectionem, que est devotionis proxima causa etc.11,
57
— 83—84 —
17. F. 186'. (Alia recentiorc manu inscripta copia litterarum moni- toriarum Alberti ducis ad vinitores in Kallenberg, ut nostrae ec- clesiae decimas solvant. Anno 1428 maii 10., Wiennae. Ger- manice.)
Originale asservatur in archivo Claustroneoburgensi Prot. II. N. 18.
83.
Membr. s. XIV.; f. 305; 42*5 X 25'5 cm; col. 2, ligat. rec; f. 127 et 129 excissa, maior pars f. 305 abscissa est; f. a cap. bb' c exhibent registrum alpab. titulorum a manu recentiore, s. XV. scriptum ; f. ad calc. ab, c: ad notationes iuridicas et probationes pennae; f . a cap. b: „Can. reg. Clausironeoburg. bibliothecae inscriplus . . . 1656"; f. a cap. c' et f. ad calc. a: „Liber sancte Marie virginis in Neuburga claustrali", s. XV.
F. 1 — 305. (Codicis Justiniani libri IX priores cum glossis.)
Praefato Inc. : „(R.) In nomine domini nostri Jesu Christi codicis domini Justiniani sacratissimi principis repetite preleccionis perpetui Augusti hic incipiunt constituciones de novo codice confirmando.u Deinde interposito vacuo spatio sine subscriptione ut etiam in sequentibus libris: „Ea que necessario."
F. 2' codex inc. : „(R.) In nomine domini . . . incipit liber primus domini Justiniani repetite prelectionis de summa trinitate et fide catholica ut vero (a re- centiore manu correctum in: nemo) de ea publice contendere audeat." Inter- posito vacuo spatio pro initio sequitur titulus : „Imperatores Gratianus. Valen- tinianus et Theodosius Augusti ad populum urbis Constantinopolitanae."
Textus inc. : „Cunctos populos, quos clemencie nostre regit" Lib. IX. expl. : „Paterne testem habeant." Inscriptiones saepe desunt, saepius tantum sonant: „Imper(ator)"
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus et inter lineas) incipiunt: „In nomine domini: Incipit a domino Jesu Christo ut semper." Expl. ultima glossa ad „Testem habeant": „Sed parens ac.u Ad hanc glossam ordinariam variis manibus recentioribus (s. XIV. — XVI.) aliae glossae adscriptae sunt. Graecae partes desunt.
Cf. Savigny, Gesch. d. r. Rechts, 2. Ausg. de glossis: V, 15 Azo, V. 279 sqq. Accursius.
84.
Membr. s. XIV.; f. 260; 41*8 X 26 cm; col. 2; ligat. rec; initiales maiores: fol. 4, 17, 30, 59', 72', 118, 126, 138', 147', 156, 165, 185', 197, 232, 239', 253; f. a cap. b in margine superiore titulus codicis et nomen prioris possessoris: „Jacobi de Moutou (?) can. B. Marie Magadalene", inferius: „Can. reg. Claustroneoburgensis bibliothecae iure inscriptus 7. Sept. 1656", in infima parte duae adnotationes iuridicae; f. 1: „Digestum vetus", s. XIV; f. 2 et f. ad
58
— 85 —
calc. a: „Liber snncte Marie in Neuburga claustrali", s. XVI.; f. 2: „Anno domini CCXXII sub imperatore Alexandro, qui a primo cesare Julio XXIV. compuiatur, Ulpianus iuris consullus maxime claruit et dicti Alexandri assessor fuit" s. XVI.; f. 260' in margine inferiore: „Illud digestum est . . ." cetera verba rasa sunt. f. ad calc. b: adnotatio iuridica s. XIII.
1. F. 1 — 2. (Registrum alphab. titulorum ad sequens digestum vetus.)
F. 2 script. vacat.
2. F. 3 — 260'. (Digestum vetus cum glossa ordinaria).
Praef. inc. : „(R.) In nomine domini . . . imperator Justinianus, Alemannicus cesar, Gothicus, Francus, Germanicus, Athicus, Vandalicus, pius, felix, inclitus, victor, semper Augustus. . . . antecessoribus salutem.li
Textus inc. : „Omnem reipublice nostre sanccionem.ii
F. 4 lib. I. inc. : „R. Domini Justiniani sacratissimi principis perpetui Augustini iuris enucleati ex omni iure veteri collecti digestorum seu pandectorum primus liber. Incipit de iusticia et iure. Ulpianus.ii Text inc. : „Juri operam daturum.ii F. 260' expl. lib. XXIV tit. III: „Replendamque liberis civitatem maxime sit necessarium.ii Apud leges tantum nomina memorantur, ut: „Ulp., Pap.ii
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus et inter lineas) incipiunt :
„Imperator quia imperat subditis sic dicitur Accursius.ii Ultima f. 260'
expl. : „Probandum, quia pro constante matrimonio eam habere non licet, ut C. de concubinis l. I. accursius" Ad hanc glossam aliae glossae a variis manibus recentioribus adscriptae sunt. Graecae partes desunt.
Cf. Car. Bucher, Dom. Ulpiani quae in primum digest. librum migrarunt fragmenta, Erlangae 1819 p. XXII— XXVIII.
85.
Membr. s. XIII ex. ; f. 211; 39-5 X 24 cm; col. 2, ligat. rec. ; initiales penitus desiderantur ; f. a cap. bb' exhibet fragmentum iuridicum ex digestis, s. XIII., in marg. infima: „Sum ex libris bibliothecae Claustroneoburg. can. reg. 12. Aug. 1656", adnotationes iuridicae s. XV. f. 1'. in margine inf.: „Digesium vetus sine apparalu", s. XV.; f. 2: „Liber sancte Marie virginis in Neuburga clausirali", s. XV.; f. 211': „Liber sancte Marie in Niwenburga. Al. Saxo", s. XIII In marginibus aliquot foliorum adnotationes recentiores s. XV. f. 210 et 211 humore laesa et incissa.
1. F. 1. (Registrum alphabeticum ad sequens digestum vetus.)
2. F. 2 — 211'. (Digestum vetus sine glossis.)
Praef. inc. : „(R.) Imperator Justinianus cesar Flavius, Alamannicus, Gothicus, Francus . . . item Salamino viro disertissimo antecessori salutem.ii Textus inc: „Omnem nostre reipublice sanccionem.ii F. 3': „R. Incipit liber primus de iustitia et iure.'1, Descriptiones fontium et litterae initiales desunt. Text. inc. : „[J]uri operam daturum.ii F. 211' expl. lib. XXIV. tit. II: „Idem erit probandum.ii
59
— 86—87 — 86.
Membr. s. XIV.; f. 189; 39*5 X 24-5 cm; col. 2, ligat. rec; initiales maiores: fol. 1, 16, 39', 53, 65, 91, 106, 123, 155; tegum. ant. b in schedula adligata et f. 1 in margine inf.: „Digestum novum cum apparatu", s. XVII.; inscriptio: „Bibliothecae Claustroneoburgensi sum iure inscriplus 1656, 16. Sept."; f. 1': „Liber sancte marie virginis in Neuburga claustrali", s. XV.; f. 189' in margine inf. : „Liber s. Marie in Niwenburga", quae inscriptio est ab Alberto Saxo, s. XIII., probationes prennae; f. ad calc. a in marg. sup. : „Digestum novum cum apparatu", s. XIV.; f. ad calc. aa': adnotationes iuridicae et probationes pennae.
F. 1 — 189'. (Digestorum libri XXXIX— L, digestum novum cum glossis.) Inc. : „(R.) De operis novi nunciatione. Ulpianus. Hoc edicto permittitur." Expl. : „[P]aulus. Servus rei publice causa abesse non potest." Apud leges tantum nomina memorantur.
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus et inter lineas) incipiunt: „Circa operis novi nunciacionis inspicienda sunt." Ultima f. 187' ad 1. L t. XVII, 1. 161: „In custodia ff. novi". Praeterea recentiores glossae variis manibus inscriptae. Graecae partes desunt. In inferioribus marginibus foliorum numeri librorum.
Cf. Savigny, 1. c. IV., V.
87.
Membr. XIII.; f. 260; 38 X 34 cm; col. 2, ligat. rec; initiales maiores: fol. 92, 97', 109. Tegum. ant. b in schedula adligata: ,,Decretum Graciani cum apparatu Wartholomei Brixensis", s. XV.; f. 1 scriptura rasa, in media parte: „Can. reg. bibliothecae Claustroneoburgensi sum iure inscriptus 16. Sept. 1656", in margine inferiore: „Decretum Neuburgense", s. XV.; f. 1' in margine sup. : „(R.) Decretum monasterii Newnburgense", s. XV.; f. 2, 259': „Liber sancte Marie virg. in Newenburga claustrali", s. XV.; f. 1 humore laesum et incissum.
1. F. 1—2. (Materia XXXVI causarum.)
Ab initio manca. inc. in XXXIII. causa (per verba): ,,. . . prohibeantur. In ea quoque ostenditur." Expl. : „Suis licite copulari valeant".
2. F. 2—260'. (Decretum Gratiani cum glossis Bartholomaei Avogadro Briziensis.)
Inc. : „Humanum genus duobus regitur naturali videlicet iure". Expl. : „Quod viderit patrem facientem." Partim desunt tituli distinctionum vel causarum, partim aliis manibus recentioribus inscripti sunt.
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus et inter lineas cum significationibus) incipiunt: „J. e. divino". Expliciunt: „Facientem. Sepe solet similis filius esse patri et magistro discipulus." F. 239' arbor consanguinitatis. F. 240 arbor affinitatis.
In marginibus saepe adertationes imidicae s. XIV. — XV. F. 240' script. vacat»
60
— 88—89 —
Bartholomaeus Avogadro Brixiensis, iuris canonici Bononiae, ubi studiis operam dederat, interpres, decreto sua studia magna ex parte dicavit, a. aetatis 84 ab Ezzelino, quod huius usurpationi non faveret, in urbis patriae expugnatione interfectus (1258; sec. alios 1250). Cf. Hurter, 1. c. IV 291; Schulte, Die Glossen zum Dekret Gratians, p. 25; Schulte, Quellen, II. 83 sqq.
88.
Membr. s. XIV.; f. 266; 42 X 25 cm; col. 2; ligat. rec; initiales maiores: fol. 2', 3, 72, 132, 191, 211'; f. a cap. b inscriptio: „1467 m . . . orothee" (Dorothee?); „Can. reg. Clauslro- neoburg. biblioihecae inscriptus 22. May 1656"; adnotationes iuridicae, item f. a cap. b' ct f. ad calc. a. Tegum. post a schedula adligata exhibet registrum titulorum inconpletum. F. 1 exhibet decretalem Bonifatii VIII. de sepulturis. (Clement. Lib. III T. VII C II); f. 17 incissum; f. 1, 135', 139, 211', 243': „Liber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV., f. 266': „Liber monasterii Newnburgensis canonicorum regularium sancte Marie virginis", s. XV.
1. F. 1 et 2 (Registrum titulorum quinque librorum decretalium inconpletum, s. XVI.)
2. F. 2' — 266'. (Decretalium Gregorii IX. cum glossis Bernardi Parmensis de Botone.)
Prologus inc. : „Oregorius episcopus servus servorum dei dilectis filiis etc. Rex pacificus pia miseratione." R. De summa trinitate et fide catholica. Innocentius. Inc. : „Firmiter credimus et simpliciter confitemur". Expl. 1. V. : „Ut pro spiritualibus facere quis homagium compellatur."
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus et inter lineas cum significationibus) incipiunt: „In huius libri principio quinque precipue sunt preno- tanda". Expl. : „De iure inducit, sed de pactis pactiones. Ber. B."
In marginibus saepius adnotationes iuridicae s. XV.
Bernardus Parmensis de Botone (Bottoni) Tancredi discipulus, canonicus Bononiensis sacellanus pontifcius sub Innocentio IV. et Alexandro VI., in negotiis gravibus adhibitus, ad mortem usque (f 1266) cathedram rexit. Collegit ex apparatibus, glossis, summis aliisque scriptis plenum et integrum apparatum ad decretales (ed. Moguntiae 1472; 1473; Romae 1474) et casus longos decretalium. Cf. Hurtcr, 1. c. IV 291; Schulte, Quellen, II. 114.
89.
Membr. s. XIII.; f. 386; 39X24 cm; col. 2; ligat. rec; initiales maiores initiales penitus desiderantur, f. a cap. bb'(inverse ligatum) exhibct fragmentum moralis tractatus; f. a cap. b: „Can. reg. Clauslroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 27. Octob. 1656"; f. 1, 386' „Liber s. M(arie) in Newnburga claustrali", s. XV.; f. 1 in margine inf. adnotationes s. XV.; f. 386' in fine summae: „Explicit compilatio Rozarii", (falso!), s. XV.
F. 1 — 386'. (Huguccionis summa decreti.)
Praef. inc. : „Ad decorem sponse i. e. ecclesie post legem naturalem secuta est Mosaica." Opus inc. : „Humanum genus tractaiurus magister Gratianus de iure
61
— 90—92 —
canonico incipit ab altiori scilicet a iure naturali." F. 113: Pars II. — F. 333: Pars III. Expl. : „Et ab alio dicitur procedere, cum dicitur procedere a filio, quam cum dicitur procedere a patre." Causa XXIII — XXVI partis secundae desunt.
Huguccio (Hugutio, Hugo) Pisanus, Bononiae iuris canonici interpres, Innocentii III. magister, episcopus Fcrrariensis (1190 — 1210). Summa in Gratiani dccretum propter suam prolixitatcm non edita. Cf. Hurter IV 194; Schulte, Quellen I 156 sqq. ; Maassen, Beitrage zur Gesch. d. iur. Lit. d. Mittelalters, Wien 1857 p. 38 sqq.
90.
Chartac. s. XV. ex.; f. 180; 40-5 X 27-3 cm; col. 2, ligat. rec; initiales penitusdesiderantur; f. a cap. b b' (inverse ligatum) exhibet fragmentum ex decretal. Greg. IX. (IV. 2) et notationes iuridicas; f. ad calc. aa': fragmentum hebraicum; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliolhecae iure sum inscriptus 12. Aug. 1656"; f. 2 et 177: „Liber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV. F. 1 exhibet fragm. primi capituli, quod f . 2 totum exhibetur recentiore manu.
F. 2 — 177. (Casus summarii decretalium Gregorii IX.)
Inc. : Quoniam multa decretalium puncta exposicione indigent." Expl. : „De penis sustinemus. Dic. ut supra frequens."
Cf. Schulte, Qucllen II, 492. F. 177'= 180' script. vacant.
91.
Chartac. s. XV. ex.; f. 307; 41 X 28 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1: „Can. reg. Chustro- neoburgensi bibliothecae iure inscriplus 8. Sept. 1656". Tituli decretalium in marginibus superioribus. Tituli et prima verba decretalium in maiore scriptura. Codex ab initio mancus. Codices 91 — 95 eadem manu et eodem modo scripti.
F. 1 — 307'. (Joannis de Imola commentarius in I. lib. decretalium. Tit. I.-IX.)
Proemium inc. per verba: ,,. . . comentatoribus eorundem et modum procedendi"- Opus. R. De summa trinitate et fide catholica.
Inc. : „Quamvis de materia rubrice." Expl. : „Si in privilegiis ecclesie hoc exprimatur non poterit uti palleo." Inferius: „(R.) Et tantum de auctoritate et usu pallei. Sequitur nunc titulusde renunciacione rubrica. Johannes de Ymola doctoretc."
Proemia et priora capitula nostri codicis et editionis Venetianae a. 1505, aliquantum inter se differunt.
Joannes de Iruola Patavii, Ferrariae et Bononiae ius canonicum docuit, fuit celeber interpres iuris canonici. Obiit 1436. Cf. Hurter, 1. c IV 709; Schulte, Quellen II 296 sqq.
92.
Chartac s. XV. ex.; f. 412; 38*5X27 cm; col. 2; ligat. rec; tegum. ante b in schedula adligata: „Secunda pars primi decretalium", s. XV.; f. a cap. bb': fragmentum glossae in
62
— 93—95 —
varios locos s. scripturae; f. ad calc. aa': antiphonarii cum neumis in campo aperto frag- mentum; f. 1 in margine: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliotJiecae iure sum inscriptus 7. Decemb. 1655."
F. 1—412'. (Joannis de Imola commentarius in I. lib. decretalium. Tit. IX-XLIII.)
Inc. : „(R) Continuatur ad preeedencia per hunc modum. Quia ea, que per postulacionem electorum et translacionem." Expl. : ,,A morte vero eterna eripiat nos benedictus deus in secula seculorum. Amen."
93.
Chartac. s. XV. ex.; f. 290; 41*5 X 28*5 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 in margine: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 8. Sept. 1656." Codex in fine mancus.
F. 1 — 290'. (Joannis de Imola commentarius in III. lib. decretalium. Tit. I.-XXVII. cap. III.)
R. De vita et honestate clericorum. Inc. : „Hec rubrica continuatur ad precedencia duobus modis." Commentarius ad ultimam decretalem: „Cum dilectus" (Tit. XXVII. Cap. III.) expl. (per verba): „Super existentia actus faciunt plenam probacionem. Ex."
94.
Chartac. s. XV. ex.; f. 256; 39 X 27 cm; col. 2; ligat. rec; tegum. ante b in schedula adligata: ,,Secunda pars aertii decretalium", s. XV.; f. 1 in margine: „Can. reg. Claustro- neoburgensi bibliothecae iure sum inscriptus 9. Sepi. 1656".
F. 1—256. (Joannis de Imola commentarius in III. lib. Decretalium. Tit. XXVII.-XXX.)
R. De successoribus ab intestato. Inc. : „Viso successioibus ex intestato, quia homines sepe decedunt intestati et dubitatur." Expl. : „Per mansionem infidelium contulerant se ad habitandum Macoriensi civitate etc. Deo gracias."
F. 256' script. vacat.
95.
Chartac s. XV ex. ; f. 359; 40'8 X 28 cm; col. 2; ligat. rec ; f. a cap. b b' (inverse ligatum) ; „Can. reg. Claustroneoburg. iure inscriptus 9. Sept. 1656"; hoc folio et f. ad calc aa' exhibetur dogmatici tractatus fragmentiim s. XIII.
F. 1 — 358'. (Joannis de Imola (?) commentarius in V. libr. decretalium.)
63
— 96 -
Prol. inc. : „Quintum librum decretalium, in quo de criminibus et eorum penis tractatur." Commentarius ad : „Si legimus": „De persona accusatoris" . Expl. : „Quia subditus debet obedire prelato, ad quam obedienciam prepositus nos inducat. Amen."
F. 359 scriptura vacat.
96.
Membr. s. XIV. (1320); f. 164; 40*5 X 25-8 cm; col 2; ligat. rec; f. a cap. bb': fragmentum antiphonarii cum notis in quatuor lineis. rubris; maior pars f. 147 excissa; inter f. 147 et 148 unum fol. excissum. Schulte descripsit hunc codicem in Sitzungsberichte d. phil. hist. Cl. d. k. Akad. d. Wiss. T. LVIL Wien 1867, p. 575 sqq.
1. F. 1—18. R. Incipit (Laurentii de Polonia) memoriale decreti cum remissionibus glossarum.
Inc. : „Pauperior vidua paupercula, que duo bera minuta in gazophylacium domini misit: Marci XII., Lucae XXI., XXIIII. q. 1. odi et proieci, de pen. di. V. c. 1. Ego Laurentius de Polonia scolasticus ecclesie Vratislaviensis, capellanus domini papae et doctor decretorum ad honorem." Expl. : „De summa trinitate firmiter in g. hoc ideo XVIII. q. 1. sic citavi." Inferius: „Explicit memoriale decreti etc."
Hoc opus non editum est. Auctor videtur idem esse, qui memoratur apud Heyne, Dokumentierte Gesch. d. Bist. Breslau I, 1860, p. 343, 601, 1003. — F. 18' script. vacat.
2. F. 19 — 114'. (Martini Poloni tabula decreti.)
Inc. : „Inter alia que ad fidelium Christi." Expl. : „Ad comburendum XXIII. q. 1. § i. ante finem."
In fine (f. 113' — 114') registrum alphabeticum.
In margine versus (s. XV.):
„Qui legilis flores et humi nascencia fraga fugite, o pueri, quia laiet angwis in heroa."
Martinus Polonus cognomento Strepus, Oppaviae natus, Pragae vestem o. praed. induit. Clementis IV. fuit poenitentiarius ac capellanus, quibus 'muniis functus est sub quatuor sequentibus pontificibus. Nicolaus III. eum promovit 1278 ad Gnesnensem primariam Poloniae sedem ; sed dum ecclesiam suam aditurus iter aggreditur, Bononiae [morbo correptus a. ibidem decessit. Celeberrimum eius opus est: Chronicon summorum pontificum atque imperatorum Romanorum. Cf. Hurter IV. 335; Quetif I, 361; Wetzer Wette VII 934. De tabula decreti cf. Schulte, Lehrb. d. K. R. 2. Aufl. p. 72; Stinzing, Gesch. d. pop. jur. Lit. Leipz. 1867, p. 127 sqq.
3. F. 115 — 122. (Constitutio Nicolai III. „Cupientes" cum glossis Joannis Garsias.)
Titul. inc. : „Nicholaus episcopus servus servorum dei ad perpetuam rei memoriam. (R.) De electione et electi potestate." Const. inc. : „Cupientes ecclesiarum vacationibus periculosis occurrere." Hanc constitutionem exhibet Lib. sext. L. 1, T. 6, C. 16. Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus) incipiunt: „In nomine
64
— 96 —
domini. Amen. Casus. Licet ad occurrendum ecclesiarum vacationibus." Expl. ultima glossa ad: ,,Equitas canonicaii: ,,Hanc equitatem colliqes per iura allegata in glosa proxima. Garsias."
In marginibus manu recentiore adnotationes.
Joannes Garsias Hispanus, a. 1277 Bononiae decretorum doctor, a. 1279 pro Aegidio Fusoarario in universitate docuit, a. 1280 de decreto docuit, primus mercedem pro praelectionibus accepit.
Cf. Schulte, Quellen, II 160 sqq. (noster codex memoratur), et Sitzungsber. T. LV. 719; T. LVII H. III 616; Wetzer Welte K. L. VI 1676.
4. F. 122'. (Constitutio Nicolai III. „Quia leges" sine glossis.)
Inc. : Nicolaus ad perpetuam rei memoriam. Quia leges et constitutiones in sui promulgatione sic regulant.ii Expl. : „Datum Rome aput s. Petrum non. jebr. pontificatus nostri anno tercio.ii
Cf. Schulte, Sitzungsber. T. LV 719 et T. LVII 616.
5. F. 123—134'. R. Incipiunt constituciones nove domini Innocentii quarti (cum glossis Joannis Garsias).
Bulla inc. : „Innocentius IV. in concilio Lugdunensi. Innocentius episcopus servus servorum dei dilectis filiis universitati magistror. et scholar. Bononiae commorantibus salutem et ap. b. Cum nuper in concilio Lugdunensi quasdam conslitutiones"
Glossae (in scriptura rainore in quatuor marginibus) incipiunt: „Cum in multis infinitas. Non quia infinitas in multis iuris." Ultima glossa ad „In nomine dominiii expl. : „Suis constitutionibus tam in iuditiis, quam in scolis. Garsias.11'
In marginibus et inter lineas nonnullae adnotationes s. XV.
Schulte hoc opus descripsit in Sitzungsber. T. LVII 614 sqq. et T. LV 763 sqq.
6. F. 135 — 146. R. Incipiunt constituciones novissime domini Gregorii decimi (cum glossis Joannis Garsias.)
Bulla inc. : Gregorius episcopus servus servorum dei dilectis filiis et universitati magistrorum et scholar. Bononiae salutem et ap. b. Cum nuper in generali con- cilio Lugdunensi et post quasdam constitutiones.il Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus) incipiunt: „Gregorius etc. Gregorius vigilans interpretatur.ii Ultima glossa ad „Nisi per se" expl. : „Sunt excomunicandi XXIII. q. ult. pessi- mam.ii In fine: „Explicit apparatus decretalium novissimarum domini Gregorii editus per magistrum Garsiam.ii
In marginibus et inter lineas nonnullae adnotationes <=<. XV.
Cf. Schulte, Sitzungsber. T. LVII 616 et T. LV 717 sqq., 775 sqq. — F. 146' et 147: adnotationes iuridicae s. XV.
7. F. 148 — 164'. (Guilelmi de Mandagoto libellus super electione facienda et eius processibus ordinandis cum glossis.)
Hic libellus ab initio mancus incipit (per verba): „Modo eligatur, in quem maior et sanior pars consensit.ii Expl. : „Sapientia et gratiarum actio honor virtus
Pfeiffo r, CataL cod. 65 5
— 97 —
et fortitudo in secula seculorum. Amen." In fine: R. „Explicit libellus electionis editus a magistro Guillelmo de Mandagoto, archidiacono Nemansensi."
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus) incipiunt (per verba): „Est § iste. uni. ita quod hoc exprimat dicendo." Ultima glossa ad „Emanare" expl. : „Cum eis eterne salutis premia consequi mereamur ipso prestante, qui est benedictus etc." F. 164 in fine glossarum: „Anno domini millesimo CCCXX die sabati XXVI0 iullii completus fuit hic liber." In fine glossarum saepius: „Dominus Accursius doctor summus summorum ac."
Guilelmus de Mandagoto (Mandagozzo, Mandagout etc.) natione Gallus, patria Sebennaa, Bononiae sub Berengario Fredol iuri canonico operam dedit illudque et docuit. Iuvenis factus est canonicus Nemausiensis, dein archidiaconus, mox capellanus pontificius et ecclesiae Tolosanae praepositus; a Bonifacio VIII. ecclesiae metropolitanae Ebredunensi (1295), a Clemente V. a. 1311 Aguensi praefectus, demum a. 1312 purpura honoratus fuit. | 1321. Libellus super electione facienda editus Parisis 1506 etl523, Coloniae 1573. Cf. Hurter IV 416; Schulte, Quellen II 183 sqq. et Sitzungsber. T. LVII 576 sqq.
97.
Membr. s. XV. (1427—1429), f. 397; 42-5X3L2cm; col. 2; ligat. rec; f. 1, 93', 182', 258', 299' litterae initiales deauratae cum ornamentis; in prima initiali elegantissime picta imago Gregorii IX., f. a cap. b: fragmentum calendarii, in margine: „Can. reg. Claustroneo- burgensi bibliofheeae iure inscripius 22. May 1656"; f. 395' in margine: „Liber sancle Marie in Newnburga", s. XV.
F. 1 — 395'. (Henrici de Secusia Hostiensis summa super titulis decretalium.)
Inc. : „Alpha et o unum in essencia et trinum in personis, a quo omnes legislatores pendere iubentur." Expl. : „Pro summe summo sit regi gloria summo.11 In fine: „(R.) Explicit summa super decretalibus compilata per archiepiscopum Ebredu- nensem, que scripta est per Petrum de Lebeta et inchoata est tempore egregii doctoris Johannis de Pertoldsdorff anno domini XXVII0 canonici monasterii Newnburgensis claustralis et plebani ecclesiae sancti Martini, eo mortuo completa est per venerabilem dominum dominum Georium (Mustinger) prepositum eiusdem monasterii anno XXIX°, pro qua deus gloriosus cum matre sua gloriosa sit benedictus in secula seculorum. Amen."
F. 396, 397 script. vacant.
Henricus de Secusia (Susa, dioec. Taurinensis oppido) Bononiae studiis operam dedit et utriusque doctor creatus ius canonicum docuit, forte Bononiae et in Anglia, certo Parisiis. Ex Sistaricensi (Sisteron) episcopo (1244) factus est archiepiscopus Embredunensis (1250), demum (1261) ab Urbano IV. cardinalis et episcopus Ostiensis, unde cognominatur Ostiensis seu Hostiensis. Magna fuit eius auctoritas apud Innocentium IV. huiusque successorea.
66
— 98—99 —
f 1271. Composuit etiam lecturam in decretales Gregorii IX. Eius summa primum edita Romae 1470, Ratisbonae 1480, Augustae Vindel. 1477, Venetiis 1490 et 1505. Cf. Hurter IV 289 sqq.; Schulte, Quellen, II 123 sqq.; Wetzer Welte V 1721.
98.
Membr. s. XIV.; f. 264; 42#5 X 25*5 cm; col. 2; ligat. rec; quatuor litterae initiales deauratae imaginibus illustratae (f. 3: ss. trinitas, f. 70: processus canonicus litigiosus; f. 127: sacerdos celebrans, clerum repraesentans; f. 187': benedictio nuptialis; f. 208: processus canonicus criminalis); f. a cap. b adnotatio: „Anno domini M° CCC™> sexagesimo sexto septima die mensis novembris dominus Johannes de Pergaw canonicus Pataviensis, decretorum doctor, apud sarictum Stephanum Wyenne incepit legere decretales" et aliae adnotationes ; f. a cap. c: copia legitimationis Joannis nati Petri per Punicum, filium Francisci de Luca, imperialis aulae comitem a. 1361; tegum ant. b in schedula adligata adnotationes et: „Can. reg. Claustro- neoburgensi bibliothecae iure inscriptus 27. Ociob. '1656"; f. 1, 139, 264': „Liber sancte Marie virginis in Newnburga claustrali" s. XV. Inter fol. 137 et fol. 139 unum folium excissum a verbis cap. VT. : „Quibusdam super hoc exsecutoribus" usque ad verba cap. X. : „Non esse firmam institucionemu. F. 264 scriptura humore laesa. Codex a Schulte, Sitzungsber. LVII 577 memoratur.
1. F. 1. (Registium titulorum quinque librorum decretalium.)
In margine adnotatio: „Anno nativitatis domini nostri Jesu Christi Mmn CCCmo sexagesimo quinto vicesimo secundo die mensis septembris licenciatus est in iure canonicorum nobilis ac generosus vir dominus Johannes de Pergaw approbatusque publice per omnes doctores utriusque iuris tam canonici quam civilis Padwe et hoc fuit in die beati Mauricy militis athelele Christi."
F. 2 script. vacat.
2. F. 2—264'. (Decretalium Gregorii IX. libri V cum glossa or- dinaria Bernardi Parmensis de Botone.)
Prologus inc. : „[GregoriusJ episcopus servus servorum dei dilectis filiis etc. Rex pacificus pia miseratione." Lib. I. Decretal. R. De summa trinitate et fide catholica. Innocencius. Inc. : „Firmiter credimus et simpliciter confitemur.ii Expl. 1. V.: „Ut pro spiritualibus facere quis homagium compellatur." Deinde: (R.) „Explicit liber quintus. Libro finito referamus graciam Christo. Amen.ii
In fine versus: „Qui scripsit et qui legit hunc librum,
Anime eorum portentur in paradisum. Amen."
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus et inter lineas cum significationibus) incipiunt: „Gregorius. In huius modi libri principio quinque precipue sunt prenotanda." Expl. : „De iure inducit, sed de pactis pactiones. Ber.ii
In marginibus adnotationes iuridicae manibus recentioribus s. XVI. Cf. cod. 88.
99.
Membr. s. XIV.; f. 276; 46 X 28 cm; col. 2; ligat. rec. ; quatuor litterae maiores deauratae imaginibus illustratae (f. 1': Gregorius IX., tanquam legislator, f. 2: Christus in throno sedens,
67 5«
— 100—101 —
apostolis manus imponens, f. 74: processus canonicus litigiosus, f. 139: sacerdos celebrans, clerum repraesentans, f. 202': benedictio nuptialis, f. 224': processus canonicus criminalis) et multae imagines minores deauratae; tegum. ant. b in schedula adligata: „Decretales cum apparatu", in schedula adligata et f. a cap b adnotationes iuridicae; f. 1: „Libri decretales Gregorii papae cum glossa", s. XVII.; „Can. rerj. Clauslrotievburgensi bibliothecae iure inscriptus 22. May 1656"; f. 1' et 276: „Liber sancie Marie in Newnburya claustraliu, s. XV. Codex pulcherrimus a Schulte, Sitzungsber. LVII 577, memoratur.
F. 1—276. (Decretalium Gregorii IX. libri V cum glossa ordi- naria Bernardi Parmensis de Botone.)
Prologus inc. : „Gregorius episcopus servus servorum dei dileclis filiis etc. Rex pacificus pia miseratione." Lib. I. Decretal. inc. : „De summa trinitate et fide catholica. Innocentius. Firmiter credimus et simpliciter confitemur.11 Expl. 1. V. : „Ut pro spiritualibus facere quis homagium compellatur." In fine: „Explicit liber quintus testus decretalium. Et est finis. Deo gracias."
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus et inter lineas cum significationibus) incipiunt: „Gregorius. In huius libri principio quinque precipue sunt prenotanda." Expl. : „De facto vel de iure inducit. Sed de pactis pactiones. B."
In marginibus et inter lineas adnotationes iuridicae manibus recentioribus, s. XV. Cf. cod. 88 et 98.
100.
Membr. s. XIV.; f. 242; 39*4 X 25-6 cm; col. 2; ligat. rec; initiales maiores cum orna- mentis: fol. 1, 86, 150', 197', 206'; f. a cap. b probationes pennae et adnotatio; f. 1: „Can. rey. Claustroneoburg. bibliothecae sum inscriptus 12. May 1656"; i. 1, 91, 242: „Ldber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV. Codex memoratur aSchulte: QuellenII92, Sitzungsber. LVII 577.
F. 1—242. (Innocentii papae IV. apparatus in quinque libros decretalium.)
Prologus inc. : R. „Incipit primus liber. — Legitur in Ezechiele venter tuus commedet te et viscera tua complebuntur." Commentarius inc. : „Gregorius episcopus servus servorum dei etc. Rex pacificus etc. (R.) De summa trinitate et fide catholica. — Firmiter credimus etc. De fide teneas, quia est quedam fidei mensura." Expl. : „Ut. no. s. de consue. in prin."
De auctore cf. Hurter IV 287 sqq., Schulte, Quellen II, 91 sqq., Wetzer-Welte VI 742 sqq. Apparatus editus: Argentorati 1477, Venetiis 1481; 1491 et postea saepius.
101.
Membr. s. XIII.; f. 102; 403 X 24 cm; col. 2; ligat. antiqualign. restaur.; litterae initiales penitus desiderantur. F. 1: „Can. rey. CJaustroneobury bibliothecae inscriptus 11. Sept. 1656"; i. 2, 57, 102': „Liber sancte Marie in Newnburga claustrali" , s. XV. Inter fol. 30 et 31, 41
68
— 102—103 —
et 42, 52 et 53, 92 et 93 plura folia excissa; f. 1 humore laesum et incissum; margines inf. f. 25 et 80 abscissae; margines inf. omnium foliorum tineis corrosae. Codex (in fine mancus) memoratur a Schulte, Sitzungsber. LVII 577.
F. 1 — 102'. (Decretum Gratiani cum glossis Bartholomaei Avo- gadro Brixiensis.)
Inc. : R. „Incipit concordancia discordancium canonum ac primum de iure
constitutionis et nature humane. [HJumanum genus."
F. 30' expl. : „Quia nunquam nos dominus." (P. I, D. XLIV, c. 7.) F. 31 inc. : „[Con]tempto viro adulterii rea." (P. II, C. II, Q. V, c. 21.) F. 41' expl. : „Nec testes esse possunt." (P. II, C. III, Q. V, c. 9 tit.) F. 42 inc. : „Accusari non carnales a spiritualibus." (P. II, C. VI, Q. 1, c. 11.) F. 52' expl. : „Presumptionis videatur improbatum non offficium]." (P. II,
C. IX, Q. III, c. 21.)
F. 53 inc. : „Dignus eris qui non nummos." (P. II, C. XVII, Q. I, c. 1.) F. 92' expl. : „Quicumque igitur scripfturam]." (P. II, C. XXIV, Q. III, c. 27.) F. 93 inc. : „Error conditionis quando putatur." (P. II, C. XXIX, Q. I, c. 1.) F. 112' expl. : ,,Quis non intactam desideret, intactam que[ris]." (P. II, C.
XXXII, Q. VI, c. 2.)
Glossae (in scriptura minore in quatuor marginibus cum significationibus)
incipiunt : „Tractaturus Gratianus de iure canonico."
In marginibus adnotationes iuridicae s. XVI. — Cf. cod. 87.
102.
Membr. s. XIII.; f. 99; 4r5X25"2 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales penitus desi- derantur. F. a cap. b: ,,Can. reg. Claustronedburg. bibliothecae iure inscriptus 28. Oct. 1656", margines huius folii abscissae; f. 47, 99': „Liber sancte Marie virginis in Neumburga", s. XV. Codex (ab initio mancus) memoratur a Schulte, Sitzungsber. LVII 577.
F. 1—99'. (Goffredi de Trano summa super rubricis decretalium incompl.)
Commentarius inc. (per verba): ,,. . . dicit, sed hoc verbum est secundo loco." (Ad L. I, T. XXVII, de officio custodis.) Expl. : „Et propterea malui repeti, quam deesse."
Deinde versus: „Gracia sit Christo,
De autem munere sislo".
De Goffredo (Galfredo) de Trano, capellano Gregorii IX., cf. Schulte, Gesch. d. Quellen, II 88 sq.
103.
Chartac. s. XV.; f. 95; 41-5 X 28*4 cm; col. 2; ligat. antiqua lign. restaur. ; f. 49 littera initialis desideratur; f. 1: „Sum ex libris can. reg. Claustroneoburgensis bibliothecae 1. Sepl. 1656",
69
— 104—105 —
margo sup. huius folii abscissa; f. 93 incissum; f. ad calc. aa' et in marginibus adnota- tiones iuridicae.
1. F. 1 — 43'. (Justiniani institutiones.)
Inc. : R. „ln nomine domini nostri Jesu Christi imperator cesar Flavius Justinianus, Alamannicus Gothicus, Francicus,Germannicus, Anticus, Alannicus, Afri- canus, Pius et felix, inclitus, victor ac triumphator nunc cupidus legum iuventuti. Rubrica. Imperatoriam magestatem.ii Expl. : ,,Seu pandectarum libris deo pro- picio adventura est.ii
2. F. 43' — 44. (Registrum rubricarum quatuor librorum recentiore manu, s.XV.) P. 44' — 48' script. vacant.
3. F. 49—96'. R. Incipit sextus liber decretalium domini Boni- facii papae octavi.
Inc. : „[B]onifacius episcopus servus servorum dei etc. Sacrosancte Romane ecclesie.ii Expl. : „Contra legis nititur voluntatem. Idem Bonifacius papa octavus.ii
104.
Chartac. s. XV.; f. 277; 41 X 29 cm; col. 2; ligat. antiqua lign.; f. 1 imago Gregorii IX in throno, tanquam legislator in initiale cum ornamentis, praeterea multae litterae initiales rubris, viridibus, caeruleis, flavis coloribus pictae. F. 1 et272: „Liber sancie Marie in Newnburga clauslrali", s. XV; in marginibus nonnullae adnotationes recentioribus manibus inscriptae. Hic codex et sequentes usque ad c. 108 a. 1419 — 1423 comparati sunt una cum cod. 100 pro 50 fl.; cf. Cernik; Schrift- u. Buchwesen, o. c. 139 et 144.
F. 1 — 272. Inc. : Jeronymus hortatur in prologo libri regum.ii Expl. : „Visio sit in patria Amen.il Deinde inferius: R „Explicit novella domini Jo- (annis) An(dree) super primo libro decretalium et finitus est iste liber in sequenti die protenus festum Symonis et Jude. Amen.1,1,
F. 272' — 277' script. vacant.
Joannes Andreae Mugelli in Etruria vel probabilius Bononiae natus c. 1270. Bononiae studiis operam dedit, iure canonico sub celebri Guidone de Baysio maxime delectatus. Iuris canonici interpretem egit primum Bononiae, deinde transiit Patavium, rediit a. 1309 Bononiam atque inde ad mortem usque cathedram rexit. Peste correptus decessit a. 1348. Cf. Hurter IV 489 sqq.; Schulte, Quellen, II 205 sqq. (codex noster non memoratur); Wetzer Welte VI 1600 sqq.
105.
Chartac. (f. a cap. bb' membr.) s. XV.; f. 241; 41 X 29 cm; col. 2; ligat. rec; multae litterae initiales rubris, viridibus, caeruleis, flavis coloribus pictae. F. 1 : „Can. reg. Claustro- neoburg. bibliothecae inscriptus 12. Aug. 1656", in margine inf. et. f. 241': „Liber sancle Marie in Newnburga claustrali", s. XV. ; in marginibus adnotationes recentioribus manibus inscriptae.
70
— 106—108 —
F. 1 — 241'. Inc. : „Expeditis preparatoriis iudiciorum." Expl. : „Ipse dei filius sue matri devotis participare dignetur. Amen." Deinde inferis: ..Explicit novella domini Johannis Andree super secundo libro decretalium.
Nota. Finitus est iste liber anno domini M . . ." (reliqua rasa sunt).
106.
Chartac (f. a. cap. bb' membr.) s. XV. (1423); f. 300; 40'9 X 29 cm; col. 2; ligat. rec; multae litterae initiales rubris, viridibus, caeruleis, flavis coloribus pictae. F. 1, 36, 145, 234, 300: „Liber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV., f. 36 et 234 in margine: ,,1423"; in marginibus adnotationes recentioribus manibus inscriptae.
1. F. 1 — 233'. Inc. : „Finito tractatu iudiciorum, a quibus clerici." Expl. : ,,Hoc satis sit, manifestum stemus littere JofannisJ Andree etc." Deinde inferius: R. „Explicit liber tercius novelle super decretales domini Joannis Andree."
2. F. 234 — 300. Inc. : ,,Postquam satis tractavimus ea, que spectant." Expl. : „Non est, quid Aristotiles, sed quid apostolus doceat etc." Deinde inferius: E. „Explicit liber quartus novelle super decretal. domini Johannis Andree."
In margine: R. „Hanczell" (nomen scriptoris?).
107.
Chartac. (f. a cap. bb' membr.) s. XV.; f. 185; 41 X 29 cm; col. 2; ligat. rec; multae litterae initiales rubris, viridibus, caeruleis, flavis coloribus pictae. F. a cap. b: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 7.Sept. 1656"; f. 1, 85, 157': „Liber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV. ; in marginibus adnotationes recentioribus manibus inscriptae.
F. 1 — 157'. (Joannis Andreae novella in librum V. decretalium Gregorii IX.)
Inc. : „Proxime tractavimus de accusacione matrimonii." Expl.: „Ut in epi- stola ad Marcellam VIII. scribit ipse Jeronimus."
158 — 185' script. vacant.
108.
Chartac (f. a cap. bb' membr.) s. XV., f. 254, 41 X 29 cm; col. 2; ligat. rec; multae litterae initiales rubrac F. a cap. cc': fragmentum commentarii decretalium (L. V, T. I, cap. 1 — 4). F. 1, 128, 254: „Liber sancte Marie in Neumburga claustrali", s. XV.; in marginibus adnotationes recentioribus manibus inscriptae.
71
— 109—110 —
F. 1 — 254. (Joannis Andreae novella in librum VI. decretalium Bonifacii VIII.)
lnc. : „Cum eram parvulus, loquebar ut parvulus." Expl. : „Super hiis in tercia glossa, hoc dicit Jo(annes) An(dreas) decretalium doctor.il Deinde versus:
,,Structure, vestes, convivia sunt quasi pestes,
Hcc tria gaudentes faciunt miseros et egentes."
109.
Chartac. (f. a cap. bb' et f. ad calc. aa' membr.) s. XV.; f. 494; 40-5 X 28 cm; col. 2; ligat. rec. ; multae litterae initiales rubris, caeruleis, viridibus coloribus pictae, maiores: fol. 1, 97, 177, 182, 186', 193, 204, 208', 212', 219', 236, 255', 261', 267', 275, 301, 308', 314, 316, 319', 322, 334, 357, 368, 372', 379, 390, 393', 395', 400, 402' 414', 417', 448', 450, 455', 456', 464, 477, 486, 492. F. a cap. bb' et f. ad calc. aa': fragmentum libelli Bertholdi episcopi Frisingensis ad episcopum Ratisbonensem et ad abbatem monasterii Scotorum infra muros Ratisbonae (a. 1495). F. 1: ,,Can. reg. Clauslroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 8. Sept. 1656"; f. 1, 238, 494: „Liber sancte Marie in Newnburgaclaustrali", s.XV. Codex noster memo- ratur a Schulte, Sitzungsber. LVII. 577.
F. 1 — 494. R. Incipit lectura super decretum reverendissimi doctoris Lau(rentii) de Finu.
Inc. : „Ad evidenciam premitto." Expl. : „Exponit litteram, ut cessat obiecto." Inferius ad calcem: „Bominus Laurencius de Pinu doctor decretalium compilavit istam lecturum decreti ad honorem tocius universitatis Bononiensis. Laus deo. Pax vivis. Requiem eternam defunctis. Amen. Dignus est operarius mercede sua, ut Mathei decimo et de sepulturis c. 1. circa medium etc. Laudetur deus in eternum et ultra.u
Laurentius de Pinu e nobili familia Bononiensi, decretalium professor suo tempore celeber ab a. 1365 usque ad mortem a. 1397. Cf. Hurter IV 584; Schulte, Quellen II 263.
110.
Membr. s. XIV in.; f. 150; 40 X 24-4 cm; col. 2; ligat. rec; multae litterae initiales rubrae et caeruleae. F. a cap. bb': fragmentum excerptorum s. scripturae (ex lib. Genes. etExod.), s. IX.; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliolhecae iure inscriptus 2. Juny 1656"; f. 1, 62, f. ad calc. a: „IAber s. Marie in Newnburga claustrali", s. XV. Margo f. ad calc. a abscissus, fol. ultima tineis corros. Cod. memoratur a Schulte, Sitzungsber. LVII, 577, 578.
F. 1 — 150'. (Princivalli Mediolanensis glossae ad decretum.)
Inc. : „Bone rei dare consultum et presens habere vite subsidium . . . ideo ego magister P. Mediolanensis canonicus Modociensis doctor decretorum Padue regens
72
— 111—112 —
ad salarium in decretis volens huic defectui occurrere in decretum Gratiani." Expl. : „Et scit a patre et filio et loquitur hominibus."
In fine: „Erudimini, qui iudicatis terram et hoc opus alacri studio
percipite, quo omnis defectus seu inpotentia studendi effugatur."
Hoc opus non editum est.
Princivallus Mediolanensis, canonicus Modoiciensis et textualista maximus, ut dicitur a Diplovataccio, docuit cca 1260 in Padua. Cf. Schulte II 135 — 137, qui hunc et sequentem codicem memorat.
111.
Membr. s. XIV.; f. 129; 40 X 24-4 cm; col. 2; ligat. rec. litterae initiales penitus desi- derantur. F. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi biblioihecae iure inscripius 9. Sept. 1656"; f. 1, 73, 129': „Liber sancte Marie in Newnburga clausirali", s. XV; Folia ultima tineis corrosa.
F. 1 — 129'.
Inc. : „[B]one rei dare consultum et presens vite habetur subsidium . . . ideo ego magister P. Mediolanensis canonicus Medicciensis doctor decretorum Padue regens ad salarium in decretis volens huic defectui occurrere." Expl. : „Et scit a patre et filio et loquitur hominibus. (R.) Explicit lectura (ad decretum) ma- gistri Percifallius (recte: Princivalli Mediolanensis).
F. 52' script. vacat.
In fine: „Erudimini, qui iudicatis terram et hoc opus alacri studio
percipite, quo omnis defectus seu inpotentia studendi effugalur." Alia recentiore manu s. XIV.:
„Fini(o libro sit Jaus et gloria Christo.
Ave Maria gratia . . , . Amen." Cf. cod. 110.
112.
Chartac. s. XV. in.; f. 248; 43 X 285 cm; col. 2; ligat. antiqua restaur.; multae litterae initiales caeruleae et rubrae. F. 1 : „Can. reg. Claustroneoburg. bibliothecae iure inscriptus 9. Sept. 1656". F. 248': „Emi hec Consilia F(rederici) de Senis Bononie pro III duc, item Repet(itiones) Clem. Contra etc. Langfranck pro II duc. anno etc. LXX . . . secundo octobris. Jo- (annes) Trester." In marginibus adnotationes recentioribus manibus. Marginibus infimis ultimorum foliorum scidulae chartaceae adglutinatae sunt. Folia ultima tineis corrosa.
1. F. 1—60'. (Lanfranci de Oriano repetitiones super c. „Quo- niam contra" de probationibus, Clem. „Saepe" de verb. signif., Clem. „Dispendiosumu de iud., c. „Raynaldus" de testam., rubr. de „causa possess. et propr.", 1. „centurio" de vulg. et pup. subst.)
Inc. : „Quoniam contra falsam. Hec decretalis est famosa.li. Expl. : ,,Quod optime probatur in d. § illud procul dubio etc. Laus deo omnipotenti etc."
73
— 113 —
Lanfrancus de Oriano, Brixianus, discipulus Petri de Besuntio, profcssor Patavinus (f 1488). Cf. Hurter: IV 894; Schulte, Quellen II 392; Fabricius Mansi IV 241. F. 61—62' script. vacant.
2. F. 63—68'. R. Hec eat tabula super disputationibus questio- nibus et consiliis domini Friderici de Senis per titulos decretalium.
F. 69 — 70' scriptura vacant.
3. F. 71] — 248. Inc. : ,,In nomine domini nostri Jesu Christi, nomine eius matris sanctissime Marie virginis gloriose, suffragiis invocatis. Incipiunt questio- nes disputate, consilia reddita, consultaciones." Expl. : „Et talis [est velutj here- ticus puniendus, ut in Clem. ex fgravij de usuris." In fine: R. ..Expliciunt consilia, dispu|tationes| et questiones ezimii decretorum do|ctoris| domini Frederici de Senis, cufiusj anima requiescat in pace. Amen. Deo gracias.u
Fredericus Petruccius de Senis, iuris professor tam Senis quam Perusii a. 1343, cuius opus disputationes etc, edit. Romae, 1472, Venetiis 1498 et postea saepius, a canonistis posteris plurimum adhibitum et allegatum est. Cf. Hurter, IV 498, Schulte, Quellen II 237, 238.
113.
Chartac. (f. a cap. bb', f. ad calc. aa' membr.) s. XV. (1421); f. 374; 40-3 X 28 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales rubrae et caeruleae, maiores: f. 1, 338', 348'. F. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliolhecae iure inscriptus 13. Sept. 1656"; f 1, 1', 191, 373: „biber s. Marie in Neumburga claustrali", s. XV. Hic et quatuor sequentes codices ab eodem librario scripti sunt, qui se nominat in cod. 114 et 116. Cf. cod. 97.
F. 1 — 373. (Francisci de Zabarellis commentarium in I. lib. decretalium.)
Prologus inc. : „Rei publice consulere, quanto amplius." Opus inc. : „Gregorius. Primo divido librum, primo enim ponit prohemium." Expl. : „In dubiis et supra. q. VI. etc. laus. Sequitur de supplenda negligencia prelatorum. Rubrica. Franc. de Zabarellis.ii
F. 373' — 374' script. vacant.
Franciscus de Zabarellis (Zabarella), patria Patavinus, natus c a. 1339. Studiis operam dedit Bononiae sub magistro inprimis Joanne de Lignano. Docuit Florentiae, postea Patavii cum plausu ius canonicum. In cathedrali ecclesia archipresbyteratus honore insignitus et defuncto episcopo Patavino canonici cunctis votis illum unum optabant, verum ipse oblatam dignitatem refugiebat. Joannes XXIII. eum nominavit episcopum Florentinum (1410), anno sequenti cardinalem. Multos labores pro congregando concilio Constantiensi suscepit, in quo pro absente Joanne XXIII. vices gessit, parumque abfuit a consequenda tiara. Constantiae mortuus est a. 1417. Eius commentaria in quinque 11. decretalium edit. Venetiis 1622. Cf. Hurter IV. 635; Schulte, Quellen II 284 sqq.; Wetzer Welte XII 1485.
74
— 114—115 — 114.
Cbartac. (f. ad calc. bb' memb.) s. XV. (1421); f. 515; 40-2 X 28 cm; col 2; ligat. rec; initiales maiores: f. 1, 98', 103, 133'. A folio 136' usque ad finem initiales penitus desiderantur. F. 1, 312, 514': „Liber sancte Marie in Newnburga cluustrali", s. XVI.
R 1 — 514'. R. Commentarium domini Francisci Zabarelli de Padua iuris utriusque doctoris super tercio libro decretalium. In-
cipit feliciter. Amen.
Prologus inc. : „Continuacio sumi potest per ea." Opus inc. : „Ut layci. layci prope altare vel in choro dum divina celebrantur." Expl. : „Quam nobis elargiri dignetur idem ipse deus omnipotens, qui trinus et unus vivit in secula benedictus Amen. Laus individue trinitati." In fine: „Explicit lectura tercii libri decre- talium excellentissimi utriusque iuris doctoris domini Francisci de Zabarellis de Padua in orbe famosissimi monarce miseracione divina sanctorum Cosme et Damiani, sacrosancte Romane ecclesie dyaconi cardinalis Florentini dignissimi. Scripta et finita Padue per me Clementem Woyczigisdorff de Legnicz clericum Wratislaviensis dyocesis millesimo CCCCXXI die vero penultima mensis maii. Et presentem hanc lecturam scripsi et finivi sub expensis egregii ac religiosi viri domini Johannis de Perichtoltsdorf iuris canonici doctoris necnon canonici ecclesie Newnburgensis. Amen."
F. 515 et 515' script. vacant. De studiis Joannis de Perchtoldsdorf cf. Cernik, Schrift- u. Buchwesen o. c. 104, 105, 107, 108.
115.
Chartac. (f. a cap. bb' et f. ad calc. aa' memb.) s. XV. (1421); f. 190; 40*5 X 28-4 cm; col. 2; ligat. rec. ; litterae initiales rubrae et caeruleae. F. 1: .,Can. reg. Claustroneoburgensi bibliolhecae iure inscriptus 3. Sept. 1656'% f. 1, 81, 182': „Liber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV.
F. 1 — 182'. Prol. inc. : [HJuius libri continuacio ad precedentes colligitur.11- Opus inc. : „De Francia. Matrimonium consensu contrahitur." Expl. : „Ut hanc ipsam castitatem ceterasque virtutes assequamur atque secundum eas nostra omnia dirigamus ita, ut functi mortali vita vitam eternam consequi mereamur. Amen. Laus individue trinitati etc." In fine: R. ..Explicit commentum libri quarti decretalium secundum ezcellentissimum iuris utriusque interpretem Franciscum de Zabarellis. Idem dominus Fran(ciscus) de Zaba(rellis) correxit hoc commentum et conplevit 1416, XVI. decembris etc, cuius anima requiescat in pace."
F. 183 — 190' script. vacant.
75
— 116—118 — 116.
Chartac. (f. a cap. b b', f. ad calc. aa' membr.) s. XV. (1422); f. 232; 45 X 31 cm; col. 2; ligat. rec. ; litterae initiales rubrae et caeruleae. F. 1: „Can. reg. Clauslroneoburgensi bibliolhecae inscripius 3. Sept. 1656", f. 1, 148, 156, 232': „biber sancie Marie in Newnburga claustrali", s. XV. Sumptus scripturae et illuminaturae fuerunt 13 tal. 10 sol. 17 fl.; cf. Cernik, Schrift- u. Buchwesen, o. c. 105.
F. 1 — 231'. Prol. inc. : „Liber iste continuacio ad precedentes." Opus inc: ,,Si legittimus. Breve sed per alia verba hoc dicit." Expl. : „Atque ita vitam nostram corrigamus, ut sua gracia preventi cum lumine bonorum operum possimus ad eternam gloriam, que est deus ipse, qui lumen est luminum, pervenire. Laus individue trinitati. Amen." In fine: E. ,,Explicit lectura quinti libri de- cretalium excellentissimi utriusque iuris doctoris domini Francisci de Zabarellis de Padua in orbe famosissimi monarce, miseratione divina sanctorum Cosme et Damiani sacrosancte Romane ecclesie dyaconi cardinalis Florentini dignissimi. Scripta et finita Wienne per me Clementem Woyczigisdorff de Legnicz Wratislaviensis diocesis clericum. Et hanc presentem scripsi lecturam et finivi sub expensis egregii ac religiosi viri domini Johannis de Perichtolsdorff iuris canonici doctoris necnon canonici ecclesie Newnburgensis anno domini millesimo CCCCXXII die vero septima mensis octobris."
F. 232 et 232' script. vacant.
117.
Chartac. (f. a cap. bb', f. ad calc. aa' membr.) s. XV. (1426); f. 374; 40'5 X 28-5 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales rubrae et caeruleae. F. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae 3. Sept. 1656"; f. 1, 214', 373: „Liber sancte Marie in Neumburga claustrali", s. XV.
F. 1 — 373. Inc. : „Novum etc. Nichil esse." Expl. : „Ut fructus afferat
uberes . . . ad laudem individue trinitatis. Amen. 1402, 23.iulii." In fine: K.
Ezplicit lectura eximii doctoris domini Francisci de Zabrellis
super Clementinas. Anno domini millesimo CCCC vicesimo sexto in die
Cecilie virginis etc."
Edit. Romae 1477.
F. 374 et 374' scriptura vacant.
118.
Chartac. s XV.; f. 322; 40*5X28 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales rubrae et caeruleae. F. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscripius 8. Sept. 1656."
F. 1 — 319. (Lectura magistri Joannis Polczmacher in librum II. decretalium tit. XXII.— XXX.)
76
— 119 —
Inc. : „Continuata est ista rubrica." Exp]. : „Beati Andree apostoli ac egregie virginis et martyris Katharine omnibus nobis largiatur benedictus deus, ad cuius laudem explicit liber iste. Deo gracias."
F. 319 — 322' script. vacant.
Bibliotheca Palat. Vindob. asservat ab eodem auctore lecturarn in librum IV. decretalium (N. 5103), bibliotheca monasterii B. M. V. ad Scotos Vindob. in librum V (N. 163).
Joh. Polczmacher fuit professor, decanus (1436, 1439, 1441, 1442, 1447) facultatis iuridicae et rector (1438) universitatis Viennensis nec non praepositus ecclesiae Brunensis ads. Petrum. Cf. Schulte, Quellen II 301; Aschbach 582, 589—591, 611.
119.
Membr. s. XIII. ; f. 260; 37 X 2P7 cm; col. 2; ligat. rec; initiales rubrae et caeruleae. F. a cap. b' (laeso et incisso): „Sum ex libris can. reg. Clausironeoburg. bibliothecae 22. Aug. 1656"; f. 4, 105, 260: „Liber sancte Marie in Neumburga claustrali", s. XV. f. a cap. cc': moralis tractatus fragmentum. F 260 ad calcem: ..Summa Azonis per reverendum in Christo patrem dominum Georgium monasterii Neuburgensis beate Marie virginis Pataviensis dyocesis prepositum in sacro Basiliensi concilio comparaia anno domini MCCCCXXXIV die XII. mensis may." Cf. cod. 97.
1. F. 1 — 3'. (Alia recentiore mann:) R. Incipiunt rubrice summe Azonis.
2. F. 4 — 193'. R. Incipit proeminm ad summam codicis per Az(onem) com- po(sitam.)
Inc. : „Cum post invencionem sciencie supervenerit gracie plenitudo." Expl. : „Debet eam petere a patre. ut. i. e. I. ult. Sudeant legum cupidi et moribus im- buentur. Explicit summa Azonis super codicem."
Azo Porcius Bononiensis docuit Bononiae c. 1230. Eius summa aurea etc. edita Lug- duni 1557. Cf. Savigny V 8.
3. F. 193 — 205'. (Summa digestorum Hugolini, falso Joannis Bassiani.)
R. Incipit materia ad pandectan secundum Job. Inc. : „In nomine patris etc. Principium omnium rerum est deus." Expl. : „Ut fructuarius intelligitur dominus factus ut ff. de furtis l. Si apes." Paulo inferius: „Expliciunt tituli ff., qui non sunt in codice."
Hugolinus (Hugo, Hugelinus, Ugolinus) Bononiensis fuit discipulus Johannis et docuit Bononiae. c. 1233. Cf. Savigny V 45 sqq., 56 sqq., 29 sqq., Schulte, Sitzungsber. LVII 603, 604.
4. F. 206 — 230. (Summa Azonis super librum institutionum.)
R. Incipit prohemium ad summam institutionum: „Quasi modo geniti pueri vel adulti." Expl. : „Et in consonanciam luculentam."
5. F. 230 — 245'. (Hugolini. falso Joannis Bassiani, summa super librum novellarum cum additionibus Accursii.)
77
— 120—121 —
R. Incipit prohemium ad aucthentica secundum Job cum additionibus do- mini Accursii: ,,Liber iste quem donante domino lecturi sumus." Expl. : ,,Super l. generaliter. Explicit summa auctenticorum domini Ac(cursii)."
Cf . Savigny V 56 sqq.
6. F. 245' — 260. (Placentini summa trium librorum codicis.)
R. Incipit prohemium super summa trium librorum codicis: „Credidi condam debere sufficere." Expl. : „Per l. ult."
Placentius, qui nomen suum a loco suo natali accepit, fuit celebris legista saeculi XII. et docuit Mantuae, Bononiae, Monte Pessulano et Placentiae. f 1192. Cf. Savigny IV 245 et 279 sq.
120.
Chartac. s. XV (1428); f. 111; 38-6x26-7 cm; col. 2; ligat. rec; a f. 102 usque ad finem initiales penitus desiderantur. F. 1 inscriptio : „In celesti gloria, quam nobis conferre dignetur etc. Amen. [DJominus prope est. Ad Philipp. 4. Grande onus viribus meis impar fateor etc", s. XV. Paulo inferius: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus sum 27. Sept. 1655;" f. 13, 64, 106': „Liber sancte Marie virginis in Newnburga clau(strali)", s. XV.; f. 111': „D. Johannes de Neuburga", s. XV.
F. 1' — 12' script. vacant.
F. 13 — 106'. (Decisiones rotae Romanae collectae a Guilelmo Horborch.)
Proemium inc. : „In nomine domini. Amen. Anno nativitatis eiusdem MCCCLXXVI. die mercurii XXX. mensis ianuarij etc. Ego Wilhelmus Hom- hork etc." Opus inc. : „Prima est, quod attemptata appellacione pendente a diffi- nitiva." Expl. : „Quia per opcionem. — Et sic est finis decisionum novarum 28."
F. 107— 111' script. vacant.
Guilelmus Horborch (Horberg, Herbroch) decretorum professor Pragae, decanus Hamburgensis et demum Romae auditor rotae. Eius collectio decisionum rotae saepius prodiit Pvomae c. 1470, 1472, 1475; Coloniae 1581 etc. Cf. Hurter, IV 541; Schulte, Quellen II 69 sqq.
121.
Chartac. s. XV. in.; f. 160; 40-8x29 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales rubrae et caeruleae, maiores cum ornamentis; a cap. bb' et f. ad calc aa': fragmentum digestorum ■(L. XXXVI, T. 1, 1. 50 etc); f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 27. Octob. 1656"; f. 1, 58, 160: „IAber sancle Marie in Neumburga claustrali", s. XV.
1. F. 1 — 36. Inc. : „Premissis casibus singularibus et eorum determinacione." Expl. : „Et de l. III. I. nomen. § ultimo etc. (R.) Explicit lectura domini Dyni (Dini Mugellani) super titulo de regulis iuris super sezto libro decretalium. Amen."
F. 36' — 40' script. vacant.
78
— 122—123 —
Dinus (Dynus) de Rossonibus a patria Mugello agri Florentini oppido Mugellanus dictus, iuris utriusque peritus Bononiae et Pistoriae docuit (f 1303). Eius regulae iuris saepius editae: Romae 1472; apud nos asservatur editio Colon. Agr. 1569. — Cf. Hurter 1. c. IV 415; Schulte, Quellen II 176.
2. F. 41—160. (Joannis Andreae novella super regulis iuris libri sexti. Quaestiones mercuriales.)
Inc. : „Non est novum. Sic incipit glosa super rubrica, cuius glose principio et fine resistens." In fine imperfecta expl. (per verba): „Sed recipiuntur ratio- nabilia ut scripsi de."
F. 160' script. vacat.
Quaestiones mercuriales 1423/24 comparatae sunt pretio 3 flor. Vide Cernik, Schrift- und Buchwesen, o. c. 145. De auctore cf. cod. 104 et Schulte, Quellen II 216.
122.
Membr. s. XIV. ; f. 332; 42-6x25-3 cm; col. 2; ligat. rec; litterae init. cum imaginibus: f. 1, 90, 220, 233. F. 322': adnotationes iuridicae, s. XIV.; f. 1: „Can. reg. Ckzustroneobw gensi bibliothecae inrcriptus 22. May 1656."
F. 1—322. (Guilelmi Durantis speculum iudiciale.) Dedicatio inc:
,,Rewerendo in Christo patri suo domino Octobono . . . Guillelmus Duranti . . . utriusque hominis sospitatem." Opus inc. : „De trono dei procedunt fulgura." Expl. : „Sed solum bravium sempiternum, ad quod nos perducat, qui sine fine vivit etc." In fine (alia recentiore manu): ,,Explicit speculum iudiciale magistri Guillelmi de Leskaw (Lestkow, cui falso adscribitur). Deo gratias. Amen."
Guilelmus Durandus, doctor Parisiensis, a Clemente V. Avenionem a. 1313 vocatus magister s. Palatii, qui et ibidem ss. litteras interpretaretur. Idem praestitit sub Joanne XXII. singulari pontificis approbatione, qui ipsum a. 1318 ad sedem Aniciensem promovit, inde a. 1326 ad Meldensem transtulit. | 1334. Cf. Hurter IV 432, Schulte, Quellen II 148.
123.
Membr. s. XIV.; f. 337; 42x28 cm; col. 2; ligat. antiqua lign.; multae litterae initiales pulchrae coloribus variis pictae cum ornamentis; litterae initiales deauratae cum perpulchris imaginibus: fol. 4, 62, 136', 236, 248. Tegum. ant. b et f. 339 formulae medicinales, s. XVI.; tegum. post. a medicinalis tractatus (de morbis occulorum) fragmentum; f. 1: „Can. reg. Claustroneoburgensi bibliothecae inscriptus 8. July 1656"; f. 4, 147', 337': „Liber sancte Marie in Newnburga claustrali", s. XV. Codex nitide scriptus et bene conservatus.
1. F. 1 — 3. R. Hic incipiunt rubrice repertorii speculi iuris (Guilelmi Durantis).
2. F. 4 — 61. R. Alpha et o Jesus Christus. Incipit repertorium magistri Guilelmi Duranti.
79
— 124—125 —
Dedicatio inc. : „Reverendo . . . Matheo . . . sancte Marie in Porticu dya- cono cardinali Magister Guillelmus Duranti . . . utriusque hominis sospitatem." Opus inc. : „Prothoplausti rubigine humana.il Expl. : „Ut de con. di. i. nullus episcopus. (R.) Explicit repertorium magistri G. Duranti." In fine: „Finito libro sit laus et gloria Christo. Amen. Hic liber est scriptus, qui scripsit sit benedictus."
F. 61' script. vacat.
3. F. 62 — 337'. (Guilelmi Durantis speculum iudiciale.)
Dedicatio inc. : „Reverendo in Christo patri suo domino Octobono . . . Guil- lelmus Duranti . . . utriusque hominis sospitatem." Opus inc. : „De trono dei procedunt fulgura." Expl. : „Sed solum bravium sempiternum, ad quod nos per- ducat, qui sine fine vivit etc. (R.) Explicit speculum iudiciale magistri Guillelmi Duranti. Deo gratias. Amen. Hic liber est scriptus, qui scripsit sit benedictus."
Cf. cod. 122. F. 338 script. vacat.
124.
Membr. s. XV. in.; f. 370; 44-7x31 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales rubrae, caeruleae, flavae, aliquot desiderantur ; f. 6 imago auctoris in initiali deaurata; f. 1: titulus operis, s. XVII., et inscriptio: „Can. reg. Ctoustroneoburgensi bibliothecae iure inscriptus 12. May 1656", f. 369: „Liber beate Marie virginis in Newnburga", s. XV. In marginibus adnotationes recentiore manu.
1. F. 1' — 5'. (Kegistrum titulorum operis sequentis.)
2. F. 6 — 369. Prol. inc. : „Cum proprietates rerum sequantur substancias." Expl. : „Ad ipsius honorem et gloriam, qui est alpha et o, principium et finis omnium bonorum, qui est deus sublimis et gloriosus, vivens et regnans in secula seculorum. Amen." Sequuntur nomina auctorum, de quorum scriptis opus ex- tractum est. In fine: K, „Explicit summa magistri Bartolomei (de Anglia) de proprietatibus rerum."
Bartholomaeus de Glanvilla, Anglicus, ex comitibus Suffolciensibus, ord. fratr. min., circa 1360 fJoruit. Cf. Hurter IV 523; Jocher II 1014 sq. Editiones enumerant Fabr. Mansi. I 179 et Cave II app. 66.
125.
Membr. et chartac. (constat sexternis, quorum externa et interna plagula membr.) s. XV in.; f. 456; 40*6 X 28*2 cm; col. 2; ligat. rec; f. 1 prima initialis desideratur; inter f. 7 et 16 duodequinquaginta imagines (signa coeli) variis coloribus pictae. F. 1 : „Can. reg. Clauslroneoburgens. biblioihecae iure inscriptus 15. July 1656." Codex eleganter scriptus et optime conservatus.
80
— 126 —
F. 1—455'. R. Incipit phisocosmus de proprietatibus rerum.
Inc. : „[M]undus, ut dicit Isidorus ethymologiarum tercio, est qui constat ex celo et terra.li Expl. : „In ungula et albugine oculi. Hec Galleacius etc."
Auctor primo agit de coelis et sphaeris, in qua parte codicis omnia signa coeli coloribus picta sunt, dein describit omnem naturam visibilem; opus continet multa excerpta Alberti Magni, Galeatii de s. Sophia, Serapionis et aliorum.
126.
Membr. s. XIV. in. ; f. 249; 43'4x27 cm; col. 2; ligat. rec; litterae initiales variis co- oribus eleganter pictae, f. 1 in initiali imago Galeni, in ornamentis extat imago repraesen- tans, omnem statum humanum morbis obnoxium esse, f. 80, 117, 128', 153, 171', 190, 210, 228, 247 initiales variis imaginibus illustratae. Tegum. ant. b in schedula adligata: „Can. reg. Clausironeoburgensis bibliothecae 15. July 1656"; f. 2: „Ille liber est monasierii Neivnburge claustralis et daius est per venerabilem virum dominum Michaelem Offner, vicarium chori ecclesie Pataviensis" , s. XV. In catalogo scripto Maximiliani Fischer legendum est: „Folio vero ligaturae affixo notata sunt haec verba: Anno domini 1451 in die s. Bartholomaei apostoli. Fors denoiant haec annum, quo hic codex comparatus fucrai." F. 33' inscriptio per partes abrasa; in mar- ginibus adnotationes recentiorum manuum. Codex nitide scriptus et bene conservatus.
F. 1—249. (Galeni aliquot opera.)
1. F. 1—79' (Liber de ingenio sanitatis.) R. Incipit liber primus de ingenio sanitatis.
Inc. : „Librum de sanitatis ingenio.11, Expl. : „Ab huiusmodi quodam. Explicit liber therapeutice O(aleni) etc. Amen."
2.